I OSK 1259/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z/s we [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 60/23 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z/s we [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu współużytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 17 lutego 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu – orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – odrzucił skargę [...] sp. z o.o. z/s we [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu współużytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że ani z art. 3 § 2 p.p.s.a., ani z żadnego przepisu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.; dalej "u.g.n.") nie wynika dopuszczalność złożenia do sądu administracyjnego skargi na orzeczenie Kolegium o oddaleniu wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wręcz przeciwnie - art. 80 u.g.n. stanowi wprost o właściwości sądu powszechnego w tym zakresie. W związku z powyższym, Sąd stwierdził, że skoro w rozpoznawanej sprawie istnieje sprawa cywilna, do której rozstrzygnięcia powołany jest sąd powszechny (art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego), to Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie jest właściwy do rozpoznania skargi [...] sp. z o.o. z/s we [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 października 2022 r. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący - [...] sp. z o.o. z/s we [...], zaskarżając je w całości i podnosząc zarzuty: 1. rażącego naruszenia art. 134 §1 p.p.s.a. przez rozstrzygnięcie sprawy przez WSA we Wrocławiu tylko w wybiórczym zakresie, 2. naruszenia art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że rozstrzygnięcie przez SKO wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku przez użytkownika wieczystego, z przekroczeniem terminu określonego w art. 78 ust. 2 u.g.n. polegające na oddaleniu tego wniosku - nie stanowi postanowienia kończącego sprawę, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., 3. rażącego naruszenia art. 78 ust. 2 u.g.n. polegającego na przyjęciu, że - mimo złożenia wniosku o ustalenie po upływie 30-dniowego terminu i pomimo oddalenia wniosku o przywrócenie tego terminu - SKO może merytorycznie rozpoznać wniosek. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca kasacyjnie Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA we Wrocławiu o przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, wraz z zasądzeniem kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że Sąd I instancji całkowicie pominął w zaskarżonym postanowieniu, iż Spółka zaskarżyła w całości dwa rozstrzygnięcia SKO we Wrocławiu, które zostały zawarte w postanowieniu z dnia 26 października 2022 r Tiret 1 w/w postanowienia zawierał zaś treść: "oddala wniosek o przywrócenie terminu". Uchybienie to, jest zdaniem autora skargi kasacyjnej istotne, gdyż rozstrzygnięcie o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że dokonana aktualizacja jest uzasadniona w innej wysokości, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. 2023 poz. 259), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a której przesłanki, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd kasacyjny, który - w odróżnieniu od sądu I instancji - nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna była usprawiedliwiona, bowiem Sąd Wojewódzki naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny I instancji i stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Naruszenie cytowanego przepisu może zatem nastąpić w przypadku, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie orzekł o całości skargi. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, iż [...] sp. z o.o. z/s we [...] przedmiotem skargi uczyniła orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 października 2022 r. nr [...], w którym organ – w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność Gminy [...], położonej we [...] przy ul. [...] (działka nr [...] oraz [...], obręb [...]) jest nieuzasadniona oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia ww. wniosku o ustalenie – oddalił wniosek o przywrócenie terminu oraz oddalił wniosek o ustalenie, że dokonana aktualizacja jest uzasadniona w innej wysokości. Orzeczenie to zostało zaskarżone przez Spółkę w całości. Tymczasem, jak wynika z treści zarówno sentencji, jak i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przedmiotem rozpoznania objął ww. orzeczenie Kolegium, ale tylko w części odnoszącej się do rozstrzygnięcia o oddaleniu wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona, stwierdzając przy tym brak kognicji sądu administracyjnego w tym zakresie. Tym samym, poza kontrolą Sądu I instancji pozostała pierwsza część rozstrzygnięcia Kolegium zawarta w zaskarżonym orzeczeniu a dotycząca "oddalenia wniosku o przywrócenie terminu", co wskazuje na brak rozpoznania niniejszej sprawy w jej granicach. Z tych też powodów skład orzekający uznał, że zaskarżone postanowienie w sposób istotny narusza art. 134 § 1 p.p.s.a., co skutkowało jego uchyleniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Z uwagi na powyższe co najmniej przedwczesne okazały się pozostałe zarzuty kasacyjne zmierzając do wykazania właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki przedmiotem rozpoznania obejmie całe zaskarżone orzeczenie Kolegium z dnia 26 października 2022 r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwrot kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, Nr 2, poz. 23), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi.