I OSK 2556/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 85/24 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 8 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 28 czerwca 2023 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz W. B. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 85/24 oddalił skargę W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 8 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wydanie powyższego wyroku poprzedzone było następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi. Wnioskiem z dnia 10 lutego 2023 r. W. B. zwrócił się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A. B. Burmistrz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna decyzją z dnia 28 czerwca 2023 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 8 listopada 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że okoliczność, iż niepełnosprawność u matki skarżącego istnieje od 88-ego roku życia, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, że osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże, zdaniem Kolegium, wykazany przez skarżącego zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką pozwala na przyjęcie, iż przy współudziale opieki ze strony rodzeństwa szczególnie przy udziale mieszkającego wraz z matką brata, czy też w sposób pośredni daje możliwość zorganizowania opieki tak aby strona nie musiała rezygnować z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ podkreślił, że to na dzieciach niepełnosprawnej w pierwszej kolejności ciąży obowiązek zapewniania jej pomocy i opieki a z akt nie wynika, aby istniały obiektywne okoliczności (np. niepełnosprawność w stopniu znacznym) uniemożliwiające im wspólne zabezpieczenie opieki. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę podzielił stanowisko organu odwoławczego, że ustalony w sprawie stan faktyczny daje podstawy do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Zauważono, że A. B. ze względu na swój stan zdrowia jest osobą wymagającą opieki a tę opiekę sprawuje skarżący. Ponadto, oprócz skarżącego zobowiązanymi do alimentacji ww. są jeszcze pozostałe jej dzieci. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z W. B. wynika, że mieszka on w jednym domu z niepełnosprawną matką, prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe. Nie deklaruje on regularnej pomocy nad matką albowiem podejmuje prace dorywcze w różnych godzinach, aby mieć środki na własne utrzymanie. Oświadczył także, że niskie dochody nie pozwalają mu na wynajęcie osoby, która mogłaby w jego imieniu sprawować opiekę nad matką. Z kolei syn A. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, pozostaje na emeryturze, nie wyraził zgody na ustalenie sytuacji dochodowej swojej rodziny. Poinformował, że nie deklaruje żadnej możliwości kontaktu i opieki nad matką. A. B. pozostaje w konflikcie w braćmi: W. i W. Syn S., jak wynika z oświadczenia skarżącego, pracuje za granicą. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że ocena czy istnieje związek pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją z) zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, wymaga ustalenia, czy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej w tym samym stopniu, co osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący ma trzech braci (w tym jeden mieszka w tym samym domu co niepełnosprawna matka, drugi jest na emeryturze i mieszka również w tej samej miejscowości co skarżący oraz matka), a zatem mogą i powinni oni wspólnie realizować obciążający ich z mocy prawa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 129 § 2 K.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Sąd stanął na stanowisku, że wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem. Przesłanki obiektywne to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają, tym bardziej że wykonanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Do ww. okoliczności obiektywnych nie można zaliczyć również pozostawania rodzeństwa w konflikcie. Podsumowując, zdaniem Sądu, w sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ww. ustawowego obowiązku, brak jest bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją z) zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji. Nie chodzi przy tym o jakąkolwiek ingerencję organów w decyzje rodziny, kto stale będzie opiekować się osobą niepełnosprawną, ale o ocenę, czy w ogóle zachodzi konieczność rezygnacji z zatrudnienia/ niepodejmowania zatrudnienia – w przypadku realizacji obowiązku alimentacyjnego przez wszystkie dzieci wobec rodzica. W konsekwencji okoliczności sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Nie został wykazany bowiem bezpośredni i ścisły związek przyczynowo skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Podkreślono, że pomimo złego stanu zdrowia matki i konieczności pomocy przez syna, samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zaznaczył przy tym, mając na uwadze stan zdrowia niepełnosprawnej, że nie kwestionuje zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając naruszenie: prawa materialnego, tj.: 1) art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną; 2) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żyją jeszcze inne osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stopniu pierwszym, które jednak są osobami nie dającymi rękojmi sprawowania należytej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz żaden przepis prawa nie przewiduje kryteriów wyboru opiekuna z grupy osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny w tym samym stopniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że w sprawie należało także uwzględnić fakt, który niespornie wynika z akt sprawy, ze skarżący pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad matką. