I GZ 435/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 830/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 4 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 28 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 830/21 odmówił [...] wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z 4 marca 2021 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. [...] – dalej: skarżąca lub spółka - w skardze na ww. decyzją wniosła o wstrzymanie jej wykonania ze względu na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci jej likwidacji. W uzasadnieniu spółka wskazała, że zgodnie z otrzymanym w dniu 13 września 2021 r. upomnieniem nr [...] wystawionym przez Starostwo Powiatowe w Nowej Soli należność główna w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Wyegzekwowanie ww. kwoty spowoduje sytuację, w której skarżąca poniesie znaczną szkodę majątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona wskutek późniejszego zwrotu spełnionego świadczenia, a także uniemożliwi przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Egzekucja może doprowadzić do sytuacji, w której konieczne będzie zlikwidowanie spółki ze względu na brak środków finansowych do jej prowadzenia. W ocenie skarżącej o jej trudnej sytuacji majątkowej świadczy poniesiona w 2020 r. strata w wysokości - [...] zł. Spółka obecnie nie prowadzi prywatnych szkół ze względu na brak funduszy. Co więcej, zalega z zapłatą składek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie [...] zł. Z powodu dużego zadłużenia, w zeszłym roku zlicytowano nieruchomość należącą do Skarżącej. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Gorzowie Wielkopolskim podkreślił, że biorąc pod uwagę argumentację zawartą we wniosku oraz dane wynikające z dokumentów do niego załączonych skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji podniósł, że załączony do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji - rachunek zysków i strat za 2020r., bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2020 r., jak również zaświadczenie z ZUS - wskazujące na fakt zadłużenia wobec tego organu, nie są wystarczające do oceny rzeczywistego stanu finansowego i majątkowego skarżącej. Pomimo bowiem przedstawienia powyższych dokumentów nie jest jasne, jakimi środkami skarżąca dysponuje, a w konsekwencji, jakie będą skutki wykonania zaskarżonej decyzji (np. rachunki bankowe). Przy tym nawet gdyby wziąć pod uwagę wartości bilansowe Spółki, które wynikają ze złożonych załączników, to można by stwierdzić, że kondycja finansowa Spółki na koniec roku 2020 r. jest lepsza niż na koniec roku 2019 r., bo skoro na koniec roku 2019 r. osiągnęła stratę rzędu [...] zł, a na koniec roku 2020 r. [...] zł to strata jest nieporównywalnie mniejsza i może świadczyć wręcz o poprawie sytuacji spółki w okresie 2019-2020 r. W ocenie WSA gołosłowne stwierdzenia spółki o konieczności zakończenia prowadzenia szkoły z uwagi na brak środków na jej prowadzenie w razie wykonania decyzji nie mogły, bowiem spowodować zastosowania instytucji, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W celu uzyskania ochrony tymczasowej skarżąca powinna była we wniosku przedstawić swoją sytuację finansową, tak żeby umożliwić Sądowi ocenę, czy wykonanie decyzji rzeczywiście może spowodować opisane przez nią skutki. Skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje automatycznie taki skutek. Wnioskowanie takie uznać należy, za co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości pełnej sytuacji finansowej skarżącej. Sąd nie miał podstaw do ustalenia jej pełnej sytuacji majątkowej i oceny, czy wykonanie decyzji może wyrządzić stronie znaczną szkodę bądź spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci zamknięcia szkół. Sytuacja zaś wynikająca z dostarczonych dokumentów, nie dawała podstaw do twierdzenia, ze przesłanki z art. 61 § 3: p.p.s.a. faktycznie mogą zaistnieć. Sąd, analizując akta sprawy, również nie dostrzegł innych nadzwyczajnych okoliczności, które zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., pozwalałyby na wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak jest zatem dowodów, by przypuszczać, że wykonanie decyzji będzie się wiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak wymaga tego art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdy skarżąca uprawdopodobniła swój wniosek wskazując na wystąpienie przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponadto Sąd I instancji błędnie uzasadnił postanowienie podając okoliczności, na które nie powoływała się skarżąca. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że sytuacja materialna skarżącej jest trudna i wykonanie zaskarżonej decyzji naraziłoby ją na znaczną szkodę oraz spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki. Spółka we wniosku podkreślił, że z uwagi na brak funduszy nie prowadzi już żadnej szkoły. Co za tym idzie nie sposób zrozumieć twierdzeń Sądu I instancji o polepszeniu kondycji finansowej skarżącej. Spółka cały czas wykazuje stratę. Nadto WSA pominął zadłużenie skarżącej względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na kwotę [...] zł oraz licytacji komorniczej nieruchomości spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia. Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 211/13). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, że dopiero mając do dyspozycji dane liczbowe dotyczące sytuacji finansowej Skarżącej, jej możliwości płatniczych, majątku, Sąd mógłby ocenić, czy faktycznie wykonanie zaskarżonej decyzji zobowiązującej do zwrotu wskazanej w niej kwoty dofinansowanie będzie miało dla Skarżącej skutek, na który wskazuje we wniosku. Załączone do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dokumenty, jak i wyjaśnienia spółki zawarte w zażaleniu - uprawdopodabniają wystąpienie w przypadku skarżącego przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że przedmiotem skargi jest decyzja zobowiązująca skarżącą Spółkę do zwrotu dotacji w kwocie [...] zł wraz z odsetkami, które na dzień doręczenia skarżącej upomnienia z 13 września 2021 r. wynoszą [...] zł. Łącznie daje to sumę [...] zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na uwadze regulację zawartą w art. 61 § 3 p.p.s.a. i argumentację zawartą w zażaleniu jak i we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (wraz z przedłożoną do niego dokumentacją źródłową tj. bilansem oraz rachunkiem zysków i strat spółki za 2020 r., oraz saldem zadłużenia skarżącej względem ZUS na 24 sierpnia 2021 r.) należy uznać, że bezpośrednim skutkiem wykonania wobec strony zaskarżonej decyzji może być utrata płynności finansowej, co oznaczałoby jej likwidację. Likwidacja tego podmiotu oznaczałaby z kolei konieczność zwolnienia pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sam fakt znacznego utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogący spowodować konieczność likwidacji przedsiębiorstwa (w sprawie zagrożenia dalszego funkcjonowania szkoły skarżącej) uzasadnia uznanie, że może zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1476/11). Strona podniosła, że wykazuje stratę w wysokości [...] zł zalega ze spłatą na rzecz ZUS składek w wysokości [...] zł. Nadto z uwagi na zadłużenie zlicytowano w toku postępowania egzekucyjnego nieruchomość spółki. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może w kontekście całokształtu okoliczności spowodować trudne do odwrócenia skutki. W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym należy uznać, że sytuacja Spółki odpowiada hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszelkie elementy, o których mowa w cyt. przepisie. Przy tym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może też służyć kwestionowaniu oceny prawnej wyrażonej przez Sąd I instancji. Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.