I OSK 780/25

Dnia 21 maja 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2025 r. sygn. akt VIII SA/Wa 801/24 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu na rzecz P. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 stycznia 2025 r. sygn. akt VIII SA/Wa 801/24 oddalił skargę P. S. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu (Kolegium) z [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z [...] lipca 2024 r. wydaną na podstawie art. 61 w związku z art. 8, art. 10 ust. 4, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 60, art. 61, art. 106, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "K.p.a.") Prezydent Miasta Radomia (Prezydent) stwierdził, że Skarżąca kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt babki K. S. w Domu Pomocy [...] "[...]" [...] w R. przy ul. S. [...] w okresie: - od 1 marca 2021 r. do 31 marca 2021 r. w kwocie: 1 984,67 zł; - od 1 czerwca 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. w kwocie: 1 848,63 zł; - od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r. w kwocie: 2 340,64 zł; - od 1 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w kwocie: 2 434,88 zł; - od 1 września 2021 r. do 30 września 2021 r. w kwocie: 2 462,90 zł; - od 1 października 2021 r, do 31 października 2021 r. w kwocie: 1 731,53 zł; - od 1 listopada 2021 r. do 30 listopada 2021 r. w kwocie: 515,34 zł; - od 1 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w kwocie: 515,34 zł; - od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r. w kwocie: 515,34 zł; - od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2022 r. w kwocie: 515,34 zł; - od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. w kwocie: 515,34 zł; - od 1 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r. w kwocie: 515,34 zł; . - od 1 maja 2022 r. do 31 maja 2022 r, w kwocie: 515,34 zł; L - od 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. w kwocie: 1 848,34 zł; - od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2022 r. w kwocie: 515,34 zł; - od 1 sierpnia 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. w kwocie: 515,34 zł; - od 1 września 2022 r. do 30 września 2022 r. w kwocie: 515,34 zł; - od 1 października 2022 r. do 31 października 2022 r. w kwocie: 515,34 zł; - od 1 listopada 2022 r. do 7 listopada 2022 r. w kwocie: 388,85 zł. oraz stwierdził, że Skarżąca nie kwalifikuje się do wnoszenia opłaty za pobyt babki Pani K. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] "[...]" [...] w R. przy ul. S. [...] w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 maja 2021 r. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że organ I instancji w stosunku do Skarżącej wszczął 19 czerwca 2023 r. postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt babki Skarżącej w DPS. Ustalił, że Skarżąca w okresie od 1 marca 2021 r. do 7 listopada 2022 r. prowadziła samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymywała się z wynagrodzenia za pracę z firmy [...] spółka z o.o., dochodu z działalności gospodarczej, którą rozpoczęła w październiku 2021 r., wynagrodzenia za pracę z firmy [...] spółka z o.o., kredytu studenckiego oraz stypendium socjalnego. Dochód Skarżącej w okresie objętym decyzją, poza miesiącami kwiecień i maj 2021 r. przekraczał kwotę 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, co oznacza że dochód ten kwalifikował Skarżącą do ponoszenia opłaty za pobyt babki w DPS. Pismem z 14 marca 2024 r. organ zwrócił się do Skarżącej o informacje dotyczące ponoszonych stałych wydatków, Skarżąca nie dostarczyła żądanych informacji w związku z czym organ uznał, ze może ona partycypować w kosztach pobytu babki w DPS oraz ma możliwości płatnicze do wniesienia opłaty we wskazanej na wstępie wysokości. Kolegium wskazało, że łącznie w okresie objętym decyzją dochód Skarżącej mieścił się w przedziale od 5 093,62 zł w lipcu 2021 r. do 1 695,00 zł w kwietniu i maju 2021 r. Dochód ten (poza majem i kwietniem 2021 r.) przekraczał kwotę 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (2328 zł) i kwalifikował Skarżącą do ponoszenia w/w opłaty. Opłatę ustalono odejmując od kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS opłatę wnoszoną przez K. S. Otrzymana różnica stanowi wysokość kwoty jakiej może domagać się Gmina Miasta Radomia od wszystkich osób obowiązanych do ponoszenia odpłatności. Następnie od dochodu Skarżącej odjęto kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i porównano otrzymany wynik z kwotą jakiej może domagać się Gmina Miasta Radomia. W niniejszej sprawie łączna kwota ustalonych opłat Skarżącej, M. B. i F. B. przekroczyła koszty poniesione przez gminę, w związku z czym organ ustalił opłatę na zasadzie proporcjonalności. Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, przeprowadzenie dowodu z karty 309 Rocznika Statystycznego RP z 2023 r. na fakt przeciętnych wydatków w gospodarstwach domowych w latach 2021-2022. