I OSK 2484/23

Dnia 20 listopada 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2652/22 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 września 2022 r. nr KOC/3414/Sr/22 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2652/22 oddalił skargę A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 1 września 2022 r. nr KOC/3414/Sr/22 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 i 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.": 1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 151 P.p.s.a. przez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji w której zaskarżona decyzja naruszała art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez nieprzeprowadzenie przez organy administracji wyczerpującego i wszechstronnego postępowania wyjaśniającego co do świadomości skarżącej kasacyjnie o wystąpieniu okoliczności mogących powodować brak podstaw do wypłaty świadczenia rodzinnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", przez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek nieprawidłowego uznania, że zasiłek rodzinny pobrany przez skarżącą został pobrany nienależnie, podczas gdy: skarżąca pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że świadczenie jest należne a organy administracji, tak jak i Sąd I instancji, nie poczyniły żadnych przeciwnych ustaleń w tym zakresie, organ administracyjny nie pouczył skarżącej, że w sprawie istnieją okoliczności, które mogą powodować brak podstaw do przyznania świadczenia, a ponadto świadczenie zostało zużyte w dobrej wierze na potrzeby rodziny. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jak podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w sprawie kluczowe jest rozstrzygnięcie, czy skarżąca miała pełną świadomość pobierania świadczenia które było nienależne, a nie czy została pouczona o zasadach przyznawania świadczeń rodzinnych i negatywnych przesłankach przyznania takiego świadczenia. W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, Sąd I instancji pominął, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że wystąpiła okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia. Sąd I instancji, tak jak i organy administracji, nie dokonał oceny świadomości wnoszącej skargę kasacyjną, lakonicznie wskazując, że została ona pouczona. Wnosząca skargę kasacyjną zaznaczyła, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Ustalenie przez organ, że wypłacone świadczenie, w świetle dowodów ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym, nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami. Zatem, w postępowaniu w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (tak WSA w Łodzi w wyroku z 4 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 395/20). Tymczasem, organy administracji nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego w zakresie oceny stanu świadomości wnoszącej skargę kasacyjną co do wystąpienia okoliczności powodującej ustanie prawa do pobierania świadczenia. W efekcie organy dopuściły się naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Jak podkreśliła wnosząca skargę kasacyjną, w niniejszej sprawie obowiązek informacyjny organu nie został należycie zrealizowany. W opinii wnoszącej skargę kasacyjną, pouczenie nie powinno sprowadzać się do powtórzenia treści przepisów prawa (jak w niniejszej sprawie), ale powinno być zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy, tak aby miał on świadomość pobierania nienależnego świadczenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2021 r. sygn. akt I OSK 708/21). Wnosząca skargę kasacyjną, składając wniosek oraz przez czas pobierania świadczenia, działała w zaufaniu do organów. Organy utwierdzały skarżącą w przekonaniu, że świadczenie jest należne, instruowały ją jakie dokumenty należy złożyć. Wnosząca skargę kasacyjną pozostawała w bezpośrednim kontakcie z urzędnikami. Wbrew ustaleniom Sądu I instancji, wnosząca skargę kasacyjną nie została w sposób jasny pouczona o okolicznościach związanych z utratą prawa do pobierania świadczenia, a tym bardziej o wystąpieniu takich okoliczności. Pouczenie, na które powołuje się Sąd I instancji, udzielone przed zmianą sytuacji prawnej małoletniej córki, nie było dla wnoszącej skargę kasacyjną ani jasne, ani zrozumiałe. Skoro przez cały czas pobierania świadczenia, wnosząca skargę kasacyjną pozostawała w dobrej wierze, to nie można uznać by wypłacone jej świadczenie było "świadczeniem nienależnie pobranym". W przekonaniu wnoszącej skargę kasacyjną, dla oceny czy został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., konieczne jest uwzględnienie celu tej regulacji. Wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy, to