I SA/Wa 153/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Trochym Asesor WSA Mateusz Rogala Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.

Minister Rozwoju i Technologii decyzją nr [...] z 18 listopada 2022 r., po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z 14 października 2022 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 10 marca 2011 r. (1 kwietnia 2011 r. – data wpływu do organu) [...] S.A. w [...] (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) decyzji stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka w [...], nr [...] (obecnie działka nr [...]) o pow. 0,0173 ha. Po rozpatrzeniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z 14 października 2022 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w gminie [...], obręb [...], [...], obejmującego działkę nr [...] o powierzchni 173 m2, zapisaną w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że działka nr [...] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. Prawo to zostało przepisane z wykazu [...]. Dodał, że ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z 22 sierpnia 2022 r. - wydaną na podstawie art. 13 ust. 2, 3 i 4 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w obrębie [...], [...], jednostce ewidencyjnej [...], oznaczonej jako działka nr [...]. Powyższe oznacza zatem, że do przedmiotowej działki - pomimo, że dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła ona własność Skarbu Państwa, to w dniu 27 października 2000 r. - z którym przepisy uwłaszczeniowe wiążą skutek prawny nabycia przez [...] praw wynikających z art. 34 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. - prawo własności z dniem 1 lipca 2000 r. przysługiwało Gminie [...]. Następnie stwierdził, że skoro przedmiotowy grunt w dniu 27 października 2000r. nie stanowił własności Skarbu Państwa - to nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu objętego wnioskiem. Od powyższej decyzji Wojewody [...] odwołanie złożyła skarżąca. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 18 listopada 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 14 października 2022 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że oceniana decyzja organu I instancji z 14 października 2022 r. została wydana, między innymi, na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Zaznaczył, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy komercjalizacyjnej) jest to, iżby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania [...]. Wykładnia, którą proponuje skarżąca [...] jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby [...] mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa. Sądy administracyjne podzielają również wykładnię art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r., z której wynika, że nabycie prawa użytkowania wieczystego w trybie tychże przepisów mogło dotyczyć wyłącznie gruntów, które zarówno 5 grudnia 1990 r. jak i 27 października 2000 r. stanowiły własność Skarbu Państwa. Następnie wskazał, że Skarb Państwa został wpisany w dziale II księgi wieczystej nr [...] jako właściciel przedmiotowej działki nr [...], na podstawie treści wykazu [...] oraz wykazu [...]. Jednakże decyzją Wojewody [...] nr [...] z 22 sierpnia 2022 r., stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. - na podstawie art. 13 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], [...], obejmującej działkę nr [...] o pow. 173 m2. Z pieczęci znajdującej się na ww. decyzji z 22 sierpnia 2022 r., wynika, że stała się ona ostateczna z dniem 7 września 2022 r. W tych okolicznościach Minister stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Gminy [...], a nie Skarbu Państwa - według stanu na dzień 27 października 2000 r. Tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie została spełniona przesłanka własności państwowej. W związku z tym uznał, że skoro przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dniu 27 października 2000 r. - to obowiązany był utrzymać w mocy decyzję organu I instancji z 14 października 2022 r. Zaznaczył przy tym, iż ewentualne pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] S.A. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., pozostaje w tym przypadku bez znaczenia, skoro objęta tym postępowaniem nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dniu 27 października 2000 r. Na zakończenie odniósł się do zarzutów odwołania stwierdzając, iż nawet lakoniczne uzasadnienie decyzji, jeśli zawiera wyjaśnienie jakimi przesłankami kierował się organ wydając decyzję, wyjaśnia podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim rozstrzygnięciem przemawiają, nie uzasadnia negatywnej oceny zaskarżonej decyzji. Okoliczność ta bowiem, nie ujmuje merytorycznej poprawności wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 18 listopada 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 oraz art. 8 w związku z art. 85 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz skarżącej z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej i zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że wydana decyzja pozostaje nieprawidłowa. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu skarżącej i stanowiła własność Skarbu Państwa. Tym samym ziściły się przesłanki wynikające z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. W odpowiedzi na skargę Ministra Rozwoju i Technologii wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż powtórna analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dała podstaw do stwierdzenia, aby organ naruszył w toku postępowania odwoławczego jakiekolwiek przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zaś zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po uwzględnieniu i wszechstronnej analizie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oparte zostało na stanowisku prezentowanym w orzecznictwie zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z 18 listopada 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z 14 października 2022 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w gminie [...], obręb [...], [...], obejmującego działkę nr [...] o powierzchni 173 m2, dla której prowadzona jest księga wieczystej KW nr [...]. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm.), dalej jako ustawa z 8 września 2000 r. Zgodnie z tym przepisem grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych 36, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] (ust. 1). Nabycie prawa, o którym mowa w ust. 1, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (ust. 2). Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...] (ust. 3). Nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Z treści art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. wynikają zatem trzy przesłanki, aby [...] w trybie tego przepisu mogło nabyć prawo użytkowania wieczystego: 1) grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa, 2) grunt ten 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu [...], 3) do przedmiotowego gruntu [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Podkreślić jednak trzeba, że wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie. Co oznacza, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia uwłaszczenie w trybie art. 34 ww. ustawy. W niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. Przedmiotowa nieruchomość na dzień istotny z punktu widzenia uwłaszczenia, tj. 5 grudnia 1990 r., stanowiła własność Skarbu Państwa, na podstawie treści wykazu [...] oraz wykazu [...], co potwierdza treść księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości KW nr [...]. Jednakże, według stanu na 27 października 2000 r., tj. na dzień wejścia w życie ustawy z 8 września 2000 r., przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, bowiem stanowiła własność Gminy [...]. Wynika to z treści ostatecznej decyzji Wojewody [...] nr [...] z 22 sierpnia 2022 r., w której stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzja Wojewody ma charakter deklaratoryjny, bowiem potwierdza stan, jaki wystąpił z mocy samego prawa w dniu 1 lipca 2000 r. W powyższego wynika jasno, że nie została spełniona podstawowa przesłanka zawarta w art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., tj. przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności do przedmiotowej nieruchomości zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. W tych okolicznościach nie było możliwości uwzględnienia przez organy orzekające wniosku uwłaszczeniowego skarżącej - niezależnie od ewentualnego spełnienia pozostałych przesłanek określonych art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. Skoro bowiem przesłanki uwłaszczenia, o których mowa w powyższym przepisie, muszą być spełnione łącznie, to niespełnienie jednej z nich powoduje niemożność pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Podkreślić też trzeba, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, dopóty brak jest możliwości uwłaszczenia się przez skarżącą na przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. Zatem organy orzekające w sprawie prawidłowo stwierdziły, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest możliwe uwłaszczenie skarżącej na przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. - bowiem nieruchomość ta w dacie istotnej dla uwłaszczenia, tj. w dniu 27 października 2000 r., nie stanowiła już własności Skarbu Państwa. W ocenie Sądu, niezasadne okazały się podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 w zw. z art. 85, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. - albowiem organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy, dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia odnośnie przedmiotowej nieruchomości i uzasadniły swoje stanowisko zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.