I OSK 1988/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 254/24 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2024 r., nr SKO Gd/4969/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza D. z dnia 18 lipca 2023 r. nr 000342/525/ŚP/07/2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz M.K. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 254/24 oddalił skargę M.K. (dalej "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2024 r., nr SKO Gd/4969/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką – M.T., legitymującą się wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. orzeczeniem z dnia 27 marca 2019 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia 18 lipca 2023 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej "u.ś.r."), Burmistrz D. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ powołał się na niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem niepełnosprawność matki skarżącej powstała w wieku dorosłym a świadczenie pielęgnacyjne jest należne tylko, gdy niepełnoprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Ponadto, w ocenie organu, brak jest związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką oraz posiadanie rodzeństwa również zobowiązanego do opieki nad matką. Decyzją z dnia 10 stycznia 2024 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium uznało przede wszystkim, że zakończenie przez skarżącą aktywności zawodowej w 2019 r. nie miało związku z opieką nad matką, która do października 2022 r. przebywała 5 razy w tygodniu w Dziennym Domu Pobytu w D. Takie też stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 254/21. Bierność zawodowa pozostawała i pozostaje kwestią wyboru życiowego skarżącej a nie była wymuszona koniecznością sprawowania opieki nad matką. Rozważając natomiast sytuację skarżącej w kontekście przesłanki niepodejmowania zatrudnienia, Kolegium wskazało, że matka skarżącej pomimo swej niepełnosprawności nie jest osobą wymagająca nieprzerwanej opieki, nie jest osobą leżącą i obłożnie chorą, porusza się po domu sama - wspomagając balkonikiem, może samodzielnie siedzieć, nie wymaga karmienia - samodzielnie spożywa przygotowane i podane posiłki, samodzielnie przyjmuje przygotowane i podane leki, nie wymaga żadnych specjalistycznych czynności pielęgnacyjnych. Czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą to przygotowywanie i podanie posiłków, przygotowywanie i podanie leków 2 razy dziennie - rano i wieczorem, zmiana pampersów, mierzenie ciśnienia, pomoc przy codziennych czynnościach higienicznych rano i wieczorem, pomoc w ubieraniu, towarzyszenie w wizytach lekarskich raz w miesiącu, wyjścia na spacer. Kolegium stwierdziło, że czynności te nie zajmują skarżącej stałego czasu, przez długie okresy nie wykonuje ona żadnych czynności. Ani z twierdzeń skarżącej, ani też ustaleń organu nie wynika, aby schorzenia matki i wynikające z nich potrzeby objawiały się w sposób wymagający stałej nieprzerwanej opieki czy też nadzoru skarżącej. Kolegium podkreśliło, że również siostra skarżącej chętnie wspomaga ją w opiece nad matką, zostając z nią w domu i podając jej posiłki. Skoro więc obowiązki wykonywane przez skarżącą nie wypełniają całego dnia, to zakres opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby na część etatu. Skargę na powyższą decyzję wywiodła skarżąca wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą, a także naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żyją jeszcze inne osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stopniu pierwszym, które jednak są osobami nie dającymi rękojmi sprawowania należytej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz żaden przepis prawa nie przewiduje kryteriów wyboru opiekuna z grupy osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił złożoną skargę. Na wstępie rozważań Sąd I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz wskazał, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić przeszkody do nabycia przez opiekuna osoby dorosłej prawa do wnioskowanego świadczenia, albowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało jednakże, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, aby czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad matką uniemożliwiały jej podjęcie zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sąd I instancji wskazał, że matka skarżącej do października 2022 r. przybywała przez 5 dni w tygodniu w Dziennym Domu Pobytu w D. W