I OSK 617/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 153/23 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 18 listopada 2022 r. nr DO-II.7610.218.2022.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 października 2023 r. I SA/Wa 153/23, oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 18 listopada 2022 r. nr DO-II.7610.218.2022.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyły Polskie Koleje Państwowe S. A. w Warszawie zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizował się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia, 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, mimo że takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisu ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post - faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę; gdyby Sąd I instancji dostrzegł powyższe uchybienie, zaskarżone rozstrzygnięcie mogłoby być inne, tj. skarga mogłaby zostać uwzględniona, Skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024, poz. 935 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. – wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji. Niezasadnie Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez naruszenie polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, mimo że takie ograniczenie jest nieuzasadnione i nie wynika wprost z ustawy. Zarzut ten jest oderwany od okoliczności tej sprawy. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego PKP S.A. spełnia przesłanki określone w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Zgodnie z tym przepisem grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. W rozpatrywanej sprawie brak dokumentu potwierdzającego, że objęta wnioskiem spółki działka stanowiła na dzień 27 października 2000 r. własność Skarbu Państwa. Tymczasem ustawową przesłanką zawartą w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe jest posiadanie przez Skarb Państwa prawa własności do gruntu pozostającego w posiadaniu PKP. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] (obecnie działka nr [...]) położona w gminie [...], obręb [...], [...], o powierzchni 173 m2, zapisana w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. V Wydział Ksiąg Wieczystych, według stanu na dzień 27 października 2000 r. nie była własnością Skarbu Państwa, lecz Gminy Pietrowice Wielkie. Sąd I instancji tę sytuację wyjaśnił i zasadnie wykazał, że w dniu 27 października 2000 r., z którym przepisy uwłaszczeniowe wiążą skutek prawny nabycia przez PKP praw wynikających z art. 34 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. - prawo własności przysługiwało Gminie Pietrowice Wielkie, przy czym wskazano tutaj na decyzję Wojewody Śląskiego nr NWXV.7510.1.195.2017 z 22 sierpnia 2022 r. - wydaną na podstawie art. 13 ust. 2, 3 i 4 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - stwierdzającą nabycie przez Gminę Pietrowice Wielkie z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w obrębie [...], [...], jednostce ewidencyjnej [...], oznaczonej jako działka nr [...]. Dlatego też oczekiwanego rezultatu nie mógł przynieść zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Jakkolwiek, skarga kasacyjna deklaruje, że naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. upatruje w błędnej wykładni tego przepisu, to w istocie kwestionuje jego błędne zastosowanie, wskazuje bowiem, że naruszenia upatruje w bezzasadnym przyjęciu, że Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, mimo że w niniejszej sprawie zrealizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia, co nie odpowiada prawdzie. Przesłanką tą była m.in. własność Skarbu Państwa na dzień 27 października 2000 r., co w tej sprawie nie miało miejsca. Skarga kasacyjna usiłuje przy tym zwalczać sferę ustaleń faktycznych poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego. Tymczasem, zasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie nie może zostać skutecznie wykazana na podstawie stanu faktycznego, który nie został skutecznie podważony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.