Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 1829/22

I OSK 1829/22 - Wyrok NSA z 2025-10-14

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
14 października 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Jakub Rozenfeld po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1846/21 w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 maja 2021 r. nr DO.2.7612.459.2019.MK w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki na rzecz R. W. kwotę 777 (siedemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 marca 2022 r. oddalił skargę R. W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 25 maja 2021 r. nr DO.2.7612.459.2019.MK w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją z 5 kwietnia 1994 r. Wojewoda [...] ustalił lokalizację inwestycji polegającej na budowie gazociągu tranzytowego przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na terenie województwa [...] przez terytorium gmin: [...]. Decyzją z 22 września 1995 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w M. zezwolił S. S.A. w W. na założenie i przeprowadzenie przewodów służących do przesyłania gazu, urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji na nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], położonej w obrębie N., gmina B. i nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie Ż., gmina M., stanowiących własność R. W. oraz nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie Ż., gmina M. a także nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie D., gmina S., stanowiących własność J. W. Decyzją z 8 grudnia 1995 r. Wojewoda [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy. Wyrokiem z 23 maja 1996 r., sygn. akt SA-P-3200/96, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu oddalił skargi R. W. i J. W. na decyzję z 8 grudnia 1995 r. Pismem z 18 listopada 1997 r. R. W. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z 5 kwietnia 1994 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Decyzją z 12 listopada 1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji z 5 kwietnia 1994 r. w części dotyczącej działek nr [...] i [...] oraz działki [...]. Decyzją z 21 kwietnia 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z 12 listopada 1998 r. Wyrokiem z 6 września 2001 r., sygn. akt IV SA 781/99, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 21 kwietnia 1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z 12 listopada 1998 r. W tym czasie decyzją z 26 sierpnia 1998 r. Wojewoda [...], po rozpoznaniu wniosku R. W. z 20 maja 1996 r., ustalił na jego rzecz odszkodowanie za szkody wyrządzone wskutek prac związanych z założeniem i przeprowadzeniem gazociągu tranzytowego [...] na nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] - w wysokości 7779,00 zł (pkt 1) oraz na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] - w wysokości 3065,00 zł (pkt 2). Pismem z 7 września 1998 r. R. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji z 26 sierpnia 1998 r. Pismem z 20 stycznia 1999 r. R. W. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z 8 grudnia 1995 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z 22 września 1995 r. Pismem z 8 marca 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po zakwalifikowaniu ww. wniosku R. W. z 20 stycznia 1999 r. jako podania o wznowienie postępowania, przekazał ten wniosek Wojewodzie [...] jako organowi właściwemu w sprawie. Postanowieniem z 4 marca 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania R. W. od decyzji Wojewody [...] z 26 sierpnia 1998 r. do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewodę [...] w postępowaniu wznowieniowym sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z 8 grudnia 1995 r. Postanowieniem z 19 kwietnia 1999 r. Wojewoda [...] zawiesił postępowanie z wniosku R. W. z 20 stycznia 1999 r. z uwagi na toczące się przed Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 5 kwietnia 1994 r. Pismem z 4 sierpnia 2004 r. R. W. wniósł o podjęcie postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody [...] z 26 sierpnia 1998 r. Postanowieniem z 10 grudnia 2004 r. Minister Infrastruktury odmówił podjęcia przedmiotowego postępowania odwoławczego. Postanowieniem z 16 marca 2005 r., Minister Infrastruktury utrzymał powyższe postanowienie w mocy. Wyrokiem z 12 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 874/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienia Ministra Infrastruktury z 16 marca 2005 r. oraz z 10 grudnia 2004 r. Wyrokiem z 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1548/06, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Budownictwa od powyższego wyroku z 12 czerwca 2006 r. Postanowieniem z 11 marca 2010 r. Minister Infrastruktury odmówił podjęcia postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody [...] z 26 sierpnia 1998 r. Postanowieniem z 17 września 2010 r. Minister Infrastruktury utrzymał powyższe postanowienie w mocy. Postanowieniem z 2 stycznia 2018 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa podjął postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z 26 sierpnia 1998 r. Następnie decyzją z 25 maja 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z 26 sierpnia 1998 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Powodem zastosowania przez organ odwoławczy powołanego przepisu było ustalenie, że w związku z wejściem w życie reformy ustrojowej państwa (co nastąpiło ustawą z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa) kompetencje Wojewody [...] (Wojewody [...]) w zakresie ustalenia odszkodowania przejął obecnie właściwy w sprawie starosta, a co za tym idzie prowadzone przez Wojewodę [...] postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii R. