I GZ 81/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt III SPP/Wr 49/21 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 października 2019 r. nr SKO 4030/3/19 w przedmiocie określenia kwoty dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III SPP/Wr 49/21, odrzucił zażalenie D. P. (dalej: skarżący) na postanowienie tegoż sądu z 21 września 2022 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej na postanowienie WSA z 19 lipca 2022 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia starszego referendarza sądowego w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 24 października 2019 r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. WSA przywołał treść art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym zażalenie którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, chyba że zachodzi wyjątek określony w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a., w myśl którego wymogu sporządzenia zażalenia przez adwokata lub radcę prawnego nie stosuje się w sytuacji, gdy pismo to sporządza jeden z podmiotów wskazanych w tym przepisie. Ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był jednym z podmiotów wskazanych w treści art. 175 p.p.s.a., WSA uznał, że strona naruszyła przymus adwokacko-radcowski. Powyższe skutkowało odrzuceniem zażalenia na mocy art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 194 § 4 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, podnosząc w jego treści, iż Sąd I instancji nie wezwał go do usunięcia braku skargi kasacyjnej polegającego na sporządzeniu skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego, co było krzywdzące dla skarżącego i daleko idącą niesprawiedliwością. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. zawiera nakaz sporządzenia zażalenia, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego. Obowiązek ustanowiony we wskazanym przepisie ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2011 r., II OZ 970/11; z dnia 7 maja 2014 r., II FZ 543/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Z akt sprawy wynika zaś, że przy doręczeniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżącego pouczono o warunkach skutecznego jego zaskarżenia (pkt 5 pouczenia, k. 94 akt sądowych). Powołany powyżej przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Niesporządzenie zażalenia we wskazany sposób jest nieusuwalnym brakiem, niepodlegającym konwalidowaniu i uzasadniającym odrzucenie zażalenia (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04). W rozpoznawanej sprawie skarżący został pouczony o przymusie adwokacko-radcowskim (pkt 5, k. 168 akt prawa pomocy) przy doręczeniu odpisu postanowienia z 21 września 2022 r. Na marginesie dodać należy, że zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Prawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego (art. 260 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to przypadek, o którym stanowi bowiem art. 258 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym skarżącemu nie przysługiwał żaden środek odwoławczy od postanowienia WSA z 19 lipca 2022 r., o czym został poinformowany przy doręczeniu odpisu tegoż orzeczenia. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.