I GZ 59/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Lidia Ciechomska - Florek po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1564/18 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1564/18 wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego w postaci należnego M. L. świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni w sposób wystarczający wykazała istnienie przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia. Wnioskodawczyni jest osobą w podeszłym wieku i jak wynika z treści złożonego wniosku, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego. W tej sytuacji zajęcie części tych środków w wyniku egzekucji komorniczej niewątpliwie może spowodować, że nie będzie miała możliwości opłacenia koniecznych kosztów utrzymania, w tym niezbędnych wydatków na leczenie, co może mieć niekorzystny wpływ na jej stan zdrowia. Ponadto, ze względu na wysokość kwoty, która ma być zwrócona, wykonanie zaskarżonej decyzji niewątpliwie stanowi dla wnioskodawczyni znaczną dolegliwość finansową, skoro jak podnosi, obecnie nie dysponuje kwotą, którą obowiązana jest zwrócić. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, choć obowiązek o charakterze pieniężnym ma z natury charakter odwracalny, to w przedmiotowej sprawie istnieje uzasadnione ryzyko, że nie da się odwrócić skutków ograniczenia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i zdrowotnych wnioskodawczyni. Sąd wziął przy tym pod uwagę wysokość kwoty, którą wnioskodawczyni obowiązana jest zwrócić na podstawie zaskarżonej decyzji oraz fakt nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności w tym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zaskarżając je w całości. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. wskutek wadliwego uznania Sądu, że postanowienie w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego mieści się w katalogu orzeczeń nadających się do wykonania oraz na mylnym uznaniu Sądu, iż w sprawie występują okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. - art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia postanowienia przejawiające się w braku prawidłowej analizy wpływu wydanego postanowienia na sytuację prawną skarżącej, w tym braku możliwości spełnienia się funkcji ochronnej postanowienia o wstrzymaniu wykonania postanowienia organu administracji a w konsekwencji na wydaniu orzeczenia niewykonalnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl natomiast art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przesłanki powyżej wskazane nie zachodzą w niniejszej sprawie przede wszystkim z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy natomiast rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 122; postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05, niepubl.). Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. T. Woś (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 296; postanowienie NSA z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 580/05, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2006 r., sygn. akt I FZ 281/06, OSP 2007, Nr 6, poz. 76, postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12). Nie kwalifikują się więc do wykonania wszelkie odmowne akty administracyjne (vide: T. Woś (red.): Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 338; postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt II GZ 190/07, z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 282/09). Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt lub czynność wywołuje skutki materialnoprawne. Nie można mówić o wykonywaniu decyzji odmownej, ponieważ nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków), który mógłby podlegać wykonaniu. W literaturze zwraca się uwagę na fakt, iż nie kwalifikuje się do wykonania większość orzeczeń rozstrzygających określone kwestie proceduralne w toku postępowania administracyjnego, a więc nie przyznające uprawnień i nie nakładające obowiązków, które wymagałyby wykonania. W rozpoznawanej sprawie żądaniem wstrzymania wykonania zostało objęte postanowienie orzekające o odmowie zwolnienia spod egzekucji świadczenia emerytalnego. Zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżącą żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Nie rodzi po stronie adresata żadnych uprawnień, ani obowiązków, ponieważ nie ma ono przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu). Nie doszło zatem w sprawie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym a wydane rozstrzygnięcie organu, ze względu na jego przedmiot, nie podlega wykonaniu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi również niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym brak jest podstaw do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Odmienną natomiast sprawą jest kwestia zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu postanowienia, które będzie podlegało merytorycznej kontroli. W postępowaniu o ochronę tymczasową (o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia) Sąd nie może badać prawidłowości postępowania egzekucyjnego, gdyż niweczyłoby to kontrolę sądową legalności zaskarżonego postanowienia. Z przedstawionych wyżej przyczyn, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.