I OW 187/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Marian Wolanin NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem P. a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku M.H. dotyczącego odstąpienia od żądania zwrotu wydatków za pomoc w formie gorącego posiłku postanawia: oddalić wniosek.

PISMEM Z 17 CZERWCA 2025 R. BURMISTRZ P. (DALEJ: "WNIOSKODAWCA"), ZŁOŻYŁ DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W KRAKOWIE WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z PREZYDENTEM MIASTA KRAKOWA W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO W SPRAWIE ROZPOZNANIA WNIOSKU M.H. DOTYCZĄCEGO ODSTĄPIENIA OD ŻĄDANIA ZWROTU WYDATKÓW ZA POMOC W FORMIE GORĄCEGO POSIŁKU. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że właściwość miejscowa organu pomocy społecznej w sprawach świadczeń determinowana jest m.in. miejscem zamieszkania osoby wnioskującej, ale też – w przypadku gdy świadczenie już zostało przyznane – przez organ, który wydał decyzję. Organem, który w niniejszej sprawie wydał decyzję przyznającą świadczenie w formie gorącego posiłku i do którego pierwotnie skierowany został wniosek M.H. jest Prezydent Miasta Krakowa a tym samym to on jest właściwy do rozpoznania sprawy. Przy piśmie z 12 września 2025 r. wniosek powyższy przekazano do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Sprawa, w której zaistniał spór o właściwość należy do spraw z zakresu pomocy społecznej, stosownie do art. 17 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1214, dalej: "u.p.s."). Zgodnie z art. 104 ust. 1 u.p.s. należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kolei jak stanowi ust. 2 ww. artykułu w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Niewątpliwe zatem w niniejszej sprawie właściwy będzie organ, który wydał lub wyda decyzję w sprawie zwrotu wydatków na świadczenie z pomocy społecznej w formie gorącego posiłku. Z akt sprawy wynika, że wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia należności oraz zwrotu wydatków poniesionych na świadczenie z pomocy społecznej w formie gorącego posiłku, jednakże brak jest jakichkolwiek informacji czy postępowanie to zostało zakończone wydaniem decyzji, oraz który z organów był decydentem tego postępowania. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie możliwe jest ustalenie organu właściwego do rozpoznania sprawy na podstawie ww. przepisu, jednakże brak informacji o postępowaniu w sprawie ustalenia należności oraz zwrotu wydatków poniesionych na świadczenie z pomocy społecznej w formie gorącego posiłku musi skutkować oddaleniem wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Wniosek Burmistrza P. o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony. Do wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość stosuje się odpowiednio przepisy o skardze (art. 64 § 3 p.p.s.a.), a do rozpoznania wniosku odpowiednio przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Te przepisy szczególne to art. 200-201 oraz art. 203-204 p.p.s.a. i tylko w tych wypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Żaden z wymienionych przepisów nie dotyczy wniosku organu o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Oznacza to, że brak jest podstaw do orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 i art. 166 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji postanowienia