tamtym czasie skarżąca ubiegła się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką, jednakże jej wniosek nie został uwzględniony, a wydane w tym przedmiocie decyzje uznał za zgodne z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 24 czerwca 2021 r., syn. akt III SA/Gd 254/21. Aktualnie natomiast, w ocenie Sądu, matka skarżącej nie wymaga nieprzerwanej opieki, nie jest osobą leżącą obłożnie chorą, porusza się po domu sama - wspomagając balkonikiem, może samodzielnie siedzieć, nie wymaga karmienia - samodzielnie spożywa przygotowane i podane posiłki, samodzielnie przyjmuje przygotowane i podane leki, nie wymaga żadnych specjalistycznych czynności pielęgnacyjnych. Czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą to przygotowywanie i podanie posiłków, przygotowywanie i podanie leków 2 razy dziennie - rano i wieczorem, zmiana pampersów, mierzenie ciśnienia, pomoc przy codziennych czynnościach higienicznych rano i wieczorem, pomoc w ubieraniu, towarzyszenie w wizytach lekarskich raz w miesiącu, wyjścia na spacer. Sąd uznał, że skarżąca w związku z opieką nad matką wykonuje czynności pomocnicze i wspierające, tj. przygotowanie posiłków, przygotowanie i podawanie lekarstw, wizyty lekarskie, mierzenie ciśnienia, pomoc przy codziennych czynnościach higienicznych rano i wieczorem, pomoc w ubieraniu podzielając tym samym stanowisko orzekających w sprawie organów, że zakres i charakter wykonywanych przez skarżącą w związku z opieką nad matką czynności, nie uniemożliwia jej wykonywania pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W oparciu o powyższy zarzut skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie w całości złożonej skargi; 2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych; 4. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że podniesiony w niej zarzut – ograniczony wyłącznie do naruszenia przepisu prawa materialnego – zasługiwał na uwzględnienie. Zauważenia wymaga, że skoro skarżąca kasacyjnie nie postawiła zarzutów naruszenia przepisów postępowania, to Naczelny Sąd Administracyjny jest zobligowany przyjąć, że stan faktyczny sprawy przedstawia się w taki sposób, jak wynika to z ustaleń zaakceptowanych przez Sąd I instancji. Przypomnienia wymaga, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. (na dzień wydawania zaskarżonej decyzji), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powołany wyżej przepis określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, których spełnienie jest konieczne, by danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne (zob. wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1627/23 i powoływane tam orzecznictwo). Opisywana norma formułuje warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia (bądź innej pracy zarobkowej), który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. W jej świetle przyjąć należy, że strona ubiegająca się o ustalenie tego prawa powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotną jest tu także ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Za zasadne uznać w tym kontekście należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia wobec konieczności sprawowania czynności opiekuńczych, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu ich sprawowania. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Prawodawca wymaga bowiem, by brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez osoby wymienione w ww. normie pozostawały w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza zatem, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę aktualne okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Istotnym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Powyższe odnieść należy również do związku przyczynowego, dotyczącego wymogu (przesłanki) "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Zwrócić uwagę należy również, że przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną oceniać należy każdorazowo w sposób zindywidualizowany. Istotne jest, by była to ocena aktualna, obejmująca walidację zakresu potrzeb podopiecznego i czynności, których wykonywanie jest konieczne w celach pomocowych oraz czasu, który wnioskujący o świadczenie poświęca na ich sprawowanie. Walidacja spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. dotyczyć ma bowiem oceny, czy w dacie procedowania, strona miała realną możliwość pogodzenia aktywności zawodowej z zakresem i czasem, koniecznym dla prawidłowego, zgodnego z potrzebami i uwzględniającego godność osoby niepełnosprawnej sprawowaniem opieki. