I OSK 421/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbiet Kremer (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. P., M. W., J. W., E. K., G. W., J. W., M. W., M. W., N. G., P. W., W. W. i P. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1130/22 w sprawie ze skargi J. P., E. K., G. W., J. W., M. W., M. W., M. W., N. G., P. W. i W. W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1130/22 oddalił skargę J. P., E. K., G. W., J. W., M. W., M. W., M. W., N. G., P. W. i W. W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 września 2021 r. Minister Rozwoju Pracy i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia 31 sierpnia 2020 r. znak [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. nr [...] w części dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w B., obr. [...] oznaczona jako działki nr [...] i [...]/2 o łącznej powierzchni 816m². Decyzją z dnia 31 października 1974 r. Prezydent Miasta B. orzekł o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania kompleksu nieruchomości, stanowiących własność kilkudziesięciu osób położonych w B. przy [...] w związku z wnioskiem B., w tym przedmiotową nieruchomość z obr. [...] oznaczoną jako działki nr [...] i [...]/2 stanowiącą własność poprzedników prawnych skarżących. Przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przyjęto stawkę właściwą dla gruntów położonych w strefie peryferyjnej miasta B., tj. 14,40zł za m² zgodnie z zarządzeniem Prezydenta M. z dnia 17 grudnia 1973 r., a nie stawkę 18zł za m² która była właściwa dla strefy centralnej i śródmiejskiej. Pismem z dnia 17 kwietnia 2019 r. skarżący wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. w części dotyczącej odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wskazując, że odszkodowanie powinno być ustalone według stawki 18zł za m² zarzucając, że nieruchomość nie była położna w strefie peryferyjnej oraz kwestionując zastosowanie uchwały Prezydium Miejskiej Rady w B. nr [...] z dnia 13 maja 1966 r. zmienionej uchwałą nr [...] z dnia 19 maja 1967 r. określającej podział obszaru miasta na strefy: centralną, śródmiejską i peryferyjną, albowiem uchwały te dokonały podziału miasta na strefy nie dla potrzeb wywłaszczeniowych. W wyniku rozpoznania tego wniosku Wojewoda P. decyzją z dnia 31 sierpnia 2020 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, a Minister Rozwoju Pracy i Technologii zaskarżoną decyzja z dnia 8 września 2021 r. utrzymał ją w mocy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1130/22 oddalił skargę. Skargę kasacyjną wnieśli B. P., M. W., J. W., E. K., G. W., J. W., M. W., M. W., N. G., P. W., W. W. i P. W., zarzucając: I) naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcie: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadnienia wyroku sprzecznie z niniejszym przepisem - uniemożliwiające dokonanie rzeczywistej instancyjnej kontroli i wywiedzenie zarzutów w niniejszym środku zaskarżenia z uwagi na lakoniczność przedstawionej przez sąd argumentacji, brak stanowiska sądu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, uniemożliwienie prześledzenie toku rozumowania sądu, w tym niewyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia, niewskazanie podstaw prawnych mających zastosowanie w sprawie z uwzględnieniem właściwych jednostek redakcyjnych co wskazuje na zaniechanie przez Sąd gruntownej analizy akt sprawy i niewyjaśnienie wątpliwości występujących na etapie postępowania administracyjnego wskazywanych w zarzutach skargi, co miało wpływ na wynik sprawy; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż Minister Rozwoju dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 24 § 3 w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia stron przed wydaniem decyzji o zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego- mimo istnienia obowiązku organu polegającego na zapewnieniu stronom czynnego udziału w postępowaniu, co uniemożliwiło złożenie wniosku o wyłączenie biegłego P. T. od udziału w niniejszym postępowaniu z uwagi na wysokie prawdopodobieństwo popełnienia czynu karalnego polegającego na sfałszowaniu treści opinii i poświadczeniu nieprawdy przez biegłego, przy jednoczesnej bezczynności Ministra, który