I GZ 88/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ł. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 759/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Ł. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.252.2022.2/LF/ w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 30 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 759/22, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie z wniosku zawartego w skardze Ł. Z. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z 12 kwietnia 2022 r., nr 2401-IEE.711.252.2022.2/LF/, w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie jest aktem odmownym, które nie zmienia wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego juz postępowania egzekucyjnego. Konsekwencją wydanego postanowienia jest wprawdzie dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej, jednakże postanowienie to nie jest źródłem (podstawą) prowadzonego postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.), poprzez uznanie, że nie ma podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, podczas gdy skarżący uprawdopodobnił, ze wykonanie zaskarżonej decyzji, objętej wnioskiem, wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przedmiotem wniosku o wstrzymanie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Nie można natomiast mówić o wykonaniu decyzji (postanowienia), jeżeli nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu). Instytucja unormowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy zatem tylko takich sytuacji, gdy akt organu administracyjnego nakłada na stronę określone obowiązki i kiedy wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 714/08). Do wykonania nie kwalifikują się natomiast te akty prawne, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nich określonych nie wymagają czynności ze strony ich adresatów. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jest to postanowienie, które nie ma cech wykonalności, gdyż nie nakazuje stronie wykonania obowiązku. Stanowi ono rozstrzygnięcie proceduralne i jako takie nie wywiera skutku w sferze wykonalności decyzji. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, stwierdzić należy, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie Dyrektora IAS z 12 kwietnia 2022 r. nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, jak również nie nakłada na stronę skarżącą nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego sprowadzałoby się bowiem do zawieszenia aktu nie wywołującego skutków materialnoprawnych. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.