I OW 1/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Świebodzice o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Świebodzice a Burmistrzem Miasta Klimontów przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Klimontów jako organ właściwy w sprawie.

Burmistrz Miasta Świebodzice wnioskiem z dnia 22 grudnia 2023 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem, a Burmistrzem Miasta Klimontów przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu wniosku Burmistrz Miasta Świebodzice - powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - stwierdził, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku [...] jest Burmistrz Miasta Klimontów. Wskazał, że dnia 11 grudnia 2023 r. [...] zam. [...], 27-640 Klimontów złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Klimontowie wniosek o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w Przepiórowie k/Iwanisk woj. świętokrzyskie. W dniu 14 grudnia 2023 r. Burmistrz Miasta Klimontów przekazał do Ośrodka Pomocy Społecznej w Świebodzicach podanie [...] do załatwienia według właściwości. Z poczynionych ustaleń wynika, że [...] jest zameldowana na pobyt stały w Świebodzicach przy ul. [...], jednakże od ponad 3 lat, jak sama wskazuje we wniosku zamieszkuje u swojej siostry [...] w [...], 27-640 Klimontów, gdzie od 24 kwietnia 2023 r. zameldowana jest na pobyt czasowy. Do maja 2019 r. korzystała ze świadczeń pomocy społecznej, z których zrezygnowała z powodu wyjazdu do siostry. Burmistrz Miasta Klimontów w odpowiedzi z dnia 29 stycznia 2024 r. na ww. wniosek o rozstrzygnięcie sporu wskazał, że w jego ocenie nie jest organem właściwym do rozpoznania ww. wniosku. W dniu 11 grudnia 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Klimontowie wpłynęło podanie wraz z dokumentami [...] przebywającej pod adresem [...], 27-640 Klimontów z prośbą o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej, z którego wynika że [...] jest osobą w starszym wieku, nie ma dzieci, całe życie zamieszkiwała w Świebodzicach pod adresem ul. [...], gdzie jest także zameldowana na stałe. Od około 3 lat czasowo przebywa u siostry pod adresem [...]. W myśl art 101. ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór kompetencyjny, a także o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny), zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 211–223. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Świebodzice i Burmistrzem Miasta Klimontów w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] o skierowanie do domu pomocy społecznej. W sprawach dotyczących ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy w formie skierowania i dofinansowania do domu pomocy społecznej podstawowe znaczenie posiada art. 59 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z kolei art. 101 ust. 1 u.p.s. określa właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.p.s. Jednakże w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym przez miejsce zamieszkania – w świetle ogólnej definicji zawartej w art. 25 ustawy Kodeks cywilny – należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów (postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OW 212/21). Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości wynikający ze zgromadzonej dokumentacji adres zameldowania [...] na pobyt stały w Świebodzicach przy ul. [...]. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego. Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe (zob. E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Zarys prawa cywilnego, Warszawa 2024, s. 38–39). Nie jest także spornym fakt przebywania [...] od ponad 3 lat, jak sama wskazuje we wniosku, u swojej siostry w [...], 27-640 Klimontów, gdzie od 24 kwietnia 2023 r. dodatkowo zameldowana jest na pobyt czasowy. W okolicznościach niniejszej sprawy należy dojść do wniosku, że pobyt [...] w [...], choć czasowy, to jednak nie ma znamion krótkotrwałości. To tu mieszka od około 3 lat (zaś od około roku - od 24 kwietnia 2023 r. - jest pod tym adresem zameldowana na pobyt czasowy). Skoro zatem miejscem zamieszkania [...] jest [...], to organem właściwym do rozpoznania wniosku o skierowanie jej do domu pomocy społecznej powinien być Burmistrz Miasta Klimontów. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.