z urzędu winien wyłączyć biegłego od udziału w niniejszym postępowaniu z uwagi na uprawdopodobnienie przez stronę postępowania braku bezstronności biegłego, co było wiadome Ministrowi (vide: Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa), a uchybienie to winno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji albowiem wprost oddziaływało na wydane rozstrzygnięcie, gdyż zostało wydane na podstawie błędnie przeprowadzonego dowodu w postaci opinii geodety P. T. oraz częściowo opierającą się na niej opinię geodezyjną A. G.; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., że zarówno organ I i II instancji naruszył normy zawarte w art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o dowód w postaci opinii geodezyjnej P. T. z dnia 26 czerwca 2019 r., który to dowód został dopuszczony w warunkach braku bezstronności biegłego i skutkował błędną oceną przez organ II instancji prawidłowości orzeczenia w zakresie wysokości odszkodowania przyznanego za działkę na podstawie przepisów uchwały Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. nr [...] ze zm., w brzmieniu zmienionym w sposób nieuprawniony na etapie postępowania nadzwyczajnego w drodze sprostowań dokonanych przez biegłego P. T., podczas gdy z literalnej treści przepisów tego aktu nie wynikał podział miasta B. na strefy, a tym samym kwalifikację wywłaszczonej działki do strefy peryferyjnej, ponadto biegły dokonując sprostowań wyżej wymienionej uchwały rażąco naruszył przepisy prawa dotyczące legalności działania władz dopuszczając się sprostowań aktu kierownictwa wewnętrznego do czego nie był uprawniony, sporządzona przezeń opinia zawierała błędy merytoryczne i nie uwzględniała stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji w postępowaniu zwykłym, okoliczności te przy przeprowadzeniu przez sąd prawidłowej kontroli co do legalności doprowadziłyby do uchylenia decyzji Ministra; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszeń, których dopuściły się organy obu instancji, działając wbrew przepisom zawartym w art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. co doprowadziło do zaniechania ustalenia stanu faktycznego w oparciu o całość zgromadzonego materiału dowodowego, nierozpatrzenia i nieodniesienie się przez organ II instancji do argumentacji i wniosków przedstawionych w opinii prawnej dr hab. A. S., jako umotywowanego stanowiska stron przy jednoczesnym zaniechaniu ustalenia przez organ II instancji podstaw prawnych niezbędnych do oceny ważności decyzji odszkodowawczej, pominięcie pisma pełnomocnika stron wniesionych przez stronę e-puap z dnia 22 marca 2021 r. zawierającego wniosek dowodowy - akt własności; II) naruszenie prawa materialnego: 1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. b w zw. z art. 8 ust. 8 pkt 3 w zw. z art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr [...], poz. 64 ze zm.) w związku z zarządzeniem Prezydenta M. nr [...] z dnia 17 grudnia 1973 r. w związku z przepisami uchwały Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia 15 maja 1966 r. w sprawie podziału miasta B. na strefy dla celów kredytów dla spółdzielni mieszkaniowych nr [...] z dnia 13 maja 1965 r. zmieniona uchwałą nr [...] z dnia 19 maja 1967 r. poprzez ich błędną wykładnię, która doprowadziła do błędnego zastosowania w niniejszej sprawie uchwały PMRN, która utraciła moc a ponadto jej zakres przedmiotowy i personalny wskazuje, iż wydana została w celu ustalenia stawek dla kredytów mieszkaniowych a nie stawki dla ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie; 2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. b w zw. z art. 8ust. 8 pkt 3 w zw. z art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż stawka za m2 wywłaszczanego gruntu mogła być ustalona przez biegłego, czy też znajdowała w granicach uznania administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło to do błędnego niezastosowania § 1 pkt 1 lit. a zarządzenia Prezydenta M. nr 2/73 z dnia 17 grudnia 1973 r. (opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej), który określał stawkę w kwocie 18 zł 1m2 wywłaszczanego gruntu dla strefy centralnej i śródmiejskiej; 3) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 23 ust 1 pkt 4 oraz 24 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez uznanie, iż decyzja w zakresie odszkodowania nie musiała być skierowana aktualnych właścicieli i pominięcie J. P. przy ustalaniu odszkodowania nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa oraz uznanie, iż ustalone w niniejszym postępowaniu odszkodowanie na rzecz poszczególnych właścicieli mogło być ustalone w dowolnej kwocie bez względu na rzeczywiste udziały w poszczególnych nieruchomościach. