I GZ 68/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt III SPP/Po 136/21 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie starszego referendarza sądowego w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt III SPP/Po 136/21 oddalił wniosek [...] o wyłączenie starszego referendarza sądowego w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Poznaniu z 1 czerwca 2020 r., w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. W sprzeciwie od postanowienia starszego referendarza sądowego WSA w Poznaniu Violetty Mielcarek z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III SPP/Po 136/21, [...] – dalej: skarżący - wniósł o wyłączenie starszego referendarza sądowego Violetty Mielcarek stwierdzając, że zachodzą wątpliwości, co do jej rzetelności i bezstronności. W związku ze złożonym wnioskiem starszy referendarz sądowy Violetta Mielcarek złożyła pisemne oświadczenie, w którym wskazała, że nie występują żadne przesłanki do wyłączenia z mocy ustawy wymienione w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jak również nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), w szczególności nie zna skarżącego, nigdy go nie widziała, a składane przez niego wnioski podlegają obiektywnej ocenie. Uzasadniając oddalenie wniosku o wyłączenie starszego referendarza sądowego WSA w Poznaniu podkreślił, że zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia (tu: referendarz sądowy, por. art. 24 § 1 p.p.s.a.) jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:, 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował, jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie do art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego (referendarza sądowego – przyp. tut. Sądu) na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd I instancji podniósł, że z treści oświadczenia złożonego przez starszego referendarza sądowego Violettę Mielcarek nie wynika, aby zachodziły okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do jej bezstronności. Skoro sędzia (referendarz sądowy – przyp. tut. Sądu), którego przedmiotowy wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., a prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie Z art. 19 p.p.s.a. wynika, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności referendarza sądowego w danej sprawie musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. W ocenie WSA skarżący nie wykazał w uzasadnieniu wniosku żadnych ustawowych przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 p.p.s.a. ani też jakichkolwiek innych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności starszego referendarza sądowego Violetty Mielcarek (art. 19 p.p.s.a.). [...] wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 p.p.s.a., natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego (referendarza sądowego) na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez referendarza sądowego, którego wniosek dotyczy, o czym stanowi art. 22 § 2 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie referendarz sądowy, którego wyłączenia domaga się skarżący, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 § 1-3 lub art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od rozpoznawania w niniejszej sprawie. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. Złożony w niniejszej sprawie wniosek o wyłączenie referendarza sądowego nie zawiera argumentacji, która podważyłaby wiarygodność oświadczenia referendarza sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do starszego referendarza sądowego Violetty Mielcarek i prezentowane w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji należy podzielić. Za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności referendarza sądowego - w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. - nie mogą być uznane kwestie subiektywnego poczucia strony o tym, że referendarz sądowy jest niesprawiedliwy, zastrzeżeń, co do sposobu procedowania referendarza sądowego, np. przez kierowanie wezwań do skarżącego o złożenie dodatkowych dokumentów, czy jego udziału w wydawaniu orzeczeń, z których strona jest niezadowolona (postanowienie NSA z 2 lipca 2015 r., II OZ 630/15). W rozpoznawanym zażaleniu skarżący nie podniósł żadnych okoliczności, które poddawałyby w wątpliwość prawidłowość zajętego przez sąd pierwszej instancji stanowiska. Tak samo z analizy akt sprawy nie wynikają okoliczności przemawiające za wyłączeniem referendarza sądowego od podejmowania czynności z zakresu ochrony prawnej w niniejszej sprawie. Skoro, zatem postanowienie WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2022 r. jest zgodne z prawem, to mając te względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji