I OZ 243/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 10/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 22 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2025 r., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 22 października 2024 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 8 lipca 2024 r. nr [...] zobowiązującą skarżącą do zwrotu pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że uwzględnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uzależnione jest od wykazania i udokumentowania istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania danego aktu administracyjnego, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), czego skarżąca nie uczyniła, ponieważ jej żądanie nie zostało w żaden sposób udokumentowane. Skarżąca ograniczyła się jedynie do sformułowania ogólnego wniosku, bez poparcia go jakimikolwiek argumentami, a tym samym nie umożliwiła Sądowi ustalenia, czy zachodzą podstawy określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie tego przepisu możliwe jest jedynie w razie wykazania i udokumentowania przez stronę istnienia przesłanek jego zastosowania, podczas gdy uwzględnienie takiego wniosku na podstawie tego przepisu możliwe jest również na podstawie okoliczności i dokumentów sprawy znanych Sądowi z urzędu, a okoliczności i dokumenty zgormadzone w postępowaniu wskazują, że w razie wykonania skarżonej decyzji powstaną trudne lub niemożliwe do odwrócenia skutki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że brak jest podstaw do wstrzymania skarżonej decyzji; 2. art. 49 § 1 p.p.s.a. przez brak wezwania pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braków skargi w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji przez wskazanie okoliczności lub dokumentów uzasadniających ten wniosek. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wnosiła o zmianę przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Nowe [...] z dnia 08.07.2024 r., ewentualnie, w razie nie uwzględnienia powyższego wniosku - uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Ponadto wnoszono o: 1. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: a) wydruku salda rachunku bankowego skarżącej b) dwóch przelewów na rachunek bankowy skarżącej od pracodawcy skarżącej tytułem wynagrodzenia - na fakt, że z uwagi na sytuację majątkową skarżącej ewentualna egzekucja administracyjna kwoty 5200 zł spowoduje po jej stronie trudne do odwrócenia skutki, w szczególności zostanie ona pozbawiona możliwości swojego bieżącego i podstawowego utrzymania i popadnie w niedostatek; 2. zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu zażaleniowym w kwocie 240 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jego wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie wnioskującej o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie wniosku powinno się więc odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Ponadto twierdzenia te powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej wnioskującego. Natomiast nieodpowiednie uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (vide J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206). W niniejszej sprawie zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełniał powyższych wymogów. Wniosek ten, poza ogólnym wskazaniem, że wykonanie decyzji skutkować będzie wystąpieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie zawierał bowiem żadnego uzasadnienia, co – jak słusznie stwierdził Sąd Wojewódzki - uniemożliwiło dokonanie jego merytorycznej oceny wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Rolą sądu nie jest bowiem wyręczanie wnioskodawcy i poszukiwanie za niego okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej. Skoro więc skarżąca wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji nie uzasadniła, to nie może oczekiwać, że sąd udzieli jej ochrony tymczasowej. Oceny tej nie podważają twierdzenia zawarte w zażaleniu. Stanowią one bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu co do braku uzasadnienia wniosku. Należy bowiem w tym miejscu wyjaśnić, że w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, sąd nie bada prawidłowości wydania decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, lecz - jak wskazano wyżej - dokonuje oceny argumentów strony przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu w kontekście przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., których skarżąca nie przedstawiła. Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a., wskazać należy, że gdy strona we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powoła się na okoliczności uzasadniające twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku podlegający uzupełnieniu, lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, skutkujący oddaleniem wniosku. Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym w tym znaczeniu, że wpływa na ważność wniosku i warunkuje jego dopuszczalność, zatem nie podlega uzupełnieniu poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc jego niezamieszczenie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 61, teza 11 oraz postanowienia NSA z: 2 października 2013 r., sygn. akt I OZ 848/13 i 16 września 2014 r., sygn. akt I OZ 744/14). Końcowo podkreślić trzeba, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o dodatkowe okoliczności i dowody podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji. Mając zatem na uwadze powyższe, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, iż brak było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.