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.; 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów procesu obejmujących również koszty zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych; 3) zobowiązanie organu do przedstawienia Sądowi opinii prawnej prof. dr hab. A. S., której to organ nie dołączył do akt postępowania; 4) rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Rozpoznając obecną sprawę I OSK 421/24 Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze wyroki sądowe jakie zostały wydane w innych sprawach dotyczących tego samego przedmiotu, czyli stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. w częściach dotyczących odszkodowania za poszczególne działki, między innymi z uwagi na zastosowaną stawkę, tj. 14,40zł za m² nieruchomości położonej w strefie peryferyjnej. Mianowicie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lipca 2025 r. sygn. akt I OSK 1511/22 oddalił skargę kasacyjną J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1464/20 w sprawie ze skargi J. F., L. Z., M. P., D. W., M. Z. i A. Z. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 24 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Minister Rozwoju decyzją z dnia 24 lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia 30 lipca 2018 r. orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...]² stanowiącej własność M. Ż., a odszkodowanie ustalono przyjmując 14,40 zł za 1m². Również wyrokiem z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 462/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną I. G., K. L., M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1296/20 w sprawie ze skargi I. G., K. L., M. L. i M. L. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 24 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Minister Rozwoju decyzją z dnia 24 lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia 20 lutego 2017 r. orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...]² stanowiącej własność A. W., a odszkodowanie ustalono przyjmując 14,40 zł za 1m². Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. prawomocnym wyrokiem z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1465/20 oddalił skargę H. M., E. H., R. M., J. A., M. A., R. M., J. M., K. S. i M. M. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 24 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Minister Rozwoju decyzją z dnia 24 lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia 30 lipca 2018 r. orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...]² stanowiącej własność W. M., a odszkodowanie ustalono przyjmując 14,40 zł za 1m². Również w prawomocnym wyroku z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1462/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. K. od decyzji Ministra Rozwoju z dnia 15 grudnia 2021 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody P. z dnia 30 lipca 2018 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...]² stanowiącej na dzień wywłaszczenia własność W. B., a odszkodowanie ustalono przyjmując 14,40 zł za 1m². Podobnie w prawomocnym wyroku z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1549/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. P., L. S., W. P. i J. S. od decyzji Ministra Rozwoju z dnia 24 lutego 2020 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody P. z dnia 30 lipca 2018 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 943m² stanowiącej na dzień wywłaszczenia własność T. P., a odszkodowanie ustalono przyjmując 14,40 zł za 1m². Sprawy, w których zostały podjęte powołane wyżej wyroki dotyczyły stwierdzenia nieważności tej samej decyzji, tj. decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu kompleksu nieruchomości