I OSK 2369/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 165/24 w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 9 lutego 2024 r., nr SKO/RŚ-423/21/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z 11 grudnia 2023 r. nr 001273SP/12/2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz E.G. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 165/24 oddalił skargę E.G. (dalej "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Legnicy z 9 lutego 2024 r., nr SKO/RŚ-423/21/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z 11 października 2023 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w P. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Do wniosku załączyła orzeczenie o niepełnosprawności z 25 września 2023 r. nr ZON.8321.12587.2023 wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P., z którego wynika, że mąż skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, niepełnosprawność istnieje od 18 lipca 2005 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 maja 2023 r. Ponadto w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Załączono również wykaz czynności wykonywanych przez skarżącą wobec niepełnosprawnego małżonka. Decyzją z 11 grudnia 2023 r., nr DRA.6312.000558.10.2023.HRIL, rozpatrzeniu wniosku skarżącej, Burmistrz P., na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej "u.ś.r.") odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z 9 lutego 2024 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczyło i omówiło przepisy u.ś.r., stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Kolegium uznało, że odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż orzekł to organ I instancji. Przede wszystkim wyjaśniło, że w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, nie można odmówić odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko dlatego, że niepełnosprawność jej ojca powstała później niż przyjmuje to art. 17 ust. 1b u.ś.r., albowiem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Pomimo powyższego, Kolegium uznało, że decyzja odmawiająca stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zasługiwała na utrzymanie w mocy z innych przyczyn, niż te które wskazał organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że w sytuacji strony nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem pomiędzy niepodejmowaniem obecnie przez stronę zatrudnienia a koniecznością opieki nie występuje związek przyczynowy. Zakres opieki sprawowanej przez stronę nad mężem oraz poszczególne czynności wykonywane przez nią w stosunku do męża nie są na tyle angażujące, aby nie mogła podjąć pracy choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, przy odpowiednim zorganizowaniu zakresu niezbędnej opieki do godzin rannych czy wieczornych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję złożyła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i w konsekwencji przyjęcie, że podstawowym warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej zatrudnienie, przy czym nie musi być to opieka całodobowa. Chodzi o opiekę trwałą i rozciągniętą w czasie, której zakres wyznacza niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, a więc konieczność zapewnienia egzystencji w warunkach godności człowieka. Istotą opieki jest bowiem także zapewnienie zaspokojenia normalnych potrzeb osoby niepełnosprawnej, takich jakich sama nie jest w stanie sobie zapewnić. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd, przytaczając podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia wskazał, że w realiach rozpoznawanej sprawy sporny jest zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem, który nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie Sądu I instancji, stanowisko Kolegium, co do zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki jest prawidłowe. Sprawowana opieka nie absorbuje bowiem strony w zakresie wymagającym całkowitej rezygnacji z zatrudnienia. Pomoc opiekuńcza, związana ze stanem zdrowia męża zasadniczo skupia się na godziny poranne i wieczorne. Z oświadczenia skarżącej wynika, że czas poświęcony na opiekę zajmuje jej osiem godzin dziennie, z czego pięć to przygotowywanie posiłków, przy czym brak wskazania, że są to posiłki specjalistyczne wymagające szczególnego przygotowania i podania. Poza tym spędza czas z mężem na rozmowach, wspólnym oglądaniu telewizji, spacerze do ogrodu, czy wykonuje prace domowe. Sąd wskazał również na fakt, że mąż skarżącej nie ma problemów z pamięcią, czy świadomością, a na cukrzycę jest chory od kilkudziesięciu lat, zatem nie ma problemów w dawkowaniem i przyjmowaniem leków, czy mierzeniem poziomu cukru. Sąd zauważył także, że mąż skarżącej nie korzysta z wózka inwalidzkiego, czy chodzika, nie jest osobą leżącą, porusza się przy pomocy osoby drugiej lub kuli. W oparciu o powyższe, Sąd I instancji przyznał rację organowi wskazując, że istotnie stan męża skarżącej wymaga opieki i wsparcia, których dostarcza mu strona, jednakże zakres tych czynności nie absorbuje w stopniu wykluczającym możliwość podjęcia zatrudnienia. