I OW 192/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku powiatu w. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy powiatem w. a powiatem n. przez wskazanie powiatu właściwego do ponoszenia wydatków przeznaczonych na opiekę i wychowanie małoletniej O. S. umieszczonej w niezawodowej rodzinie zastępczej postanawia wskazać powiat n. jako właściwy w sprawie.

PISMEM Z 16 WRZEŚNIA 2025 R. ZARZĄD POWIATU W., WYSTĘPUJĄCY W IMIENIU POWIATU W., WNIÓSŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO, O WSKAZANIE POWIATU WŁAŚCIWEGO DO PONOSZENIA WYDATKÓW PRZEZNACZONYCH NA OPIEKĘ I WYCHOWANIE MAŁOLETNIEJ O.S. (DALEJ JAKO "ZAINTERESOWANA") UMIESZCZONEJ W NIEZAWODOWEJ RODZINIE ZASTĘPCZEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że właściwym w sprawie jest powiat n. z uwagi na zamieszkiwanie na jego terenie rodziców małoletniej przed umieszczeniem zainteresowanej w rodzinnej pieczy zastępczej, niezależnie od miejsca przebywania przed oddaniem małoletniej u ciotki. W odpowiedzi na wniosek powiat n. podniósł, że to powiat z., niewystępujący w sporze, jest właściwym do rozpoznania sprawy o ponoszenie kosztów umieszczenia zainteresowanej w niezawodowej rodzinie zastępczej, a to z uwagi na miejsce zamieszkania ojca na terenie miejscowości K., znajdującej się w obszarze wymienionego powiatu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek złożony w imieniu powiatu w., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym podmiotem a powiatem n. Obydwa podmioty uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie zainteresowanej umieszczonej w rodzinie zastępczej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2025 r. poz. 49) powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że przywołana ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", w związku z czym należy mu nadawać znaczenie, jakim posługują się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071,, dalej "k.c."). Zgodnie z art. 26 § 1 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Z kolei w myśl art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, zainteresowana do czasu umieszczenia jej niezawodowej rodzinie zastępczej zamieszkiwała wraz z rodzicami w Z., przy ul. P., powiat n. Okoliczność ta wynika zarówno z oświadczenia S. N. z 23 stycznia 2025 r., która sprawuje opiekę faktyczną, także z informacji zawartej w piśmie Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z 30 września 2024 r. – w miejscowości tej rodzina zainteresowanej współpracowała z asystentem rodziny z Ośrodka Pomocy Społecznej, który to Ośrodek udzielił matce zainteresowanej świadczenia rodzinnego. Zauważyć przy tym należy, że z oświadczenia matki zainteresowanej wynika, że rodzina zamieszkiwała w Z. co najmniej od 26 stycznia 2024 roku do momentu przejęcia małoletniej w dniu 14 kwietnia 2024 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mimo krótkotrwałego zamieszkiwania w tej miejscowości, pozwala na uznanie, że pobyt w Z. nosił cechy pobytu stałego wskazującego na wybór tej miejscowości za miejsce zamieszkania. W rozpoznawanej sprawie brak było więc dostatecznych podstaw do przyjęcia, że pobyt rodziny w Z. miał charakter tymczasowego schronienia, mając na uwadze że ojciec małoletniej posiada stały meldunek w miejscowości K., gmina K. w powiecie z., która też jest meldunkiem małoletniej, ale na terenie której to miejscowości małoletnia nie przebywała. Na okoliczność tę wpływu nie ma niedopełnienie obowiązku meldunkowego, który jest pozbawiony prawnego znaczenia na gruncie przepisów art. 25 i art. 26 § 1 k.c. Bez znaczenia też pozostaje fakt, że rodzice małoletniej po jej umieszczeniu w rodzinie zastępczej opuścili miejscowość Z. Nie wpływa nadto na właściwość powiatu ustalenie, że przed wydaniem orzeczenia w dniu 12 września 2024 r. o umieszczeniu małoletniej w niezawodowej rodzinie zastępczej, zainteresowana przebywała u S. N. Fakt ten wynikał jedynie z interwencji Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. oraz konieczności zabezpieczenia dziecka. Pobyt ten nosił cechy krótkotrwałości. Konkludując, w okresie poprzedzającym umieszczenie zainteresowanej w pieczy zastępczej miejsce zamieszkania rodziców zainteresowanej, niepozbawionych władzy rodzicielskiej, było na terenie miejscowości Z. Wobec tego, powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej jest powiat n., zgodnie z regulacjami ujętymi w art. 191 ust. 1 pkt 1 u.w.r. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.