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wskazał, że z dniem 1 stycznia 1999 r. zmianie uległa treść art. 129 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dalej zwanej "ustawą o gospodarce nieruchomościami" lub "ustawą z 21 sierpnia 1997 r." Nastąpiło to na skutek wejścia w życie ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (por. art. 137 pkt 37 ustawy z 24 lipca 1998 r. zmieniający art. 129 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r.). Wskutek powyższej zmiany właściwym do orzekania w pierwszej instancji w sprawach odszkodowawczych jest obecnie starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Z kolei w myśl do art. 127 § 2 k.p.a., właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. W świetle art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r., organem wyższego stopnia w sprawach określonych w tej ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, jest wojewoda. Ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 9a wprost zatem wskazuje, który z organów jest organem wyższego stopnia w stosunku do rozstrzygnięć podejmowanych przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. W tym zakresie ustawa o gospodarce nieruchomościami koresponduje z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.), zgodnie z którym do właściwości wojewody, jako organu administracji rządowej w województwie, należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji. Co więcej, z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z 23 stycznia 2009 r. wynika, że wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd I instancji przyjął, że w obecnym porządku prawnym decyzję o ustaleniu na rzecz skarżącego odszkodowania podejmowałby właściwy starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a właściwym do rozpatrzenia odwołania od tej decyzji byłby aktualnie wojewoda jako organ wyższego stopnia w stosunku do rozstrzygnięć podejmowanych przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), a nie minister. Z podanych wyżej przyczyn prawidłowo uznał Minister, że w sprawie konieczne stało się uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] z 26 sierpnia 1998 r. i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł R. W. wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania przed organem I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: I. naruszenie przepisów prawa materialnego wskazując, że rozprawę sądową przeprowadzono i wyrok ogłoszono na posiedzeniu niejawnym przez co naruszono art. 45 ust. 1 Konstytucji RP,; II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., przez co Sąd nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a i nie uchylił zaskarżonej decyzji w części, w sytuacji, gdy Minister Rozwoju, Pracy i Technologii bezpodstawnie umorzył postępowanie administracyjne, przez co naruszył art. 105 § 1 k.p.a. i nieprawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna, rozpoznana w granicach zakreślonych art. 183 § 1 p.p.s.a., ma uzasadnione podstawy aczkolwiek nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne. Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 45 ust. 1 Konstytucji, poprzez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne i wydanie wyroku w trybie posiedzenia niejawnego, bez udziału skarżącego. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że rozpoznanie niniejszej sprawy przez Sąd I instancji na posiedzeniu niejawnym znajdowało umocowanie prawne w przepisach ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. 2020 r., poz. 1842, dalej: COVID-19) i podyktowane było zamiarem ograniczenia niebezpieczeństwa zakażeń. Istotną okoliczność stanowi, że skarżący został uprzedzony o takim właśnie trybie rozpoznania tej skargi, mógł więc uzupełnić zawartą w niej argumentację, wnosząc stosownej treści pismo procesowe. Wskazać należy, że w zaistniałej wówczas sytuacji zagrożenia epidemiologicznego nie mogło być mowy o naruszeniu wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji prawa do sądu, gdyż wynikająca z tego przepisu gwarancja jawnego rozpatrzenia sprawy nie ma charakteru bezwzględnego i może być ograniczona ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne populacji - co nastąpiło właśnie przez uchwalenie chroniącej to dobro ustawy o COVID. Pogląd o dopuszczalności odstąpienia od jawnego rozpoznania sprawy na podstawie szczególnych przepisów dotyczących zapobiegania rozprzestrzenianiu się epidemii COVID-19 jest utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12.04.2022 r., II OSK 