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "P.p.s.a."), naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz, że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje związek przyczynowy; 2. prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. W oparciu o powyższy zarzut skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a., 2. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., 3. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 4. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że podniesione w niej zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego jak i procesowego zasługiwały na uwzględnienie. Przypomnienia wymaga, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. (na dzień wydawania zaskarżonej decyzji), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powołany wyżej przepis określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, których spełnienie jest konieczne, by danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne (zob. wyrok NSA z 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1627/23 i powoływane tam orzecznictwo). Opisywana norma formułuje warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia (bądź innej pracy zarobkowej), który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. W jej świetle przyjąć należy, że strona ubiegająca się o ustalenie tego prawa powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotną jest tu także ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Za zasadne uznać w tym kontekście należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia wobec konieczności sprawowania czynności opiekuńczych, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu ich sprawowania. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Prawodawca wymaga bowiem, by brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez osoby wymienione w ww. normie pozostawały w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza zatem, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę aktualne okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Istotnym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Powyższe odnieść należy również do związku przyczynowego, dotyczącego wymogu (przesłanki) "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Zwrócić uwagę należy również, że przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną oceniać należy każdorazowo w sposób zindywidualizowany. Istotne jest, by była to ocena aktualna, obejmująca walidację zakresu potrzeb podopiecznego i czynności, których wykonywanie jest konieczne w celach pomocowych oraz czasu, który wnioskujący o świadczenie poświęca na ich sprawowanie. Walidacja spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. dotyczyć ma bowiem oceny, czy w dacie procedowania, strona miała realną możliwość pogodzenia aktywności zawodowej z zakresem i czasem, koniecznym dla prawidłowego, zgodnego z potrzebami i uwzględniającego godność osoby niepełnosprawnej sprawowaniem opieki. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 25 września 2023 r., z którego wynika, że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zalicza męża do znacznego stopnia niepełnosprawności i wydane zostało do dnia 30 września 2026 r. W aktach sprawy znajduje się również wiele kart leczenia szpitalnego, które wskazują że mąż skarżącej od wielu lat leczy się z powodu cukrzycy typu 2, w konsekwencji której zachorował na zespół stopy cukrzycowej. Choruje ponadto na [...]. Jest po amputacji [...], cierpi na [...], jest również po [...] oraz ma [...]. Z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że rana po amputacji [...] jest raną bardzo ciężko gojącą się i wymaga ciągłych wizyt lekarskich. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 listopada 2023 wynika, że mąż skarżącej wymaga opieki osób trzecich a także nie jest w stanie poruszać się bez pomocy. Z protokołu przesłuchania strony z dnia 25 października 2023 r. wynika natomiast, że mąż skarżącej jest niesamodzielny w prowadzeniu swoich spraw życiowych. Skarżąca sprawuje nad nim całkowitą opiekę, która polega na przygotowywaniu posiłków, higienie osobistej, pomocy przy ubieraniu, przygotowaniu i podawaniu leków, zmianie opatrunków, załatwianiu spraw urzędowych, uczestniczeniu w wizytach lekarskich czy pomocy w chodzeniu. Mąż skarżącej nie jest w stanie samodzielnie się umyć, dojść i skorzystać z toalety, przygotować posiłku, czy leków, a także samodzielnie się ubrać. Skarżąca świadczy wobec męża pomoc całodobowo. Powyższe okoliczności nie są w sprawie sporne. Kwestią sporną jest natomiast