stanowiących własność kilkudziesięciu osób położonych w B. przy Szosie Północno-Obwodowej w związku z wnioskiem B., w częściach dotyczących odszkodowania za poszczególne wskazane działki, które stanowiły własność poprzedników prawnych wnioskodawców, którzy wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji w częściach dotyczących poszczególnych działek. W powołanych sprawach, podobnie jak w obecnie rozpoznawanej sprawie I OSK 421/24 pełnomocnikiem stron była radca prawny J. R.. We wszystkich tych sprawach kwestionowano wysokość odszkodowania ustalonego w decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r., poprzez zastosowanie stawki 14,40zł za 1m² właściwej dla nieruchomości położonej w strefie peryferyjnej miasta a nie stawki 18zł za 1m² właściwej dla nieruchomości położonej w strefie centralnej i śródmiejskiej. W sprawach tych nie były kwestionowane same stawki za 1m² wywłaszczonej nieruchomości, natomiast przedmiot sporu dotyczył ustalenia strefy w której położone były wywłaszczone nieruchomości, a w szczególności podstawy prawnej w oparciu o które strefy te zastosowano. We wszystkich powołanych sprawach organy nadzoru odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. w częściach dotyczących ustalenia odszkodowania przy zastosowaniu stawki 14,40zł za 1m² właściwej dla nieruchomości położnych w strefie peryferyjnej, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi, a w sprawach w których zostały wniesione skargi kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny również je oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, tj. I OSK 421/24 podziela w pełni stanowiska prawne zawarte w powołanych wyżej wyrokach. Przechodząc zaś do zarzutów skargi kasacyjnej to w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego sformułowanych w pkt II ppkt 1 i ppkt 2 zważywszy, że przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 września 2021 r. wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie w postępowaniu zwykłym. Zarzuty te są niezasadne, albowiem w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia 31 października 1974 r. nie doszło do naruszenia, a tym bardziej rażącego naruszenia przepisów stanowiących podstawę ustalenia odszkodowania. Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wysokość stawki odszkodowania za grunty wymienione w ust. 1, 2 i 8 pkt 1 lit. b), położone na określonych obszarach, ustala naczelnik powiatu na podstawie wytycznych wojewody; wojewoda może w przypadkach gospodarczo uzasadnionych podwyższyć na wniosek naczelnika powiatu odszkodowanie za 1m2 gruntu na określonych obszarach najwyżej do 10-krotnej stawki: odszkodowanie nie może przekroczyć przeciętnej ceny rynkowej, a jeżeli chodzi o grunty rolne stanowiące wyłączne źródło utrzymania właściciela - cen, jakie kształtują się w obrocie między rolnikami. Na tej podstawie prawnej, tj. art. 8 ust. 9 ustawy zostało wydane zarządzenie nr [...] Prezydenta M. z dnia 17 grudnia 1973 r. w sprawie ustalenia stawek odszkodowania za grunty podlegające wywłaszczeniu. Zarządzenie to miało następująca treść: "Zarządzenie nr [...] Prezydenta M. z dnia 17 grudnia 1973 r. w sprawie ustalenia stawek odszkodowania za grunty podlegające wywłaszczeniu (Dz. Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia 16 lutego 1974 r. Nr 2 poz. 9) zostało podjęte na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U z 1961 r. Nr 18, poz. z 1971 r. Nr 27, poz. 249 z 1972 r. Nr 11, poz. 77 i z 1973 r. Nr 48, poz. 282) w związku z § 1 pkt 1 zarządzenia Nr 2/73 Wojewody [...] z dnia 10 grudnia 1973 r. w sprawie wytycznych do ustalenia stawek odszkodowania za grunty podlegające wywłaszczeniu. § 1 ust. 1. Ustala się następujące stawki odszkodowania za wywłaszczone grunty:a) w strefie centralnej i śródmiejskiej -18zł za 1m², b) w strefie peryferyjnej – 14,40zł za 1m². Ust. 2. Przepis ust1 nie dotyczy łąk położonych nad rzeką [...] w następujących obrębach geodezyjnych: 1, 2, 3, 5, 10, 11, 25, 28, 29, 30, 31, 34, 35, 46, 48, 49, 50, 51, 53, 55, 107, 109, 165, 177, 182, 183, 184, 189, 190, 191, 198, 199, 200, 227 i 253 oraz w rejonie gazowni obręb 83. Dla tych gruntów ustala stawkę odszkodowania 7,20zł za 1m². Ust. 3. Podział