I OW 11/24

Dnia 24 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.D. o przyznanie zasiłku stałego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.

Prezydent Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. D. o przyznanie zasiłku stałego. W uzasadnieniu wniosku organ wnioskujący podał, że pismem z dnia 10 listopada 2023 r., Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazał wniosek A. D. o przyznanie zasiłku stałego, złożony przez opiekuna prawnego. W toku postępowania ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje w miejscowości [...],[...] [...]. Jest ubezwłasnowolniony całkowicie a jego opiekunem prawnym jest jego siostra – G.D., która – jak wynikało to z jej oświadczenia – na stałe przebywa w Anglii ([...]). Ponadto w toku postępowania siostra wnioskodawcy wskazała adres do korespondencji, a którym miał być adres jej koleżanki: [...]. Tym niemniej z zaświadczenia wydanego przez Sąd Rejonowy w Sławnie z dnia 31 stycznia 2023 r. wynikało, iż opiekun prawny A. D. ustanowiony w sprawie o sygnaturze akt [...], ma adres zamieszkania w Polsce a jest nim: [...]. W związku z powyższym organ wnioskujący twierdził, że Miasto [...] nie jest miejscem zamieszkania opiekuna prawnego wnioskodawcy bo jest wyłącznie miejscem zamieszkania osoby trzeciej, a która została jedynie powołana do odbioru korespondencji przeznaczonej dla w/w opiekuna. Adresem zamieszkania opiekuna prawnego wnioskodawcy w Polsce jest natomiast [...] i z tego względu właściwym do rozpoznania wniosku A. D. winien być Wójt Gminy [...]. W odpowiedzi na wniosek uczestniczący w postępowaniu Wójt Gminy [...] podnosił, iż - brew stanowisku organu wnioskującego - opiekun prawny podopiecznego – G. D. nie jest mieszkanką Gminy [...], ani też nie jest zameldowana w tej Gminie. Sama opiekunka wnioskodawcy wskazała przy tym [...] jako miejsce do kontaktu z nią. Ponadto w rozmowie z pracownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], oświadczyła, że w [...] ma siostrę, która posiada własne mieszkanie i obie zamierzają umieścić w nim podopiecznego w przypadku ewentualnego opuszczenia przez niego szpitala psychiatrycznego. Złożyła też pisemne oświadczenie, że jej "centrum życiowym" w Polsce są [...], a nie [...], z którym nie wiążą jej jakiekolwiek relacje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie w sporze pozostają dwa organy, tj. Prezydent Miasta [...] oraz Wójt Gminy [...], z których żaden nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku A. D. o przyznanie zasiłku stałego. Z ustaleń faktycznych tychże organów wynikało zaś, że ww. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną i z tego powodu ma ustanowionego opiekuna prawnego w osobie siostry – G.D.. W związku z powyższym dla ustalenia organu właściwego w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 901) w zw. z art. 27 k.c. Stosownie bowiem do treści pierwszego z powołanych wyżej przepisów, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Po myśli zaś art. 27 k.c., miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką opiekuna prawnego jest miejsce zamieszkania tego opiekuna. Zdaniem składu orzekającego, materiał dowodowy niniejszej sprawy pozwala przyjąć, że aktualnie miejscem zamieszkania G.D. są [...]. Co prawda w toku postępowania przed organami ww. w jednym z oświadczeń wyjaśniała, iż adres, jaki dotychczas wskazywała tj. [...] jest jedynie adresem do korespondencji, ale w ostatnim oświadczeniu z dnia 9 lutego 2024 r. wyraźnie już wskazała, że za granicą przebywa jedynie czasowo, zaś jej głównym centrum życiowym są [...]. Podała ponadto, że w Gminie [...] jedynie urodziła się i wychowała. Wobec tak jednoznacznej treści oświadczenia opiekuna prawnego wnioskodawcy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż - stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 27 k.c. - właściwym do rozpoznania wniosku A. D. jest Prezydent Miasta [...], jako organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania tego opiekuna. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.