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 27 marca 2019 r., z którego wynika, że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zalicza matkę do znacznego stopnia niepełnosprawności i wydano je na stałe. Z akt sprawy i przeprowadzonych w dniach 4 stycznia 2023 r. i 12 lipca 2023 r. wywiadów środowiskowych wynika, że matka skarżącej jest osobą w podeszłym wieku (na dzień wydawania zaskarżonej decyzji - 92 lata), przewlekle chorą, pampersowaną, ma również problemy z pamięcią, przez co nie jest w stanie samodzielnie przygotować i zażyć leków o odpowiednich godzinach. Skarżąca śpi z matką w jednym pokoju, by mieć nad nią bezpośrednią pieczę, a także móc podać wodę czy lekarstwa. Pobudka następuje ok. godz. 7.00, skarżąca ubiera matkę, następnie matka przy wsparciu balkonika i córki przechodzi do łazienki, gdzie skarżąca myje jej twarz i czesze włosy. W łazience skarżąca zdejmuje matce pampersa i sadza na toaletę. Następnie pomaga z niej wstać i nakłada czystego pampersa. Matka samodzielnie spożywa posiłki, natomiast wymaga pomocy przy spożywaniu gorących posiłków. W trakcie posiłków skarżąca nadzoruje zażywanie przez matkę leków na nadciśnienie oraz przeciwbólowych. Następnie na łóżku skarżąca masuje i oklepuje matkę celem zapobieżenia odleżynom. Skarżąca również wykonuje z matką ćwiczenia rąk i nóg, a także 1-2 x dziennie mierzy ciśnienie. Skarżąca przygotowuje i podaje matce również pozostałe posiłki, a także wykonuje inne czynności dnia codziennego, jak robienie zakupów, sprzątanie, pranie, czy umawianie wizyt lekarskich. Z oświadczenia skarżącej wynika ponadto, że matka każdej nocy wymaga od 1 do 3 razy zaprowadzania do łazienki. We wnioskach obu wywiadów środowiskowych, pracownik socjalny stwierdził, że "Ustalenia poczynione podczas wywiadu potwierdzają, że opieka sprawowana przez p. M.K. nad matką M.T. jest koniecznością, zaspokaja wszystkie niezbędne potrzeby niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki. (...) Wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia przez p. M.K., również w niepełnym wymiarze godzin". Z akt sprawy wynika również, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 2 kwietnia 2019 r. zaliczającym skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydano na stałe. W 1996 r. przeszła operację przeszczepu wątroby. Z akt sprawy wynika również, że skarżąca pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 27 września 1993 r. i podsiadała uprawnienie do tego świadczenia do dnia 30 czerwca 2024 r. Powyższe okoliczności nie są w sprawie sporne. Kwestią sporną jest natomiast czy opieka świadczona przez skarżącą, a także jej zakres może świadczyć o braku możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a zatem czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym opieka nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny nie musi mieć charakteru całodobowego, nieprzerwanego, codziennego czy samodzielnego. Jak już wielokrotnie podkreślano, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Jak już wskazano w powyższych rozważaniach, tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia. Powyższe odnieść należy również do związku przyczynowego, dotyczącego wymogu "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tak przedstawionych okolicznościach sprawy niezrozumiałe jest stanowisko organów jak i Sądu I instancji, iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Z przedstawionych wyżej okoliczności wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że matka skarżącej przede wszystkim ze względu na wiek (rocznik 1932) ale także ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki i stałej obecności skarżącej, która pozostaje w gotowości do udzielenia jej niezbędnej pomocy. Skarżąca bez wątpienia wykonuje czynności opiekuńcze nad matką codziennie i regularnie w takim wymiarze, który pozostaje adekwatny do jej potrzeb i daje jej poczucie bezpieczeństwa. Stan zdrowia zaawansowanej wiekowo i niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki skarżącej, osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji, wymaga podejmowania przez skarżącą czynności opiekuńczych w różnych porach, w ciągu całego dnia przez cały rok. Podkreślenia wymaga, że w orzeczeniu o niepełnosprawności, w punkcie II. wskazano symbol - 05-R – upośledzenie narządu ruchu (w m.in. choroby zwyrodnieniowe stawów w zależności od