obszaru miasta na strefy centralna, śródmiejską i peryferyjną określa uchwała Prezydium MRN w B. Nr [...] z dnia 13 maja 1966 r. zmieniona uchwałą Nr [...] z dnia 19 maja 1967 r. § 2 Zarządzenie obowiązuje od dnia 28 listopada 1973 r. i podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w B.. Analizując powyższe zarządzenie należy stwierdzić, że wydane zostało zgodnie z delegacją ustawową wynikającą z art. 8 ust. 9 ustawy, tzn. wydane zostało na podstawie wytycznych wojewody, a także zgodnie z art. 8 ust. 9 określa stawki odszkodowania za grunty podlegające wywłaszczeniu położone na określonych obszarach. Z powołanego przepisu wynikała konieczność zróżnicowania stawek odszkodowania w zależności od obszaru na którym położone są grunty będące przedmiotem wywłaszczenia. Ta konieczność zróżnicowania stawek odszkodowania znalazła wyraz w § 1 ust.1 w którym przyjęto: a) w strefie centralnej i śródmiejskiej 18zł za 1m², b) w strefie peryferyjnej 14.40 zł za 1m², a także w ust. 2 w którym dla łąk położonych nad rzeką [...] w wymienionych obrębach geodezyjnych przyjęto 7,20 zł za 1m². Zauważyć należy, że w tym ostatnim przypadku, tj. w ust. 2 w zarządzeniu wprost w sposób enumeratywny wymieniono obręby ewidencyjne do których ma zastosowanie stawka 7,20zł za 1m². W zarządzeniu wskazano również kiedy mają zastosowanie stawki odszkodowania określone w ust. 1. Mianowicie § 1 ust. 3 zarządzenia stanowi, że podział obszaru miasta na strefy centralna, śródmiejską i peryferyjną określa uchwała Prezydium MRN w B. Nr [...] z dnia 13 maja 1966 r. zmieniona uchwałą Nr [...] z dnia 19 maja 1967 r. Tym samym w zarządzeniu zamiast powtarzać rozwiązania dotyczące podziału miasta na strefy odwołano się do wymienionych uchwał, które ten podział zawierały. Należy wyraźnie zaznaczyć i podkreślić, że dla ustalenia odszkodowania za grunty podlegające wywłaszczeniu czyli ustaleniu strefy w której grunty te były położone podstawy prawnej nie stanowiła uchwała Prezydium MRN w B. Nr [...] z dnia 13 maja 1966 r. zmieniona uchwałą Nr [...] z dnia 19 maja 1967 r., lecz zarządzenie Prezydenta M. z dnia 2 października 1973 r., tj. § 1 ust. 3 zarządzenia. Natomiast zawarte w § 1 ust. 3 zarządzenia odwołanie do podziału obszaru miasta na strefę centralna, śródmiejską i peryferyjną określone w powołanych uchwałach ma czysto charakter techniczny i dotyczy tylko podziału miasta na strefy, natomiast nie ma prawnego znaczenia do kogo adresowane były przedmiotowe uchwały oraz z w jakim celu z jakiego powodu dokonano podziału obszaru miasta na strefy. Dlatego też sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie dla potrzeb ustalenia odszkodowania podziału miasta na strefy dokonanego w uchwałach, które podmiotowo i przedmiotowo nie dotyczyły problematyki wywłaszczeniowej, ale adresowane były do spółdzielni mieszkaniowych dla celów kredytowych są niezasadne. Odnosząc się do zrzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia prawa materialnego a sformułowanego w pkt II ppkt 3, tj. naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 4 oraz art. 24 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez uznanie, że pominiecie J. P. przy ustalaniu odszkodowania nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten był już podnoszony w skardze, do tego zarzutu odniósł się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a ze stanowiskiem tym zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny. Mianowicie błędne ustalenie kręgu osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania, w szczególności poprzez pominięcie jako strony postępowania osoby, która powinna być stroną, jest przesłanką wznowieniową zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nadto zasadnie Sąd zwrócił uwagę, że z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że uczestnik postępowania J. W. przedstawił postanowienie Sądu Powiatowego w B. Wydział III Cywilny z dnia 11 października 1973 r. sygn. akt Ns. I. [...]