I GZ 490/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia O. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 161/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi O. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 30 listopada 2020 r., nr SKO.E/4106/34/2020 w przedmiocie określenia wysokości należnej do zwrotu dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 161/21, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z wniosku zawartego w skardze O. S. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 30 listopada 2020 r., nr SKO.E/4106/34/2020, w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej przyznanej w 2016 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem WSA nie zachodzi podawana we wniosku okoliczność niepowetowanej szkody w postaci niewypłacalności skarżącego w związku z obciążeniem go obowiązkiem wypłaty znacznej kwoty zwrotu dotacji. Sąd I instancji stwierdził, że z analizy sytuacji majątkowej skarżącego wynika, iż kwestia niewypłacalności skarżącego już nastąpiła w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności oraz znacznym zadłużeniem związanym z należnościami wobec urzędu skarbowego oraz ZUS, tudzież innymi zobowiązaniami wobec kontrahentów, a nadto z porównania dochodu miesięcznego z potrącanym zobowiązaniem alimentacyjnym, korzystającym ewentualnie z pierwszeństwa w egzekucji. Z związku z powyższym, w ocenie WSA, opisane we wniosku ryzyko przyszłej, skutecznej i szybkiej egzekucji, mającej rzutować na sytuację finansową i rodzinną skarżącego nie wystąpi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu tymczasowej ochrony prawnej poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji kiedy narazi to stronę skarżącą na niepowetowaną szkodę z uwagi na rodzaj prowadzonej przez stronę działalności, gdyż zwrot opisanej w zaskarżonej decyzji sumy, biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącej udokumentowaną w załącznikach do wniosku o udzielnie prawa pomocy, doprowadzi do nieodwracalnej niewypłacalności skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA oceniając wniosek skarżącego w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Skarżący we wniosku o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawił żadnej argumentacji uprawdopodobniającej, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości zobowiązania skarżącego do zwrotu środków dofinansowania do jego sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora zażalenia. Dokumenty złożone przy prawie pomocy są niepełne, a nadto nie są aktualne, co uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej analizy zdolności finansowej. Dodatkowo niejasna sytuacja rodzinna (brak rozwodu, alimenty na dzieci) nie pozwala na ocenę jakie skutki i szkody wystąpiłyby w stosunku do jego osoby w sytuacji egzekucji należnego świadczenia. Zatem dokonanie ustalenia jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącego okazało się niemożliwe. Skarżący również w zażaleniu nie wykazał, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Podniósł jedynie, że w chwili obecnej nie jest w stanie zwrócić wskazanej kwoty dofinansowania. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.