I OSK 826/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2824/20 w sprawie ze skargi T. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2020 r., [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 28 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2824/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2020 r., [...], w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, tj.: a). art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – dalej ppsa, w zw. z art. 104 § 2, art. 7, art. 77, art. 97 § 2 i art. 12 kpa w zw. z art. 141 § 4 i art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi, stwierdzenie braku możliwości podjęcia zawieszonego postępowania w części dotyczącej skarżącego, w sytuacji gdy sprawa jest podzielna, a więc istnieje możliwość wyodrębnienia części sprawy do odrębnego postępowania i podjęcia zawieszonego postępowania w zakresie dotyczącym skarżącego, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało oddaleniem skargi, a także poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku, gdzie Sąd I Instancji nie odniósł się do części zarzutów skargi, które dotyczyły możliwości wydzielenia części postępowania co do skarżącego (tzw. decyzji częściowej) co było kluczowe przy ocenie zasadności wniosku skarżącego o podjęcie zawieszonego postępowania w części, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało oddaleniem skargi, przy czym braki w uzasadnieniu wyroku uniemożliwiają jego pełną kontrolę instancyjną; b). art. 151 w zw. art. 141 § 4 i art. 134 § 1 ppsa, z art. 11, art. 8, art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, w zw. z art. 126 kpa przez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi, zaakceptowanie przez Sąd I Instancji uzasadnienia postanowienia organu II instancji, które było wadliwe i nie odnosiło się do wszystkich podniesionych przez skarżącego w zażaleniu zarzutów, w tym przede wszystkim do zarzutu powoływania się w motywach rozstrzygnięcia na nieznane uczestnikom osoby, a więc co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, co świadczy o poważnych błędach przy ustalaniu podstawy faktycznej sprawy zarówno przez organ I, jak i przez organ II Instancji, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu do zarzutów skargi w tym zakresie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i jednocześnie uniemożliwia kontrolę instancyjną. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez stwierdzenie braku możliwości wydzielenia części postępowania do osobnego rozpoznania i podjęcia zawieszonego postępowania co powoduje uniemożliwienie skarżącemu uzyskania skutecznej ochrony prawnej, w sytuacji, gdy sprawa trwa przeszło od 11 lat i nawet pomijając okresy zawieszenia, jest to okres nadzwyczaj długi, oraz przez wyciąganie negatywnych konsekwencji wobec skarżącego w postaci odmowy kontynuowania jego sprawy z powodu braków w dokumentacji, której nie jest on w stanie osobiście pozyskać i która nie dotyczy jego osoby, co narusza prawo skarżącego do sądu oraz do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumenty mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku. W piśmie z 26 stycznia 2022 r. organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej podnosząc motywy mające przemawiać za niezasadnością zarzutów kasacyjnych. Natomiast w piśmie z 24 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie przedstawiła dodatkowe argumenty mające przemawiać za uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał na nieustanie przyczyny zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie. Istotą sporu w niniejszej sprawie nie jest natomiast podzielność uprawnienia zabużańskiego, chociaż tej kwestii poświęcono w skardze kasacyjnej i w piśmie uzupełniającym istotną część argumentacji, ale zapewnienie udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkim jego stronom. I w tym kontekście przywołana w zaskarżonym wyroku uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, ma takie znaczenie, że z jej treści wynika potwierdzenie ustawowej zasady przysługiwania przymiotu strony postępowania administracyjnego wszystkim uprawnionym do rekompensaty za daną nieruchomość nawet w razie wydawania częściowych decyzji zawierających rozstrzygnięcie w odniesieniu do poszczególnych udziałów w uprawnieniu. Pominięcie zaś stron postępowania administracyjnego stanowi wadę skutkującą jego wznowieniem (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), co dla sądu administracyjnego stanowiłoby z kolei podstawę do uchylenia decyzji wydanej w tak wadliwie przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa). Skarżący kasacyjnie nie zdołał skutecznie wykazać dopuszczalności pominięcia w postępowaniu rekompensacyjnym pozostałych jego stron, którym zapewnienie udziału w postępowaniu jest ustawowym obowiązkiem organu administracji zgodnie z art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 3 i art. 5 ust. 4 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097). W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.