/73, zgodnie z którym prawo dziedziczenia pozostałego po W. W. gospodarstwa rolnego położonego w B., należącego do spadku objętego postanowieniem Sądu Powiatowego w B. z dnia 15 września 1960 r. sygn. akt Ns [...] zachowali J. W., G. W., M. W. oraz A. W. i te osoby zostały wskazane w decyzji z dnia 31 października 1974 r. jako uprawnione do odszkodowania. Decyzja ta nie była kwestionowana, wniosek o wznowienie postępowania nie był złożony, a J. P. to matka G. W., A. W. oraz M. W.. Dlatego też zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny, albowiem ewentualne pominięcie strony postępowania jest przesłanką wznowieniową z art.145 § 1 pkt 4 k.p.a,, a nie przesłanką stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W zarzutach skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania sformułowanych w pkt I pierwszy zarzut zawarty w ppkt 1 dotyczy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem uzasadnienie wyroku sprzeczne jest z niniejszym przepisem i uniemożliwia dokonanie rzeczywistej kontroli instancyjnej. Rozpoznając ten zarzut trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych w tym przepisie elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt. I OSK 196/21 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Przy czym prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Należy zatem stwierdzić, że uzasadnienie wyroku stanowi odzwierciedlenie toku badania danej sprawy przez sąd administracyjny. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji badając legalność zaskarżonego działania lub zaniechania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu. Ma ponadto umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne, ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, wbrew stanowisku skargi kasacyjnej, że środek odwoławczy niezasadnie zarzuca, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, określonych tym przepisem wymogów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku wymaganej kontroli instancyjnej. Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sądu wojewódzkiego co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. Natomiast w zarzutach zawartych w pkt I ppkt 2 i ppkt 3 skargi kasacyjnej, Skarżący kasacyjnie podnoszą, że w opinii geodezyjnej sporządzonej przez P. T., która została dołączona do wielu spraw, również w niniejszej stanowiła podstawę do ustalenia odszkodowania, doszło do popełnienia przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy i dlatego w dniu 21 października 2019 r. skarżący złożył zawiadomienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa przez biegłego, a fakt złożenia takiego zawiadomienia jest znany Ministrowi znany z urzędu. Odnosząc się do powyższej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na okoliczność znaną mu z urzędu bo wynikającą ze sprawy I OSK 37/22 w której wyrok zapadł w dniu 4 lutego 2025 r. oddalający skargę kasacyjną K. L., w której pełnomocnikiem była również radca prawny J. R.. W uzasadnieniu wyroku w sprawie I OSK 37/22 NSA stwierdził: "Artykułowane również w środku odwoławczym prawdopodobieństwo popełnienia czynu karalnego przez biegłego P. T. w związku z przygotowaną według strony skarżącej fałszywą opinią dla potrzeb postępowania nieważnościowego, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W odpowiedzi na zapytanie Ministra z dnia 8 listopada 2019 r. w powyższym zakresie, w rezultacie uprzedniego zawiadomienia z dnia 5 listopada 2019 r. złożonego organowi przez M. L. (strony), wpłynęła odpowiedź (pismo) Prokuratury Rejonowej [...] z dnia 22 listopada 2019 r. nr [...], z którego wynika, że zostało wydane postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa wobec braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie czynu z art. 233 § 4 Kodeksu karnego." Wbrew stanowisku środka odwoławczego w okolicznościach sprawy brak było podstaw do wyłączenia biegłego. Tym samym za bezzasadne należy uznać zarzuty nr [...] i nr [...] Mając na uwadze, że zarzuty skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie dotyczące naruszenia przepisów postępowania sformułowane w pkt I ppkt 2 i ppkt 3 w których skarżący kasacyjnie podnoszą podobne zarzuty jak w sprawie I OSK 37/22, które dotyczą tego samego biegłego P. T. i tej samej opinii geodezyjnej z dnia 26 czerwca 2019 r. a także wskazywanie, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo popełnia czynu karalnego polegającego na sfałszowaniu opinii, zarzuty te należy uznać za oczywiście niezasadne. Wspomnieć jeszcze należy, że w powołanych na wstępie wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących spraw, których przedmiotem było stwierdzenie nieważności tej samej decyzji Prezydenta M. