I OPP 16/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. Ł. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt III SAB/Lu 44/25 ze skargi J.R. i J.Ł. na bezczynność Starosty H. w przedmiocie wydania prawidłowej decyzji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oraz skargi J.Ł. na przewlekłość postępowania przed Starostą H. w przedmiocie wydania prawidłowej decyzji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków postanawia: 1. odrzucić skargę na przewlekłość postępowania Starosty H. w przedmiocie wydania prawidłowej decyzji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków; 2. oddalić skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie.

Pismem z 24 września 2025 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) J.Ł. (dalej jako "skarżąca") wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt III SAB/Lu 44/25, żądając "stwierdzenia, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie oraz Starostą H. w sprawie w przedmiocie wydania prawidłowej decyzji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego W., jednostka ewidencyjna W., dotyczącej nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej współwłasność skarżących oraz przyznania od Skarbu Państwa na rzecz skarżących kwoty 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia i zasądzenia od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie lub Starosty H. (zależnie od wyników kontroli) kosztów tego postępowania. Akta sprawy wraz ze skargą na przewlekłość postępowania wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego 21 października 2025 r. Sprawę zarejestrowano w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego tego samego dnia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej "ustawa"), wynika, że strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż jest to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na częściowe niespełnienie wymogów skargi, w petitum pisma brak wprost sformułowanego żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania zgodnie z regulacją z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy. Niemniej, z jej treści wywnioskować można, że intencją skarżącej było właśnie stwierdzenie przewlekłości postępowania, którego skarga dotyczy, co powoduje że brak ten nie przesądza o jej niedopuszczalności. Natomiast z innej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny uznał ją w części nieuprawnioną. W przywołanej na wstępie ustawie, podkreślono że ocenie podlega postępowanie prowadzone przed sądem, bowiem środkiem do zakwestionowania długości trwania i niepodejmowania odpowiednich czynności są przepisy ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego i Postępowania przed sądami administracyjnymi, z czego skarżąca skorzystała, wnosząc skargę na bezczynność postępowania przed Starostą H. Wadliwość w tej części skargi polega zatem na skierowaniu skargi na przewlekłość postępowania przed organem, mimo ograniczenia uprawnienia do jej wniesienia do postępowania sądowo-administracyjnego (art. 3 pkt 6 ustawy). Z tej przyczyny, jedynie skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Dokonując zatem merytorycznej oceny wniesionej skargi, konieczne jest ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). W części skutecznie wniesionej skargi żądano stwierdzenia przewlekłości postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, które zostało zainicjowane pismem z 1 sierpnia 2025 r. przez J.R. i J.Ł., stanowiącym skargę na bezczynność Starosty H. w przedmiocie wydania prawidłowej decyzji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca jednakże nie wskazała i nie uzasadniła okoliczności mających przemawiać za wystąpieniem przewlekłości w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, skupiając argumentację na postępowaniu toczącym się przed Starostą H. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że od momentu wpływu tej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do dnia wniesienia skargi na przewlekłość upłynęły niecałe dwa miesiące. W skardze tej podnosi się natomiast okoliczności dotyczące całego postępowanie, także przed Starostą H. Tej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny nie był zobowiązany brać pod uwagę, co czyni skargę na przewlekłość nieuzasadnioną. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że stan przewlekłości wystąpić może, gdy czas rozpoznania sprawy przekracza 12 miesięcy, wywodząc stanowisko z przepisu art. 14 ustawy. W niniejszej sprawie, czas ten jest daleki od jego przekroczenia, bowiem sprawa jest na wczesnym jej etapie, w szczególności z powodu konieczności nadania pismu prawidłowego biegu wobec obarczenia go brakami fiskalnymi, które wymagają ich konwalidacji. Tej okoliczności, skarżąca pod uwagę nie wzięła, skargę skupiając jedynie na zarzutach bezczynności organu, które są przedmiotem skargi z 1 sierpnia 2025 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy oraz art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako "p.p.s.a.) w zw. z art. 193 ppsa w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy, orzekł jak w postanowieniu.