I GZ 41/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Lu 5/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odpisu zażalenia w sprawie ze skargi W. H. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce w przedmiocie bezczynności organu w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uzupełnienia braku formalnego zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 28 grudnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Lu 5/22, odmówił przywrócenia terminu do złożenia odpisu zażalenia w sprawie ze skargi W. H. (dalej: skarżący) na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce, w przedmiocie bezczynności organu w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie wykazał okoliczności uniemożliwiających dokonania danej czynności osobiście przez stronę lub zlecenie dokonania czynności procesowej przez inną osobę. Z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, że skarżący nie był w stanie wykonać telefonu, by posłużyć się inną osobą w celu dochowania terminu do złożenia odpisu zażalenia. A zaświadczenie lekarskie nie jest samoistną przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu. WSA stwierdził też, że z przedłożonych zaświadczeń nie wynika nic ponad to, iż skarżący jest niezdolny do pracy, ma zwyrodnienia wielostawowe i znaczne ograniczenia w poruszaniu się. Nie wynika z nich też, że pacjent nie może chodzić, że jego stan nie był na tyle ciężki i poważny, aby badający go lekarz miał podstawy do natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne, czy też nakazanie, żeby chory leżał. Takich okoliczności pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił w niniejszej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący uprawdopodobnił okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, zarówno merytoryczne tj. wskazujące na brak winy strony postępowania w uchybieniu terminu, jak i formalne. W terminach odbioru przesyłki poleconej z wezwaniem Sądu I instancji oraz uzupełnienia braku formalnego zażalenia skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie był w stanie udać się ani do placówki pocztowej, ani do Sądu. Natomiast bez udzielonego osobiście przez skarżącego konkretnej osobie pełnomocnictwa pocztowego nie było możliwe odebranie w punkcie pocztowym przesyłki pocztowej poleconej z Sądu przez osobę niebędącą jej adresatem. Pełnomocnik skarżącego wskazał też, że skarżący nie mógł też skorzystać z pomocy osób trzecich celem wywiązania się ze swoich obowiązków procesowych, gdyż jedyną bliską osobą jest córka, która na stałe mieszka za granicą. W ocenie pełnomocnika skarżącego uchybienie terminu nie nastąpiło z powodu niedbalstwa oraz że powoduje ono dla skarżącego ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, a tym samym nie zaistniały negatywne przesłanki dla przywrócenia terminu do dokonania żądanej przez Sąd czynności i przywrócenie wnioskowanego terminu jest w pełni zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. Podkreślenia zatem wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Jak już wyżej wskazano, wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu. W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie odpisu tegoż zażalenia. Natomiast istotą sporu jest to czy skarżący uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. W okolicznościach tej sprawy kwestią zasadniczą jest zatem ustalenie, czy skarżący nie miał możliwości wykonania wezwania Sądu I instancji do nadesłania odpisu zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie dokonano uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez skarżącego. Bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi była długotrwała choroba skarżącego, udokumentowana zwolnieniem lekarskim. Podkreślenia wymaga, na co zasadnie zwrócono uwagę w zażaleniu, że skarżący nie miał możliwości osobistego odebrania wezwania ani upoważnienia osoby trzeciej do odebrania w jego imieniu korespondencji sądowej. Nie bez znaczenia jest również charakter wezwania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Sąd I instancji wezwał bowiem do nadesłania odpisu zażalenia. Skoro zatem skarżący sporządził własnoręcznie zażalenie i nie posiadał jej kopii, to tylko ten podmiot mógł wykonać wezwanie Sądu poprzez nadesłanie własnoręcznie sporządzonego odpisu zażalenia. Jak wynika z akt sprawy wezwanie do usunięcia braków zażalenia z [...] czerwca 2022 r. zostało uznane za doręczone w sposób zastępczy w dniu 14 lipca 2022 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro skarżący przedstawił zaświadczenia lekarskie na okoliczność przebiegu przewlekłej choroby, które obejmowało okres od [...] maja do 31 lipca 2022 r., to nie można - wbrew twierdzeniom Sądu I instancji - przypisać mu winy w uchybieniu terminu. Mając zaś na uwadze powyższe, NSA uznał, że podnoszone przez skarżącego okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu. Tym samym sąd kasacyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie terminu było w rozpatrywanym przypadku niezawinione. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.