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 31 października 1974 r. we wszystkich sporządzonych opiniach przez różnych biegłych ustalono, że wywłaszczone nieruchomości położone były w strefie peryferyjnej zgodne z powoływanym wcześniej zarządzeniem z dnia 17 grudnia 1973 r. i zastosowanie miała stawka 14,40 zł za 1m² wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. czyli pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej o konsultacjach uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Takie konkretne czynności procesowe nie zostały wskazane, a zarzut dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a. w okolicznościach sprawy nie jest zasadny. W odniesieniu do podnoszonego zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z m. in. z art. 6, 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. oraz innymi konkretnymi normami (przepisami) prawa przywoływanymi w środku odwoławczym należy wskazać, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Sąd I instancji zasadnie bowiem podzielił stanowisko organu i uznał, że nieważnościowe postępowanie administracyjne dotyczące kwestionowanej decyzji Prezydenta B. zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane. W aktach sprawy brak dowodów podważających przyjęte w postępowaniu rozpoznawczym położenie przedmiotowych działek. Co istotne fakt ten nie budził zastrzeżeń ówczesnego właściciela spornej nieruchomości, który nie kwestionował przyjęcia, że wywłaszczona nieruchomość położona była w strefie peryferyjnej, wyznaczonej zgodnie z § 1 ust. 3 powoływanego zarządzenia z dnia 17 grudnia 1973 r. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego słusznie przyjęto, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta M. z dnia 31 października 1974 r. w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną na dzień wywłaszczenia jako działki nr [...] i [...]/2 o łącznej pow. 816m² w świetle przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z postanowieniami wskazanego przepisu decyzja jest nieważna jeśli wydano ją z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa następuje tylko w wyniku wady oczywistej, niedającej się pogodzić ze standardami państwa prawa, jest naruszeniem kwalifikowanym - o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, niebudzącym wątpliwości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie powtarzano, że decyzja jest wydana z rażącym naruszeniem prawa kiedy stanowi zaprzeczenie stanu prawnego relewantnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia. Przy czym chodzi o stan prawny w zakresie jego obowiązywania i interpretacji niewątpliwy oraz nierodzący rozbieżności w wykładni. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana w porządku prawnym. Prowadzenie postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności nie sprowadza się jednak do powtórnego rozpoznania sprawy rozstrzygniętej decyzją dotychczasową i ponownej oceny okoliczności faktycznych. Organ nadzoru nie działa bowiem jako organ II instancji w trybie odwoławczym, nie orzeka w sprawie merytorycznie, lecz weryfikuje, czy wydana decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną. Ponieważ katalog tych wad jest zamknięty, należy je interpretowane ściśle, a podstawą do stwierdzenia nieważności mogą być tylko okoliczności w sposób oczywisty stanowiące o zaistnieniu przesłanki nieważności., a z taką sytuacją nie mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Stad też za niezasadne uznać należało zarzuty kasacji kwestionujące prawidłowość poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych w zakresie istotnym dla wyniku sprawy. Słusznym było więc przyjęcie, że ocena zasadności przyznanego odszkodowania nie została podważona, jak prawidłowo odnotował Sąd w kontrolowanym uzasadnieniu, odmawiając uznania że w sprawie doszło do naruszenia zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego reguł dowodowych. Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.