czy opieka świadczona przez skarżącą, a także jej zakres może świadczyć o braku możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a zatem czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, o czym Sąd kasacyjny wspomniał we wcześniejszych rozważaniach, zgodnie z którym opieka nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny nie musi mieć charakteru całodobowego, nieprzerwanego, codziennego czy samodzielnego. Jak już wielokrotnie podkreślano, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia. Powyższe odnieść należy również do związku przyczynowego, dotyczącego wymogu "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tak przedstawionych okolicznościach sprawy niezrozumiałe jest stanowisko organów jak i Sądu I instancji, iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Z przedstawionych wyżej okoliczności wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że mąż skarżącej ze względu na stan zdrowia wymaga stosownej opieki i obecności skarżącej, która pozostaje w stałej gotowości do udzielenia mu niezbędnej pomocy. Skarżąca bez wątpienia wykonuje czynności opiekuńcze nad mężem codziennie i regularnie w takim wymiarze, który pozostaje adekwatny do jego potrzeb i daje mu poczucie bezpieczeństwa. Stan zdrowia niepełnosprawnego w stopniu znacznym męża skarżącej, osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji, wymaga podejmowania przez skarżącą czynności opiekuńczych w różnych porach, w ciągu całego dnia przez cały rok. Podkreślenia wymaga, że w orzeczeniu o niepełnosprawności, w punkcie II. wskazano symbol 05-R – upośledzenie narządu ruchu, 07-S – choroby układu oddechowego i krążenia oraz 11-I – inne, w tym schorzenia: [...]. Zauważyć należy również, że mąż skarżącej nie jest w stanie poruszać się bez wsparcia skarżącej. W takich okolicznościach nie można zgodzić się z Sądem I instancji, że po pierwsze mąż skarżącej nie wymaga specjalistycznego żywienia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że cierpi on na cukrzycę typu 2, zatem bez wątpienia wymaga specjalistycznej diety. Po wtóre za zbyt rygorystyczne należy uznać zapatrywania Sądu I instancji, że skoro mąż skarżącej nie jest osobą leżącą ani nie korzysta z wózka inwalidzkiego to związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną nad mężem opieką nie występuje. Jak już wspomniano w powyższych rozważaniach, skarżąca pomaga mężowi niemal we wszystkich czynnościach przez niego wykonywanych. Trudno jest ponadto wyobrazić sobie sytuację, że osoba mająca problemy ze wzrokiem oraz po przebytej amputacji [...] a także z ciężko gojącymi się ranami jest w stanie funkcjonować bez pomocy osoby trzeciej. Zaznaczenia wymaga również, iż tak zwane czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień. Niewątpliwie opieka nad osobą niepełnosprawną obejmuje szereg bieżących pracochłonnych i czasochłonnych czynności służących zapewnieniu dobrostanu tej osoby, które zajmują cały dzień. Stąd też niezasadne jest twierdzenie, że zakres czynności sprawowanych przez skarżącą wobec męża w znacznej mierze odpowiada codziennym czynnościom, przez co nie wymagają one nieprzerwanej obecności opiekuna. Nie może budzić wątpliwości, że mąż skarżącej wymaga opieki i bez tego typu pomocy i opieki ze strony skarżącej nie może samodzielnie funkcjonować. Taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje na szeroki zakres czynności wykonywanych przez skarżącą, ich czasochłonność oraz bezpośredni związek z aktualnym brakiem podejmowania przez nią aktywności zawodowej. Zatem mając na względzie zakres i charakter sprawowanej opieki nad mężem, w pełni zrozumiały jest brak możliwości pogodzenia tej opieki z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zatem uznać, iż w rozpoznawanej sprawie występuje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem. Brak podejmowania przez skarżącą zatrudniania wywołany był bez wątpienia koniecznością sprawowania opieki, a jej zakres i charakter uniemożliwiał podjęcie przez nią aktywności zawodowej. Zatem całkowicie nieuprawnione jest stanowisko Sądu I instancji, jak i organów orzekających w sprawie w tej materii. W związku z powyższym, zasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię w odniesieniu do zakresu sprawowanej opieki nad osobą z niepełnosprawnością w kontekście konieczności spełnienia przesłanki związku przyczynowego. W konsekwencji za zasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Biorąc pod uwagę zasadność skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, jednocześnie uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną w wyroku wykładnię jak również treść przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie ponownego rozpoznawania wniosku. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) - 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.