II SA/Wr 60/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z/s we W. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 października 2022 r. nr SKO 4114/66/22 w przedmiocie oddalenia wniosku, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu współużytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona postanawia: odrzucić skargę.

D. sp. z o.o. z/s we W. (dalej: strona skarżąca, spółka) wniosła 05.01.2023 r., za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium), skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na orzeczenie SKO z 26.10.2022 r. nr SKO 4114/66/22 w przedmiocie wskazanym w sentencji. W wywiedzionej skardze spółka zarzuciła Kolegium naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych we wniosku z 03.06.2022 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że dokonana aktualizacja jest uzasadniona w innej wysokości. Strona skarżąca podniosła, że w myśl uchwały 7 sędziów NSA z 17.12.2018 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 2/18, na postanowienie Kolegium o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie, wskazując, że przedmiotem skargi jest orzeczenie oddalające wniosek spółki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku oraz oddalające wniosek o ustalenie, że dokonana aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub ket uzasadniona w innej wysokości. Kolegium podkreśliło, że sprawa aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej nie ma charakteru sprawy administracyjnej, a wydane i zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest ani decyzją, ani postanowieniem. SKO wskazało, że właściwym do rozstrzygania sporów wynikłych na tle wysokości opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego jest sąd powszechny, o czym strona skarżąca została już wcześniej pouczona przez Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Jak stanowi art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zaskarżone orzeczenie SKO z 26.10.2022 r. nie mieści się w żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 9 p.p.s.a. Tego rozstrzygnięcia (orzeczenia) nie można zwłaszcza zakwalifikować jako innego niż decyzja i postanowienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ów inny akt – jak wskazuje art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – musiałby zostać wydany w sprawach z zakresu administracji publicznej, tymczasem kwestia opłaty za użytkowanie wieczyste to sprawa z zakresu prawa cywilnego (art. 238 k.c.). Dopuszczalność skargi nie wynika również z art. 3 § 2 p.p.s.a., gdyż z żadnego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika możliwość złożenia do sądu administracyjnego skargi na orzeczenie Kolegium o oddaleniu wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wręcz przeciwnie - art. 80 u.g.n., stanowi wprost o właściwości sądu powszechnego. Zdaniem Sądu, ewentualne poddanie zaskarżonego orzeczenia kognicji sądu administracyjnego doprowadziłoby do sytuacji, w której wyrok sądu administracyjnego w sposób nieuprawniony ukształtowałby elementy treści stosunku cywilnoprawnego między skarżącą spółką a Prezydentem Wrocławia. Dodatkowo należy także zauważyć, że brak właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie nie stanowi naruszenia prawa strony do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), ponieważ ustawa przewiduje w tym zakresie właściwość sądu powszechnego (art. 80 u.g.n.). Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) – dalej: u.g.n., właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Zgodnie z ustępem 2 omawianego przepisu, użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się przeciwko właściwemu organowi, a ciężar dowodu, że istnieją przesłanki do aktualizacji opłaty, spoczywa na właściwym organie (ust. 3). Przepis art. 80 ust. 1 u.g.n., stanowi natomiast, że od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, przy czym wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2 u.g.n., zastępuje pozew (ust. 2), zaś w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (ust. 3). Uwzględniając zatem stan faktyczny sprawy należy zaznaczyć, że zdaniem sądu zaskarżone orzeczenie SKO ma charakter aktu merytorycznego stanowiącego niezbędny element do otwarcia drogi sądowej w postępowaniu cywilnym. W żaden sposób jego wydanie nie zatamowało ani stronie skarżącej, ani Prezydentowi Wrocławia dostępu do właściwego sądu, albowiem kolegium prawidłowo pouczyło o przysługującym prawie do wniesienia sprzeciwu od zaskarżonego orzeczenia. Skoro w rozpoznawanej sprawie istnieje sprawa cywilna, do której rozstrzygnięcia powołany jest sąd powszechny (art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego), to Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie jest właściwy do rozpoznania skargi D. sp. z o.o. z/s we W. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26.10.2022 r. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.