stopnia uszkodzenia stawu, nowotwory narządu ruchu) oraz 10-N – choroby neurologiczne (m.in. choroby zapalne ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego prowadzące do trwałych deficytów neurologicznych, choroby rdzenia kręgowego). Zauważenia wymaga ponadto, że matka skarżącej porusza się przy pomocy balkonika, jednakże niezbędne jest przy tym wsparcie skarżącej. Matka potrzebuje pomocy przy wykonywaniu czynności higienicznych i toaletowych, przygotowaniu posiłków, czy zażyciu leków. Pomimo, że nie jest osobą całkowicie leżącą, to z akt sprawy można wywnioskować, że bez pomocy innej osoby nie jest w stanie się poruszać czy funkcjonować. Nawet jeśli skarżąca nie wykonuje w danym momencie bezpośrednio czynności opiekuńczych, bowiem nie wymaga tego stan i potrzeba matki, to pozostaje w tym czasie do jej dyspozycji, aby w każdej chwili służyć stosowną opieką i pomocą, co także, bez wątpienia, stanowi element sprawowanej opieki. Zaznaczyć trzeba, iż tak zwane czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień. Niewątpliwie pielęgnacja osoby niepełnosprawnej obejmuje szereg bieżących pracochłonnych i czasochłonnych czynności służących zapewnieniu dobrostanu tej osoby, które zajmują cały dzień od rana do nocy. Stąd też niezasadne jest twierdzenie, że zakres czynności opiekuńczych sprawowanych przez skarżącą wobec matki w znacznej mierze odpowiada codziennym czynnościom, przez co nie wymagają one nieprzerwanej obecności opiekuna. Nie może budzić wątpliwości, że matka skarżącego wymaga opieki w niemalże pełnym zakresie i bez tego typu pomocy i opieki ze strony skarżącej nie może samodzielnie funkcjonować. Taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje na szeroki zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą, ich czasochłonność oraz bezpośredni związek z aktualnym brakiem podejmowania przez nią aktywności zawodowej. Zatem mając na względzie zakres i charakter sprawowanej opieki nad matką, w pełni zrozumiały jest brak możliwości pogodzenia tej opieki z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kwestię zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką potwierdza również przebieg jej dotychczasowego zatrudnienia. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, że skarżąca od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. pracowała zawodowo jako nauczyciel [...]. W okresie od dnia 1 maja 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. prowadziła własną działalność gospodarczą "[...]". Zrezygnowała z niego z uwagi na znaczne pogorszenie się stanu zdrowia ojca. Opiekowała się ojcem do dnia jego śmierci, tj. do dnia [...] listopada 2018 r. W dniu [...] czerwca 2018 r. założyła własną działalność gospodarczą "[...]" mającą umożliwić jej pracę w nienormowanych godzinach i ułatwić sprawowanie opieki nad żyjącym jeszcze ojcem oraz matką, której stan zdrowia także się pogarszał. W dniu [...] czerwca 2019 r. skarżąca zrezygnowała z prowadzenia działalności z uwagi na fakt, iż stan zdrowia matki po śmierci ojca znacznie się pogorszył, wymagała ona całodobowej opieki i nadzoru. Nie ulega zatem wątpliwości, wbrew twierdzeniom organów orzekających w sprawie, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką i zatrudnienia tego nie jest w stanie aktualnie podjąć z powyższego względu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zatem uznać, iż w rozpoznawanej sprawie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką. Brak podejmowania przez skarżącą zatrudniania wywołany był bez wątpienia koniecznością sprawowania opieki, a jej zakres i charakter uniemożliwiał podjęcie przez nią aktywności zawodowej. Zatem całkowicie nieuprawnione jest stanowisko Sądu I instancji, jak i organów orzekających w sprawie, o niewystępowaniu związku przyczynowego miedzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką. W związku z powyższym, zasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię w odniesieniu do zakresu sprawowanej opieki nad osobą z niepełnosprawnością w kontekście konieczności spełnienia przesłanki związku przyczynowego. Biorąc pod uwagę zasadność skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, jednocześnie uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną w wyroku wykładnię jak również treść przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie ponownego rozpoznawania wniosku. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) - 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.