znaczy zdawały sobie sprawę, że świadczenie im nie przysługuje. Zatem, nie można pomijać okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i osoby świadczeniobiorcy – jego osobistej zdolności do zrozumienia pouczenia, przepisów prawnych oraz możliwości działania. Tymczasem, wnosząca skargę kasacyjną przez cały czas pozostawała w przekonaniu, że świadczenie jest jej należne i spożytkowała je na potrzeby utrzymania dziecka. Ponadto, wnosząca skargę kasacyjną posiada tytuł ustalający alimenty dla małoletniej córki w postaci ugody mediacyjnej, a więc nie można przyjmować, że nie posiadała orzeczenia o świadczeniach alimentacyjnych. Zatem, wnosząca skargę kasacyjną posiadała takie orzeczenie, ale jedynie jego forma nie była wystarczająca dla zachowania prawa do pobierania świadczenia rodzinnego. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej należało przypomnieć, że Sąd I instancji przyjął za podstawę orzekania stan sprawy, zgodnie z którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania A.A., decyzją 1 września 2022 r. nr KOC/3414/Sr/22 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 9 maja 2022 r. Nr ŚR/001636/ZZ/05/2022, którą uznano, że świadczenie rodzinne w formie zasiłku rodzinnego wypłacone na B.B. w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 31 października 2021 r. i dodatek do tego świadczenia z tytułu samotnego wychowywania dziecka za ten sam okres, są świadczeniami nienależnie pobranymi, podlegającymi zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz zobowiązano A.A. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w łącznej kwocie 2 016,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Postępowanie w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zostało wszczęte z urzędu w związku z uzyskaniem przez organ I instancji w dniu 11 lutego 2022 r. nowego odpisu zupełnego aktu urodzenia B.B., z którego wynika, że w dniu [...] marca 2022 r. C.C. uznał ojcostwo B.B., a zatem nastąpiła zmiana w składzie rodziny, o czym skarżąca nie poinformowała organu. W sprawie nie jest sporne, że skarżąca zawarła z ojcem dziecka ugodę przed mediatorem w postępowaniu pozasądowym (ugoda z [...] marca 2021 r.). Z treści umowy o mediację wynika, że ugoda alimentacyjna została zawarta poza postępowaniem sądowym (§ 1 umowy o mediację z [...] marca 2021 r.). Z przepisów, które regulują taką sytuację, tj. art. 18314 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805), powoływanej dalej jako "K.p.c.", wynika, że jeżeli zawarto ugodę przed mediatorem, sąd właściwy na wniosek strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę postanowieniem. Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności (art. 18314 § 3 K.p.c.). Nie jest też kwestionowane w niniejszej sprawie, że pomimo oświadczenia stron ugody, że wnoszą o jej zatwierdzenie przez sąd i nadanie jej klauzuli wykonalności, do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżąca nie przedstawiła ani zatwierdzonej ugody, ani wniosku o jej zatwierdzenie, o którym informowała w oświadczeniu z 29 kwietnia 2022 r. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocniczka skarżącej kasacyjnie również nie potwierdziła, że ugoda została już zaopatrzona klauzulą wykonalności. Nie jest też kwestionowane, że skarżąca przy piśmie z 10 marca 2022 r. została wezwana przez organ do złożenia prawomocnego orzeczenia sądu lub ugody zatwierdzonej przez sąd, zasądzającej alimenty na rzecz dziecka B.B. Istotną w sprawie jest zatem regulacja art. 7 u.ś.r. zawierająca katalog negatywnych przesłanek przyznania zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 7 pkt 5 u.ś.r. brak zasądzenia świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka powoduje niemożność nabycia prawa do zasiłku rodzinnego chyba, że zaistniała którakolwiek z sytuacji wskazanej w art. 7 pkt 5 lit. a-d ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. drugi z rodziców dziecka nie żyje lub ojciec dziecka jest nieznany bądź powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, jak również w przypadku gdy sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania i prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. W sytuacji, w której nie zakwestionowano poprawności wykładni prawa materialnego, a jego naruszenia skarżąca kasacyjnie upatruje jako konsekwencji nieprzeprowadzenia przez organy administracyjne wyczerpującego i wszechstronnego postępowania wyjaśniającego co do świadomości skarżącej o wystąpieniu okoliczności mogących powodować brak podstaw do wypłaty świadczenia rodzinnego, rozstrzygająca pozostaje kwestia oceny powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. W