I OSK 1628/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku [...] o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Skalmierzyce z dnia 8 lipca 2024 r. nr RSSiR.8320.53.2022 w sprawie skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 10/25 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 22 października 2024 r. nr SKO-4110/1502/24 w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Skalmierzyce z dnia 8 lipca 2024 r. nr RSSiR.8320.53.2022.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 czerwca 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 10/25 oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 22 października 2024 r. nr SKO-4110/1502/24 w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W wywiedzionej od tego wyroku skardze kasacyjnej, jej autor zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Skalmierzyce z dnia 8 lipca 2024 r. nr RSSiR.8320.53.2022 z uwagi na ryzyko wyrządzenia znacznej szkody i możliwość spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto, uzasadniając wniosek wskazano, że skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze pełnego etatu i uzyskuje wynagrodzenie na poziomie minimalnym przewidzianym w przepisach. Tym samym nie jest w stanie zgromadzić oszczędności, całe wynagrodzenie przeznacza bowiem na podstawowe koszty swojego utrzymania, a w razie egzekucji świadczenia nie będzie ona wstanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych, co stanowić będzie skutek niemożliwy do odwrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wskazać także należy, że wykonanie decyzji I instancji, co do zasady, nie podlega wstrzymaniu, ponieważ wniosek o wstrzymanie wykonania aktu administracji może obejmować jedynie zaskarżoną decyzję, a taką w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 22 października 2024 r. znak: SKO-4110/1502/24. Zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta Skalmierzyce z dnia 8 lipca 2024 r. nr RSSiR.8320.53.2022 zobowiązującą [...] do zwrotu pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2022 r. do 30 września 2023 r. w wysokości 5.500 zł, bez odsetek ustawowych za opóźnienie. Tym samym, w przypadku wstrzymania wykonania decyzji Kolegium pośredniemu wstrzymaniu ulegnie także wykonanie poprzedzającej ją decyzji Burmistrza. Zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznych. O ile zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja nie tracą tego statusu, o tyle konsekwencją wstrzymania wykonania decyzji II instancji utrzymującej w mocy decyzję I instancji jest pośrednie wstrzymanie wykonania decyzji I instancji w zakresie objętym decyzją II instancji, a więc w niniejszej sprawie - w całości. A zatem, odmowa wstrzymania wykonania wskazanej we wniosku decyzji nastąpiła z kilku podwodów: Po pierwsze - w niniejszej sprawie, rozpoznawanym wnioskiem strona objęła jedynie decyzję organu I instancji – nie wnosząc o wstrzymanie wykonania również zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Powyższe uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne rozpoznanie wniosku, ponieważ co do zasady, Sąd rozpatrując wnioski o wstrzymanie wypowiada się o zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Warto podkreślić, że postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego, tak więc Sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje strona skarżąca w treści swego wniosku. Postępowanie to dotyczy, co do zasady, możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej do sądu decyzji, co jednak nie wyklucza możliwości wstrzymania również i innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy. Niemniej dopiero, gdy zaistnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, sąd może, na podstawie art. 61 § 3 zdanie ostatnie p.p.s.a. wstrzymać wykonanie także decyzji wydanych w innych postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Nie jest zatem możliwe wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji, jeżeli z uwagi na brak wniosku strony skarżącej, Sąd nie może wstrzymać wykonania zaskarżonej decyzji będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej (por. postanowienia NSA: z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 856/24; z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OZ 441/13; z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 669/12; z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1835/10; publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Po drugie - wniosek strony musi być uzasadniony w sposób uprawdopodabniający zaistnienie chociaż jednej z przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rezultacie, wniosek musi opierać się na prawdopodobnych sytuacjach i opisywać fakty. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem aktu winna przedstawić w pierwszej kolejności wnioskująca strona, jednak sąd administracyjny zasadność jej wniosku bada z uwzględnieniem argumentów nie tylko w nim podniesionych, ale także w aspekcie całokształtu okoliczności sprawy. Rozpoznając wniosek, o którym mowa w art. 61 § 3 ppsa, sąd administracyjny nie może pomijać w swym rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swe odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu fakty przemawiające za uwzględnieniem lub odmową wstrzymania wykonania aktu lub czynności (postanowienie NSA z 6.12.2006 r. II OZ 1352/06, cbosa; M. Bogusz, Glosa do postanowienia NSA z 31.3.2005 r. II OZ 155/05, Gdańskie Studia Prawnicze - Przegląd Orzecznictwa z 2006/1/s. 12-15). I tak, przyjdzie zauważyć, że we wniosku nie wskazano ile dokładnie skarżąca przeznacza na rachunki i na życie, zatem nie sposób wywnioskować czy jest w stanie poczynić jakiekolwiek oszczędności. Nadto, z akt sądowych wynika, że pełnomocnik skarżącej został przez nią zatrudniony i wystawia jej faktury - nie jest to zatem pełnomocnik z urzędu, którego ciężar wynagrodzenia poniósłby Skarb Państwa, a pełnomocnik z wyboru, którego usługi należy opłacić. Pełnomocnik skarżącej do pism procesowych dołączył faktury, co oznacza, że skarżąca musiała uiścić wynagrodzenie dla pełnomocnika, we wnioskach skargi kasacyjnej pełnomocnik żąda zaś: zasądzenia zwrotu kosztów postępowania za pierwszą instancję w wysokości 2700 zł oraz kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 1300 zł - łącznie 4000 zł, co oznacza że w przypadku niekorzystnego dla skarżącej wyroku - skarżąca nie otrzyma zwrotu poniesionych wydatków. Przypomnieć jeszcze należy, że szkody majątkowe polegające na zapłacie określonych aktem administracyjnym sum pieniężnych nie są nieodwracalne, ponieważ w sytuacji, jeżeli strona wygra sprawę, będzie miała podstawę do żądania zwrotu zapłaconych środków. Szkoda majątkowa może wystąpić w dwóch postaciach: strat, które poszkodowany poniósł (damnum emergens) wskutek ubytku lub utraty poszczególnych składników majątkowych (np. pieniędzy, wierzytelności itp.) albo zwiększenie się pasywów (np. zwiększenie istniejących zobowiązań) oraz utraty korzyści, które mógłby osiągnąć (lucrum cessans), gdyby mógł swobodnie dysponować przysługującym mu składnikiem majątkowym. Zasadniczo w przypadku, gdy składnikami tymi są środki pieniężne lub rzeczy oznaczone co do gatunku, strata ma charakter odwracalny. Niemniej, każdocześnie przy ocenie przesłanek wstrzymania bądź odmowy wstrzymania wykonania decyzji w danej sprawie, które oscylują wokół kwestii szkody majątkowej, należy wziąć pod uwagę również sytuację życiową wnioskodawcy. Sytuacja finansowa skarżącej nie jest Sądowi de facto znana bowiem posiada jedynie wiedzę o jednym składniku – wynagrodzeniu skarżącej za pracę w wysokości uśrednionej 3700 zł – który do oceny sytuacji finansowej nie jest wystarczający. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy zapominać, że szkody majątkowe polegające na zapłacie określonych aktem administracyjnym sum pieniężnych nie są nieodwracalne. Jeżeli strona wygra sprawę, będzie miała podstawę do żądania zwrotu zapłaconych środków. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.