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że stanowisko organów w niniejszej sprawie jest prawidłowe. Podkreślił, że Skarżąca nie może skutecznie powoływać się na zaniechanie przez organ wyjaśnienia jej sytuacji materialnej i ponoszonych wydatków skoro to na skutek jej zaniechania sytuacja ta nie została wyjaśniona w pełni. W ocenie Sądu Wojewódzkiego zasadnie organy analizując sytuację Skarżącej posiłkowały się zaświadczeniami jej pracodawców, a nie danymi z potwierdzeń przelewów bankowych, ponieważ Skarżąca zobowiązana do zweryfikowania wysokości wynagrodzenia i wyjaśnienia różnic oraz nadesłania informacji o prawidłowej wysokości miesięcznego wynagrodzenia nie odniosła się do wezwania mimo pouczenia o skutkach jego zignorowania. Jednocześnie Sąd I instancji podzielił ustalenia i wyliczenia organów dotyczące dochodu Skarżącej z działalności gospodarczej, który to dochód obliczono na podstawie art. 8 ust. 5 pkt 1 u.p.s. Skarżąca wywiodła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. : I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. : 1) art 61 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie w sytuacji, gdy Skarżąca wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a do powyższego nie doszło z przyczyn niezależnych od niej, tym samym opłata za pobyt jej babki w DPS w badanym okresie winna zostać ustalona z uwzględnieniem ograniczeń o jakich mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. i art. 103 ust. 2 u.p.s., 2) art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez jego błędną interpretację i faktycznie pominięcie, że organ nie rozpatrzył wniosku Skarżącej o umorzenie wobec niej opłat za pobyt K. S. w DPS za okres od III.2021 do XI.2022 r. w sytuacji, gdy wniosek taki został złożony w treści odwołania do Kolegium, II. naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania mające wpływ na wydane orzeczenie tj.: 1) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Kolegium w sytuacji, gdy organ naruszył oprócz przepisów prawa materialnego również przepisy postępowania mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia: a) naruszenie prawa postępowania tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania poprzez brak zbadania przez organ II instancji okoliczności, że w czasie umieszczenia babki Skarżącej w DPS zdecydowano o nieobciążaniu Skarżącej przedmiotowymi opłatami, a obecnie ustalone kwoty stanowią znaczne obciążenia dla jej budżetu w oderwaniu od faktycznie ponoszonych wydatków, b) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niepełne i niewłaściwe rozpatrzenie w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji działanie wbrew zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywatela do władzy publicznej w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że: i) Skarżąca w chwili wydania decyzji o umieszczeniu jej babki w DPS w lipcu 2019 r. nie była należycie informowana, że w przyszłości opłaty te mogą być ustalone na poziomie nawet 1500-2500 zł miesięcznie, wówczas być może nie zgodziłaby się na takie rozwiązanie, ii) niezasadnie w sprawie pominięto faktyczne możliwości płacenia przedmiotowych opłat przez Skarżącą w okresie od 01.03.2021 r. do 07.11.2022 r. z uwagi na rzekomy brak udokumentowanych wydatków podczas, gdy odnośnie innych zobowiązanych organy badały ich stany kont bankowych czy też ostatecznie odnosiły się do danych statystycznych z Rocznika Statystycznego RP odnośnie lat 2021-2022, iii) uznanie, że brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wynika wyłącznie z winy Skarżącej w sytuacji, gdy do powyższego doszło głównie z uwagi jej przeprowadzki za granicę w dniu 28.07.2023 r., c) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8, 9 i 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez wydanie decyzji nie zawierającej w swoim uzasadnieniu argumentów jednoznacznie przekonujących Skarżącej, dlaczego organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Prezydenta podczas gdy jest ona w sposób oczywisty sprzeczna z zasadami współżycia społecznego bowiem de facto obciąża osobę, która nie posiada żadnych oszczędności, o stosunkowo niewielkich dochodach obowiązkiem zapłaty kwoty 20 709,18 zł, d) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego jak i przepisów postępowania. 2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku co do zarzutów naruszenia przepisów postępowania sformułowanych w skardze do WSA w pkt. 3-5 co w praktyce uniemożliwia kontrolę instancyjną w tym zakresie. Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Na podstawie ww. zarzutów wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądzenie od Kolegium na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania za obydwie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Jednocześnie Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie powyższe elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy, stanowiska Skarżącej oraz organu. Następnie wyjaśnił z jakich przyczyn podziela stanowisko organów, w tym co zaistnienia w sprawie przesłanek pozwalających na ustalenie Skarżącej opłaty za pobyt jej babki, K. S., w Domu Pomocy Społecznej w kwotach wskazanych w decyzji. Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela wyrażane wielokrotnie w orzecznictwie stanowisko, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sytuacje takie nie zaistniały w rozpoznawanej sprawie. Natomiast brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dla rozpoznania skargi kasacyjnej podstawowe znaczenie ma zarzut objęty punktem II.1.b. petitum skargi kasacyjnej w zakresie dotyczącym wadliwego uznania, że brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wynika wyłącznie z winy Skarżącej, podczas gdy do powyższego doszło, w jej ocenie, głównie z uwagi na jej przeprowadzkę za granicę 27 lipca 2023 r. Odnosząc się do tego zarzutu Sąd kasacyjny wyjaśnia, że w pełni podziela stanowisko Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którym nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego u Skarżącej nie jest następstwem okoliczności którymi obciążyć można organy. Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki, Centrum Pracy Socjalnej MOPR w G. (gdzie zamieszkiwała Skarżąca) pomimo kilkukrotnych wizyt w jej miejscu zamieszkania oraz wysyłania wezwania listem poleconym ze zwrotnym poświadczeniem odbioru, nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego. Skarżąca skontaktowała się telefonicznie z pracownikiem socjalnym, po odebraniu wezwania jednak odwoływała kolejne terminy przeprowadzenia wywiadu (pismo z 17.07.2023 r.). W swym oświadczeniu Skarżąca podawała, że w czasie wyznaczonego wywiadu była w trakcie przeprowadzki za granicę (pakowania, zdawania wynajmowanego pokoju), aktualnie mieszka za granicą, nie planuje w najbliższym czasie przyjazdu do Polski, nie jest w stanie udzielić wywiadu środowiskowego (pismo bez daty, data wpływu do organu 28 sierpnia 2023 r.). Sąd Wojewódzki słusznie zwrócił również uwagę, że organ I instancji informował Skarżącą o konsekwencjach niewyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu, wynikających z art. 61 ust. 2e u.p.s. (por. pismo organu z 13 czerwca 2023 r.). W ocenie Sądu kasacyjnego w realiach rozpoznawanej sprawy uznać zatme należy, że Skarżąca w istocie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co skutkuje koniecznością uznania w tym zakresie zarzutu z punktu II.1.b petitum skargi kasacyjnej za niezasadny. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania poprzez niezasadne pominięcie faktycznych możliwości uiszczania opłat przez Skarżącą z uwagi na rzekomy brak udokumentowanych wydatków podczas gdy odnośnie innych zobowiązanych organy badały ich stany kont bankowych czy też ostatecznie odnosiły się do danych statystycznych z rocznika statystycznego za lata 2021-2022, w tym do rozwiniętych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutów dotyczących wadliwego ustalenia wysokości dochodów osiąganych przez Skarżącą z tytułu umów zlecenia zwrócić należy uwagę, że skoro Skarżąca uchyliła się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, to tym samym pozbawiła się ochrony wynikającej z art. 61 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s. W takiej bowiem sytuacji opłata za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej winna być ustalona stosownie do art. 61 ust. 2e u.p.s. Opłata, o jakiej mowa w tym przepisie, to opłata ustalana w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Do ustalenia w drodze decyzji opłaty w tej wysokości dochodzi w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przez taką odmowę, skutkującą brakiem ustalenia sytuacji dochodowej osoby lub osób zobowiązanych, osoby te pozbawione są ochrony przewidzianej zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Ponoszona przez te osoby opłata jest niezależna od osiąganego przez nie dochodu (dochodu na osobę w rodzinie), a jeżeli takich osób jest więcej, ponoszą ją w częściach proporcjonalnych. Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie, ratio legis tych unormowań sprowadza się do założenia, że skoro osoby te nie chcą ujawnić swojej sytuacji, to organ ma prawo założyć, że są w stanie ponosić opłatę w pełnym wymiarze (por. wyrok NSA z 18 maja 2022 r., I OSK 1848/21). Zatem fakt odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego winien być uznany za wystarczający do ustalenia opłaty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane (por. stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2025 r., I OSK 678/24, 2 lutego 2024 r., I OSK 1094/22, 24 sierpnia 2022 r. I OSK 1954/21). Analogiczne stanowisko w analizowanej kwestii prezentowane jest w piśmiennictwie (por. I. Sierpowska (w:) Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 61). Natomiast osoby, które wyraziły zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego objęte są ochroną, albowiem w ich przypadku, w zależności od wysokości dochodu, albo nie mają obowiązku ponoszenia opłaty, albo ponoszą ją w limitowanej wysokości, albo też możliwe jest uwzględnienie przy zawarciu umowy wysokości dochodów i możliwości ponoszenia opłaty. Skoro w rozpoznawanej sprawie Skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, wszelkie jej zarzuty zmierzające do wykazania, że wadliwie ustalono jej możliwości co do uiszczania opłat za pobyt K.S. w Domu Pomocy Społecznej muszą być uznane za niezasadne. W konsekwencji za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia prawa materialnego objęty punktem I.1 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania objęte punktem II.1 a i c , to jest art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 9, 11 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zbadania przez organ II instancji okoliczności, że w dacie umieszczenia baki Skarżącej w DPS zdecydowano o nieobciążaniu Skarżącej opłatami a obecnie ustalona kwota stanowi znaczne obciążenie dla jej budżetu w oderwaniu od faktycznie ponoszonych wydatków jak również poprzez utrzymanie przez organ II instancji decyzji w sposób oczywisty sprzecznej z zasadami współżycia społecznego jako obciążającej osobę nieposiadającą żadnych oszczędności obowiązkiem zapłaty kwoty 20.709,18 złotych. Uzasadniając powyższe zarzuty Skarżąca podkreślała, że organ najpierw wszczął postępowanie w stosunku do syna K. S. a dopiero następnie wobec jej wnuków, co spowodowało chaos informacyjny i skutkowało pozostawieniem dalszych zstępnych przez okres dwóch lat w niepewności. Odnosząc się do tak uzasadnionego zarzutu wyjaśnić należy, że to ustawodawca zdecydował, że powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym, o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku pozwoli na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Stąd też decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed jej wydaniem, albowiem konkretyzuje ona obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej (por. stanowisko wyrażone w uzasadnieniu uchwały NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17). Zatem fakt, że początkowo organy prowadziły postępowanie w stosunku do syna osoby przebywającej w DPS a następnie w stosunku do dalszych zstępnych, czyli wnuków i wydały decyzję ustalającą opłatę począwszy od dnia zaistnienia zdarzenia prawnego jakim było umieszczenie osoby wymagającej opieki w DPS nie może być uznany za naruszenie wskazanych przez Skarżącą przepisów postępowania. W konsekwencji za niezasadny uznać należało również zarzut objęty punktem II.d petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zasadny okazał się natomiast zarzut objęty punktem I.2 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut nierozpatrzenia zawartego w odwołaniu wniosku Skarżącej o zwolnienie jej z opłat. Organ pierwszej instancji w decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt K. S. w DPS poinformował Skarżącą o treści art. 64 u.p.s., zgodnie z którym osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności w razie zaistnienia wskazanych w tym przepisie okoliczności. Skarżąca w odwołaniu zawarła wniosek o "anulowanie" opłat za pobyt K. S. w DPS. W ocenie Sądu kasacyjnego, wniosek o "anulowanie" opłat winien zostać potraktowany przez organ drugiej instancji jako wniosek o zwolnienie z opłaty. Sąd kasacyjny dostrzega, że na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji Skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jednak zawarcie w odwołaniu wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłaty obligowało organ drugiej instancji do podjęcia czynności zmierzających do jego rozpoznania w tym do podjęcia próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że Kolegium rozpoznając odwołanie Skarżącej odnotowało w uzasadnieniu decyzji, że w świetle art. 64 u.p.s. możliwe jest orzekanie o zwolnieniu od opłat w postępowaniu o ich ustalenie. Wadliwie jednak przyjęło, że Skarżąca wniosku takiego nie złożyła. W konsekwencji, w tym zakresie zarzut naruszenia art. 64 pkt 7 u.p.s. uznać należało za zasadny, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu drugiej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ drugiej instancji uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę prawną co do prawidłowości przeprowadzonego postępowania w zakresie ustalenia wysokości opłaty ustalonej Skarżącej w związku z pobytem jej babki w DPS, podejmując jednocześnie czynności zmierzające do rozpoznania zawartego w odwołaniu wniosku o zwolnienie od tychże opłat. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a w związku z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a i w związku z art. 193 p.p.s.a. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.