I GZ 3/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt III SAB/Lu 5/22 w zakresie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi W. H. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt III SAB/Lu 5/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie pozostawił bez rozpoznania wniosek W. H. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Postanowieniem z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt III SAB/Lu 5/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę W. H. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Podstawę odrzucenia skargi stanowiło nieuiszczenia wpisu od skargi. Wraz zażaleniem skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt I GZ 175/23, oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. NSA podkreślił, że bezsporną okolicznością jest, że strona nie uiściła wymaganego przepisami wpisu sądowego od skargi, będąc prawidłowo powiadomiona o skutkach prawnych nieuzupełnienia tego braku formalnego skargi. Ponadto, skarżący nie został zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Następnie, zarządzeniem z dnia 13 września 2023 r. sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu poprzez dokonanie czynności (uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 kwietnia 2022 r.), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia 2 października 2023 r., w odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik skarżącego wskazał, że postanowieniem z dnia 29 lipca 2022 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wobec czego wezwanie z dnia 13 września 2023 r. jest bezprzedmiotowe. Nadto pełnomocnik, jak podkreślił - z ostrożności procesowej - stwierdził, że podtrzymuje wniosek skarżącego z dnia 14 maja 2022 r. i wnosi zwolnienie skarżącego od kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym od wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 16 października 2023 r., sygn. akt III SPP/Lu 93/23 referendarz sądowy umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy z wniosku skarżącego z dnia 21 października 2022 r. Referendarz wyjaśnił, że uwzględnienie w całości żądania strony z dnia 14 maja 2022 r. i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującego również zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (od daty złożenia wniosku o prawo pomocy), rozpoznawanie kolejnego wniosku strony w tym przedmiocie zawartego w piśmie z 2 października 2023 r. stało się zbędne. Referendarz wyjaśnił również, że prawomocne postanowienie referendarza sądowego z 29 lipca 2022 r., sygn. akt III SPP/Lu 50/22 o przyznaniu skarżącemu prawa pomoc) ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tj. na przyszłość - od daty wniesienia wniosku. Skarżący wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi i ustanowienia adwokata złożył w piśmie sporządzonym dnia 14 maja 2022 r., nadanym w urzędzie pocztowym w Krasnymstawie w dniu 16 maja 2022 r. Natomiast siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upłynął w dniu 13 maja 2022 r. Postanowienie referendarza sądowego z 16 października 2023 r. nie zostało zaskarżone. Po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego podtrzymujące stanowisko zawarte w piśmie z 2 października 2023 r. Do dnia dzisiejszego, mimo wezwania, nie wykonano zarządzenia z dnia 13 września 2023 r. i brak formalny wniosku o przywrócenie terminu nie został uzupełniony. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie, mimo wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez dokonanie czynności, to jest uiszczenie wpisu od skargi - pełnomocnik skarżącego w odpowiedzi na wezwanie ograniczył się do prowadzenia polemiki nad zasadnością jego wezwania oraz co do zakresu przyznanego skarżącemu prawa pomocy, który według pełnomocnika dotyczy także obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Wskazał, że okoliczności przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie mogły już odnieść oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nie mogło rozszerzyć, czy też uchylić skutków wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie miało wpływu na bieg określonego w art. 220 p.p.s.a. termin do uiszczenia wpisu. Skoro nie wykonano zarządzenia z dnia 13 września 2023 r., to Sąd pierwszej instancji nie mógł dokonać oceny złożonego wniosku w zakresie zasadności przywrócenia wnioskowanego terminu. Istnienie podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu jest rozważane przez sąd tylko wtedy, gdy wniosek złożono w terminie, jest on dopuszczalny oraz gdy równocześnie z wnioskiem strona dokonała czynności, której nie dokonała w terminie. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł uchylenie zaskarżonego zarządzenia oraz wydanie merytorycznego orzeczenia w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie skarżącego od wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (por. § 2). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy brak fiskalny dotyczy zażalenia, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia. Czynności dokonane przez WSA w Lublinie były podjęte na podstawie przepisów i w granicach prawa, zatem należy je uznać za w pełni zasadne i pozostające w mocy. Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznano za doręczone w dniu 6 maja 2022 r., natomiast termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął w dniu 13 maja 2022 r. Skoro skarżący nie wykonał zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Lublinie i nie uiścił wpisu sądowego, zasadnym było działanie Sądu I instancji w zakresie odrzucenia skargi. Oceny tej nie podważa okoliczność procesowa przyznania skarżącemu postanowieniem referendarza sądowego WSA w Lublinie z dnia 29 lipca 2022 r., sygn. akt III SPP/Lu 50/22 prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy, wydane na podstawie art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., II FZ 635/10; postanowienie NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II FZ 527/18, dostępne w CBOSA). W rozpoznanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy został wniesiony przez skarżącego pismem z dnia 14 maja 2022 r., zatem przyznane prawo pomocy nie obejmuje wpisu od skargi, którego dotyczy zarządzenie z dnia 15 kwietnia 2022 r. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.