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego przesłanką ich przyznania jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Tymczasem organ I instancji przyznając skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy uznał, że wymagane ustawowo przesłanki w tej materii zostały przez skarżącego spełnione w związku ze sprawowaniem przez niego opieki nad matką, a w ocenie Kolegium oraz Sądu I instancji, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącego nad jego matką opieki, a rezygnacją przez z niego z zatrudnienia. Orzekające w sprawie Kolegium oraz Sąd I instancji, odnotowując jedynie fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie przedstawiły w wydanych decyzjach uzasadnienia w zakresie odmiennej oceny tych samych okoliczności faktycznych na tle prawa wprawdzie do różnych świadczeń, ale o zbieżnych przestankach ich przyznawania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie wyjaśnił przyczyn takiego stanu, który budzi wątpliwości co do prawidłowości. Nie było przy tym podstaw do badania alternatywnych sposobów zapewnienia osobie niepełnosprawnej niezbędnej opieki poprzez weryfikację sytuacji rodzinnej i finansowej pozostałych osób zobowiązanych względem niej do alimentacji w sytuacji, gdy do sprawowania opieki zobowiązał się skarżący. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2) przyznanie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych; 3) rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. W dacie orzekania przez organy w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zastosowanie znajdowały przepisy w brzmieniu ówcześnie obowiązującym. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z treści powołanego przepisu wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie może ubiegać się wskazana w nim osoba, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku Sądu I instancji i orzekających w sprawie organów, z przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika natomiast, aby przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było stwierdzenie, że obok osoby ubiegającej się o świadczenie są również inne osoby, na których w tym samym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej i które mogłyby w pewnym zakresie opiekować się osobą niepełnosprawną lub udzielać wsparcia finansowego opiekunowi takiej osoby. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym nie jest dopuszczalna odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na to, że obowiązek alimentacyjny spoczywa także na innych osobach, oraz że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jak i pozostałe osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej, mogłyby podzielić między siebie obciążenia związane z opieką nad osobą niepełnosprawną, co wnioskującemu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego umożliwiłoby podjęcie zatrudnienia. Taka przesłanka negatywna przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie została przewidziana przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie określa tego, która z osób, tj. czy skarżący czy też ktoś z rodzeństwa powinien sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, że rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. Wobec tego, gdy jeden z uprawnionych w pierwszej kolejności członków rodziny zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodziny w takim samym stopniu zobowiązani do alimentacji. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad krewnym i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodzeństwa, którzy również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 378/23, z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1397/23, z dnia 7 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 1313/23, z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 1663/231 oraz I OSK 1594/23, z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 1703/23 oraz I OSK 2545/23, z dnia 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2457/23, I OSK 2540/23, I OSK 1935/23 oraz I OSK 2659/23, z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2229/23, I OSK 2181/23, I OSK 2086/23, I OSK 1941/23 oraz I OSK 1944/23, z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt I OSK 2339/23, z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2974/23, z dnia 26 marca 2025 r. sygn. akt I OSK 606/24, z dnia 24 lipca 2025 r. sygn. akt I OSK 1615/24, z dnia 30 lipca 2025 r. sygn. akt I OSK 1568/24 oraz z dnia 27 sierpnia 2025 r. sygn. akt I OSK 1728/24). Z uwagi na powyższe nie można podzielić stanowiska, że ocena spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymaga uwzględnienia innych osób zobowiązanych w równym stopniu co skarżący do alimentacji osoby niepełnosprawnej. Dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie miała zatem znaczenia podnoszona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz orzekające w sprawie organy okoliczność, że W. B. ma jeszcze rodzeństwo, na którym także spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec matki. Zasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Bezsporne jest, że W. B. wnioskiem z dnia 10 lutego 2023 r., który wpłynął do organu I instancji w dniu 16 lutego 2023 r. wystąpił o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania, rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną matką A. B. Do wniosku dołączono m.in. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 lutego 2020 r., z którego wynika, że matka skarżącego jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a daty jej powstania nie da się ustalić. Następnie w dniu 9 marca 2023 r. pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Muszynie przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika, że W. B. sprawuje opiekę nad matką. Ustalono m.in., że A. B. z uwagi na wiek oraz stan zdrowia wymaga ciągłej opieki i nadzoru. Ww. jest osobą [...]. Wskazano także, że czynności wykonywane dnia, czasami również w nocy uniemożliwiają skarżącemu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Reasumując stwierdzono, że A. B. funkcjonuje w środowisku tylko dzięki wsparciu i opiece, którą sprawuje syn W. Jednocześnie, z niekwestionowanych okoliczności wynika, że skarżący pomaga matce w [...]. Z powyższych ustaleń wynika zatem, że matka skarżącego wymaga stałej, codziennej i długotrwałej opieki, gdyż specyfika jej chorób ogranicza możliwość jej samodzielnego funkcjonowania bez wsparcia i pomocy innej osoby. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione okoliczności wskazują również, że skarżący wykonuje czynności opiekuńcze nad matką codziennie i systematycznie, jednocześnie pozostając do jej dyspozycji przez całą dobę. Zauważyć przy tym należy, że zakres czynności wykonywanych przez W. B. w ramach opieki nad matką nie jest ograniczony jedynie do tzw. czynności dnia codziennego, ale obejmuje również czynności opiekuńcze. Dodatkowo zauważyć trzeba, że jak wynika z pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w Muszynie z dnia 2 sierpnia 2023 r. skarżący od stycznia 2017 r. pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, a zatem występując z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona miała ustalone prawo do ww. świadczenia. Zgodnie z art. 16a u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpoznawania sprawy), specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z treści ww. przepisu wynika zatem, że podobnie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, również przy ocenie przesłanek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego istotne jest to, czy istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą a rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) przez opiekuna. Okoliczność, że dana osoba rezygnuje z zatrudnienia albo nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie stanowi więc sama w sobie wystarczającej przesłanki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Koniecznym jest bowiem, aby rezygnacja z zatrudnienia lub jego podjęcia była powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Niezbędne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Aby można było przyznać stronie specjalny zasiłek opiekuńczy, w rezultacie kluczowe znaczenie ma zbadanie okoliczności i powodów tej rezygnacji. Ponadto należy ustalić, że zachodzi wyraźny i bezpośredni związek czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą. Tak więc zarówno w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, tożsamą podstawową przesłanką jego przyznania jest to, że dana osoba rezygnuje z zatrudnienia albo nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą bliską. W tym zakresie przesłanka ta pozostaje identyczna (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2881/23, z dnia 6 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2888/23, z dnia 21 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 373/24 oraz z dnia 24 lipca 2025 r. sygn. akt I OSK 1615/24). Porównanie treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. (dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego) oraz art. 16a ust. 1 u.ś.r. (odnoszącego się do specjalnego zasiłku opiekuńczego) prowadzi więc do wniosku, że w obu przypadkach ustawodawca wymagał istnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej opiekuna a koniecznością zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Skoro zatem Burmistrz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna przyznał skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego to przyjąć należało, że właściwy organ administracji publicznej uprzednio pozytywnie zweryfikował istnienie związku przyczynowego w odniesieniu do sprawowania opieki. Decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy, jako ostateczna decyzja administracyjna, korzysta z domniemania legalności. Oceniając wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organy administracji, a następnie Sąd I instancji, nie mogły pominąć faktu uprzedniego przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego i wynikających z tego konsekwencji prawnych i faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega przy tym, że pełnomocnik skarżącego wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożył oświadczenie w imieniu swojego mocodawcy, z którego wynika, że z dniem przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje on z przysługującego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednak okoliczność ta również nie została wzięta pod uwagę ani przez organ odwoławczy, ani przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Mając na uwadze przedstawione okoliczności konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 182 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.