realiach niniejszej sprawy trafność tego zarzutu wskazywałaby, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej oceny stanu faktycznego i jednocześnie oznaczałaby zasadność niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Z kolei niezasadność powyższego zarzutu naruszenia przepisów postępowania byłaby równoznaczna z niezasadnością zarzutu naruszenia prawa materialnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji stanowi art. 30 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m. in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.). Regulacja art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy - po wydaniu prawidłowej decyzji ustalającej prawo do świadczenia rodzinnego – a w okresie jej funkcjonowania w obrocie i realizacji, zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do tego świadczenia, tak w zakresie jego wysokości, jak i z punktu widzenia dalszego jego wykonywania (wypłaty). Dodatkowo istotne jest, by beneficjent świadczenia był uprzednio prawidłowo pouczony o warunkach, które muszą być spełnione, aby dane świadczenie uzyskać, a następnie - zgodnie z obowiązującymi przepisami - kontynuować korzystanie z przyznanej formy pomocy, ze świadomością możliwych przesłanek braku prawa do ich pobierania i sposobu postępowania w sytuacji ich ewentualnego zaistnienia. Osoba pobierająca już świadczenie powinna więc uzyskać od organu pomocowego jasną informację, w jakiej sytuacji utraci prawo do przysługującej jej formy pomocy państwa oraz o konsekwencjach braku zgłoszenia takiej zmiany organowi wypłacającemu. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie definiują jednak, jak powinno wyglądać prawidłowe pouczenie beneficjenta świadczeń rodzinnych skonstruowane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Wskazówek takich natomiast udziela orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym podaje się, że wspomniane pouczenie nie powinno sprowadzać się do powtórzenia treści przepisów prawa, ale powinno być zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy, tak aby miał on świadomość pobierania nienależnego świadczenia (zob. np. wyrok NSA z 5 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 3065/23, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla oceny legalności decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma więc świadomość osoby pobierającej świadczenie, która musi być badana w korelacji ze spoczywającym na organach obowiązkiem prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenie o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do ich pobierania. Przy tym, istotne znaczenie ma nie ogólnie rozumiana wiedza i świadomość prawna strony, ale to, czy strona miała orientację co do treści pouczeń organów oraz składanych przez siebie oświadczeń (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2889/23, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego dokumentów potwierdza ocenę organów administracyjnych zaaprobowaną przez Sąd I instancji, że skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego. Już w treści wniosku z 23 grudnia 2020 r. w części III "Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka" znajdują się oświadczania skarżącej, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i że jest panną. We wniosku znajduje się tez sformułowanie, że "świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, nie zostało zasądzone ponieważ: - drugi z rodziców dziecka nie żyje, - ojciec dziecka jest nieznany, - powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.". Skarżąca składając te oświadczenia podkreśliła okoliczność dotyczącą jej sytuacji rodzinnej, a mianowicie, że "ojciec dziecka jest nieznany". Z formularza w części V wniosku "Pouczenia i oświadczenia" wymieniono okoliczności, które powodują, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, w tym wskazano, że zasiłek rodzinny nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeżeli nie zostało ustalone na rzecz dziecka od jego rodzica świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że ojciec dziecka jest nieznany (s. 10-12). Kolejno na s. 14 formularza zawarto oświadczenia dotyczące ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego oraz informację o konsekwencjach braku poinformowania organu wypłacającego o zmianach, w tym zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W formularzu oznaczono pogrubioną czcionką pouczenie, że wnioskodawca jest obowiązany do niezwłocznego powiadomienia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych organu wypłacającego świadczenia rodzinne oraz konsekwencjach niewywiązania się z tego obowiązku, w postaci powstania nienależnie