1652/21; z 13.04.2023 r., II GSK 1071/21; z 17.02.2024 r., III FSK 4139/21; z 20.06.2024 r., II FSK 118[...]1). Formuła rozprawy zdalnej również niesie za sobą ryzyka co do zagwarantowania stronom i uczestnikom postępowania realnego udziału w postępowaniu, z uwagi na zjawisko tzw. wykluczenia cyfrowego, które może dotknąć którąś ze stron bądź uczestników postępowania, oraz ryzyko związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem urządzeń przeznaczonych do obsługi technicznej zdalnego połączenia (zob. wyrok NSA z 12.04.2022 r., II OSK 1652/21, ONSAiWSA 2022, nr 5, poz. 75). Przechodząc do drugiego z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wskazać, że istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii istnienia, bądź braku istnienia właściwości instancyjnej Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (obecnie Ministra Finansów i Gospodarki) do rozpatrywania odwołania od decyzji wydanych przez Wojewodę [...] na podstawie art. 129 ust. 1 u.g.n. w sprawie odszkodowania. W obecnym stanie prawnym, to jest od 1 stycznia 1999 r., kompetencje do orzekania w niniejszej sprawie w pierwszej instancji posiada starosta, zaś organem odwoławczym, na podstawie art. 9a u.g.n. jest wojewoda. Z powyższego wynikałoby, że z procesu wydawania decyzji wyeliminowano, jako organ właściwy, odpowiedniego ministra. Zauważyć jednak należy, że kompetencja starosty do wydawania przedmiotowej decyzji w pierwszej instancji wynika ze zmiany art. 129 ust. 1 u.g.n. spowodowanej wejściem w życie 1 stycznia 1999 r. przepisu art. 137 pkt 37 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668), dalej: "o zmianie niektórych ustaw". Zgodnie z tym przepisem: "użyty (...) w art. 129 w ust. 1 w zdaniu pierwszym i w ust. 4 (u.g.n. – przyp. Sądu) w różnych przypadkach wyraz "wojewoda" zastępuje się użytymi w odpowiednim przypadku wyrazami "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej". Tym samym organem właściwym do wydawania decyzji w sprawie odszkodowania stał się w pierwszej instancji starosta w miejsce wojewody, który obecnie jest organem odwoławczym, a który przed 1 stycznia 1999 r. był organem pierwszoinstancyjnym, odwołania od decyzji którego kierowano do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Jego funkcję obecnie wykonuje Minister Finansów i Gospodarki. W niniejszym stanie faktycznym decyzja organu pierwszej instancji została wydana 26 sierpnia 1998 r. przez podmiot posiadający kompetencje do wydawania decyzji w ww. przedmiocie - Wojewodę [...]. Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw, nie zawiera przepisów przejściowych oraz takich, które mogłyby regulować właściwość organów do rozpatrywania po dniu 31 grudnia 1998 r. odwołań od decyzji wydanych jeszcze w czasie obowiązywania art. 129 ust. 1 u.g.n. w poprzednim brzmieniu. Regulacje takie zostały jednak ujęte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, która stanowi w art. 1 pkt 5, że: ,,Ustawa określa fasady i tryb wprowadzenia w życie ustaw (.. .) z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668), zwanej dalej "ustawą kompetencyjną". Jest to więc akt normatywny regulujący zagadnienia przejściowe wejścia w życie również przepisów modyfikujących postanowienia art. 129 ust. 1 u.g.n., który ponadto szczegółowo określa sytuację wydania decyzji przez wojewodę przed dniem 1 stycznia 1999 r., jeżeli zostało złożone odwołanie rozpatrywane po tej dacie. Przedmiotową regulację zawiera przepis art. 96 pkt 2 ustawy przepisy wprowadzające, który stanowi: "Postępowanie w sprawach indywidualnych wszczętych i nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 1999 r., przechodzących do właściwości organów gmin, powiatów i samorządów województw, przejmują wójtowie, starostowie i marszałkowie województw, jeżyli przypisy szczególne nie stanowią inaczej, z tym, że (...): 2) odwołania od decyzji wydanych w pierwszej instancji przez terenowe organy administracji rządowej stopnia wojewódzkiego przed dniem 1 stycznia 1999 r. w sprawach przechodzących do właściwości powiatów rozpatrują właściwi ministrowie lub kierownicy centralnych organów administracji rządowej. Z powyższego wynika, że od decyzji wydanej przez Wojewodę [...] przed dniem 1 stycznia 1999 r. odwołanie powinien po tej dacie rozpatrywać odpowiedni kierownik centralnych organów administracji rządowej lub minister, w dacie wydania zaskarżonej decyzji – Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, a w obecnym stanie prawnym — Minister Finansów i Gospodarki. Powyższy wniosek spowodowany jest zmianą polegającą na tym, że kompetencje do wydawania decyzji na podstawie art. 129 u.g.n. przeszły na poziom powiatów, jako zadania wykonywane przez powiat, w ramach zadań rządowych, realizują się w indywidualnych sprawach poprzez wydanie decyzji przez starostę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1116/17). Sąd I instancji niezasadnie więc uznał Ministra Rozwoju Pracy i Technologii za organ niewłaściwy do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z 26 sierpnia 1998 r. W konsekwencji błędne było stanowisko Sądu Wojewódzkiego uznające, że prawidłowym postępowaniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania. Należy podkreślić, że przepis art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. wprowadza wyjątek od generalnej zasady wydawania przez organ odwoławczy rozstrzygnięć co do meritum sprawy. Organ odwoławczy nie ma jednakże pełnej swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania. Decyzja przewidziana w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. może zostać wydana wyłącznie w przypadkach przewidzianych w przepisie art. 105 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy mocy umorzyć postępowanie co do istoty tylko wówczas, gdy w wyniku rozpoznania odwołania uchylił decyzji pierwszej instancji i stwierdził, że postępowanie przed tym organem jest bezprzedmiotowe (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wskazać należy, że powiązanie dopuszczalności wydania decyzji odwoławczej przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. z wynikającą z art. 105 § 1 k.p.a. przesłanką bezprzedmiotowości ma ścisły związek ze skutkiem umorzenia postępowania w sprawie. Umorzenie postępowanie zamyka drogę do konkretyzacji rozpatrywanych w nim praw lub obowiązków stron i kończy jego bieg w danej instancji. Stanowi ono środek ostateczny, niweczący dotychczasowe wyniki postępowania. Z tego też względu jego zastosowanie ogranicza się do tych sytuacji, kiedy na gruncie danego postępowania wystąpił jego trwały i nieusuwalny zastój. Przesłanka bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. niewątpliwie ma miejsce, kiedy brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania danej sprawy, bądź kiedy w ogóle nie było podstaw do rozpoznania jej na drodze postępowania administracyjnego, czy też na drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem pierwszej instancji, np.: gdy zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez podstawy prawnej, gdy dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, gdy skierowano ją do osoby, która nie jest stroną w sprawie itd. Wydanie decyzji odwoławczej przewidzianej w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest również możliwe, kiedy została ona wydana z naruszeniem przez organ przepisów o właściwości. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1995 r., sygn. SA/Łd 2330-2331/94, niepubl.) wyrażono pogląd, zgodnie z którym: "Gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję w sprawie, w której nie jest właściwy, organ odwoławczy, uchylając tę decyzję, powinien umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a,, a następnie żądanie strony przekazać organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a.". Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma jednak miejsca. W postępowaniu administracyjnym ogólną zasadę stanowi rozpatrywanie przez organ sprawy na podstawie przepisów obowiązujących według stanu na dzień wydania decyzji. Zgodnie z tą zasadą, orzekający w sprawie w pierwszej instancji Wojewoda [...] był organem właściwym do rozpatrzenia sprawy ustalenia odszkodowania . Po jej rozpatrzeniu organ utracił tę właściwość, począwszy od dnia 1 stycznia 1999 r. Nie znaczy to jednak, że obecnie zachodziły podstawy do uznania, że przeprowadzone przez wojewodę postępowanie podlega w całości zniesieniu. Niezasadnie zatem Minister Infrastruktury i Budownictwa w zaskarżonej decyzji orzekł o umorzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego przed Wojewodą [...] zakończonego wydaniem decyzji z 26 sierpnia 1998 r. o ustaleniu odszkodowania za szkody powstałe na działkach skarżącego. Działanie takie stoi w sprzeczności z postanowieniami art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy przepisy wprowadzające, który stanowi: "Postępowanie w sprawach indywidualnych wszczętych i nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 1999 r., przechodzących do właściwości organów gmin, powiatów i samorządów województw, przejmują wójtowie, starostowie i marszałkowie województw, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, z tym, że : 1) wszystkie czynności podjęte w postępowaniu przed dniem 1 stycznia 1999 r., a także decyzje administracyjne pozostają w mocy (...)". Przepis ten w sposób wyraźny i jednoznaczny przesądza, że nie istniały w niniejszej sprawie przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego, a wydana przez Wojewodę [...] decyzja z 26 sierpnia 1998 r. jest ważna i pozostaje w obrocie prawnym. Tryb i zasady odwołania od tej decyzji oraz organ właściwy do jego rozpoznania są określone w przepisie art. 96 pkt 2 ustawy przepisy wprowadzające, na podstawie którego za organ drugiej instancji należało uznać Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (obecnie: Ministra Finansów i Gospodarki). Powyższe świadczy jednoznacznie o zasadności składanej skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu wskazującego na naruszenie art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając to na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 września 2022
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii~Minister Infrastruktury
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny