I GZ 92/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia A we W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 28/23 w przedmiocie wezwania do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenie kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i przypadającej do zwrotu do budżetu miasta postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 28/23 Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał Stowarzyszenie A we W. do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego w kwocie 1800 zł (ponieważ uiszczono wpis w kwocie 200 zł) od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2022 r. w przedmiocie określenie kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i przypadającej do zwrotu do budżetu miasta. Wskazano, że wpisu sądowy od skargi należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem jej odrzucenia. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021, poz. 535 ze zm. dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.). Zażalenie na to zarządzenie wniosło Stowarzyszenie wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 239 § 2 p.p.s.a., poprzez wezwanie Strony skarżącej do uiszczenia wpisu uzupełniającego w wysokości 1.800,00 zł, pomimo tego, że Strona skarżąca, jako posiadająca status organizacji pożytku publicznego, jest zwolniona z obowiązku uiszczania wpisu, albowiem stosownie do 239 § 2 p.p.s.a. Nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1327, 1265 i 1812; dalej: u.d.p.p.i.w.). w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie podkreślił, że organizacje pożytku publicznego działające w sprawach własnych, nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych, a strona skarżąca taki status posiada oraz działa w sprawie własnej. Tym samym, strona skarżąca nie jest zobowiązany do uiszczenia opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skarga) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca pismo ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 pkt 1 - 3 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 pkt 4 p.p.s.a.). Zaznaczenia wymaga, że wnoszący zażalenie jako podstawę zwolnienia z kosztów sądowych wskazuje art. 239 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia Stowarzyszenie doprecyzowuje, że jest organizacją pożytku publicznego działającą w sprawach własnych. NSA stwierdza, że skarżące Stowarzyszenie nie należy do kategorii podmiotów zwolnionych z obowiązków ponoszenia kosztów sądowych stosownie do art. 239 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 u.d.p.p.i.w. w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zaznaczenia wymaga, że w art. 239 § 2 p.p.s.a. jest mowa o podmiotach wymienionych w art. 3 ust. 3 u.d.p.p.i.w., tj. m. in. stowarzyszeniach jednostek samorządu terytorialnego. Poza tym organizacje pozarządowe są zwolnione od kosztów sądowych na podstawie powołanego przepisu ale zwolnienie to odnosi się do spraw własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Przedmiot niniejszej sprawy nie wskazuje, iż mamy do czynienia z taką sytuacją. Wobec tego nie sposób uznać, że skarżące Stowarzyszenie z mocy art. 239 § 2 p.p.s.a. korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych. Tym samym w niniejszej sprawie żadna z okoliczności zwalniających skarżącego Stowarzyszenia z obowiązku poniesienia kosztów sądowych nie wystąpiła. Naczelny Sąd Administracyjny zbadał ponadto zgodność zaskarżonego zarządzenia z prawem i uznał, że Przewodniczący Wydziału III WSA we Wrocławiu wskazał prawidłowo podstawę prawną wpisu (§ 1 ust. 4 rozporządzenia) i jego wysokość, tj. 2000 zł. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.