pobranego świadczenia i konieczności jego zwrotu. Na s. 15 tego dokumentu znajdują się daty i własnoręczne podpisy skarżącej wskazujące, że zapoznała się z pouczeniem, obejmującym przesłanki przysługiwania świadczenia i przeszkody do jego otrzymywania, oraz z informacją o konieczności powiadomienia właściwego organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego. Kolejno, należy wskazać, na okoliczność, że skarżąca osobiście odebrała decyzję organu I instancji z 13 stycznia 2021 r. zawierającą pouczenie o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu o zmianach w liczbie członków rodziny oraz innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych), co oznacza, że zapoznała się z jej treścią i właściwymi pouczeniami. Analizując akta administracyjne sprawy oraz opatrzone przez skarżącą datami i własnoręcznymi podpisami dokumenty, trudno podać pod wątpliwość stanowisko wyrażone przez organy administracji i Sąd Wojewódzki. Strona została jasno pouczona o warunkach przyznania prawa do świadczenia rodzinnego i okolicznościach, w następstwie których prawo to ustanie, a wypłacona pomoc podlegać będzie zwrotowi. Powyższe znajduje swoje uzasadnienie tak w doręczonych jej decyzji z 13 stycznia 2021 r. przyznającej jej zasiłek rodzinny z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka, jak i w treści wniosku o ustalenie prawa do pobieranego świadczenia - zawierającego dwukrotne, wyraźnie oznaczone, w tym pogrubioną czcionką, i każdorazowo potwierdzone podpisem skarżącej, pouczenie. Treść ich jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych sygnalizowanych przez skarżącą kasacyjnie. W tej sytuacji argumentacja skargi kasacyjnej dotycząca braku po stronie skarżącej wiedzy o wpływie zmiany polegającej na ustaleniu ojcostwa, zawarciu ugody i ustaleniu świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka, na utratę prawa do świadczenia rodzinnego nie może zyskać waloru słuszności w stanie faktycznym sprawy. Wyjaśnić przy tym należy, że w przypadku powziętych wątpliwości czy braku zrozumienia podpisywanych przez wnioskującą informacji i pouczeń miała możliwość skierowania do organu odpowiedniego pisemnego zapytania (czy uzyskania odpowiedzi ustnej od upoważnionego pracownika). Obowiązkiem organu byłoby zaś w tej sytuacji udzielenie odpowiedzi pełnej i wyjaśniającej wątpliwości. Odnotowania przy tym wymaga, że autorka skargi kasacyjnej podnosząc powyższe i zarzucając organowi brak działań w celu ustalenia poziomu wiedzy i świadomości prawnej strony, nie wskazuje, by strona podjęła jakiekolwiek działania w opisywanym zakresie sygnalizujące jej wątpliwości czy brak wiedzy co do treści pouczeń oraz składanych oświadczeń i spotkała się z odmową organu. Powołana wyżej argumentacja środka zaskarżenia może więc jedynie świadczyć o braku należytej staranności po stronie skarżącej w dbałości o swoje interesy. Bezzasadne jest w tej sytuacji zarzucanie organom braku poczynienia ustaleń w zakresie zrozumienia przez skarżącą treści podpisywanych pouczeń oraz oświadczeń, gdyż realnie nie ma on takiej możliwości, a szczególnie gdy strona przed sygnowaniem podpisem odczytanej informacji nie zgłosi organowi takich wątpliwości czy braku zrozumienia treści. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że ani zarzuty skargi kasacyjnej, ani też przebieg postępowania odzwierciedlony dokumentacją akt administracyjnych nie wskazują, by skarżąca domagała się od organu wyjaśnienia kierowanych do niej decyzji i pouczeń, a pomocy takiej nie uzyskała. Skarżąca kasacyjnie zarzuca organom, że uznały za zbędne badanie poziomu wiedzy i świadomości prawnej strony. Należy uznać to oczekiwanie za niezasadne. Kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej. W tak określonym zakresie badania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, normy procesowe, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., wpływają na konkretyzację zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w konkretnej sprawie. Jak zaś wynika z powyższych rozważań, organy nie miały podstaw do przypuszczenia, że strona nie miała orientacji co do treści pouczeń organów oraz składanych przez siebie oświadczeń. W świetle powyższych wywodów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 oraz w związku z 138 § 1 pkt 1 K.p.a. jak i zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 u.ś.r. przez niewłaściwe zastosowanie. Zasadne było bowiem stanowisko, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń, o której mowa w art. 7 ust. 5 u.ś.r., w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 października 2021 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine P.p.s.a.