I GZ 399/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 602/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu części dotacji pobranej w nadmiernej wysokości postanawia: oddalić zażalenie.

WSA w Rzeszowie postanowieniem z 21 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 602/23 odmówił [...] wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 18 sierpnia 2023 r., w przedmiocie zwrotu części dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że [...], wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zwrotu części dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla niej oraz prowadzonych przez nią placówek trudne do odwrócenia skutki, tak finansowe jak i bytowe. Do skargi dołączyła listy plac zatrudnionych pracowników a także dokumentację obrazującą koszty utrzymania przedszkola za okres od czerwca do sierpnia 2023 r Uzasadniając odmowę wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Rzeszowie podkreślił, że Sąd działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.). Strona skarżąca winna zatem wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Sąd I instancji wskazał, że obowiązkiem strony jest poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Przy czym w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku Sąd nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W sprawie Sąd nie znalazł podstaw dla udzielenia Skarżącej ochrony tymczasowej. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. WSA zauważył, że Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla niej jak prowadzonych przez nią jednostek oświatowych trudne do odwrócenia skutki finansowe. Skarżąca załączyła do skargi jedynie dokumentację obrazującą koszty utrzymania przedszkola oraz listy płac osób w niej pracujących. Na podstawie przedstawionej dokumentacji nie sposób ustalić jak kształtują się dochody jednostki oświatowej którą prowadzi. W konsekwencji nie można zweryfikować, czy w istocie w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a - jak już wskazano wyżej - ciężar wykazania występowania tych przesłanek spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie ochrony tymczasowej Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 18 sierpnia 2023 roku. Autor zażalenia wniósł o reasumpcję zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie zażalenia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wniosła o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych w treści uzasadnienia zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne odmówienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy z okoliczności niniejszej sprawy, wynikało, że Skarżąca realizuje zadania oświatowe i wobec prowadzenia niepublicznego przedszkola i szkoły źródłem utrzymania Skarżącej jest dotacja oświatowa, której nie może przeznaczyć na wykonanie zaskarżonej decyzji, a tym samym spełniona została przesłanka trudnych do odwrócenia skutków dla Skarżącej, albowiem wykonanie decyzji spowoduje likwidację placówek, zwolnienie jej pracowników oraz pozbawienie dzieci miejsca świadczenia na ich rzecz usług opiekuńczych, wychowawczych i edukacyjnych. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11). Zatem, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i nieprzedłożenie dowodów na jej poparcie nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie przedstawiła żadnej argumentacji uprawdopodobniającej, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania decyzji. Aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości zobowiązań skarżącej do zwrotu środków dofinansowania do jej sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora zażalenia. Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie wykazała swojej sytuacji materialnej, nie przedłożyła żadnych dokumentów, a zatem dokonanie ustalenia jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie decyzji na Spółkę okazało się niemożliwe. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłową uznał ocenę WSA, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia. Skarżąca również w zażaleniu nie wykazała, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Podniosła jedynie, że nie dysponuje wskazaną do zwrotu kwotą, a wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do nieodwracalnych skutków w działalności skarżącej. Nie przedstawiając żadnego dokumentu wykazującego finansową zdolność skarżącej (mimo wymienienia w załącznikach do zażalenia księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do września 2023 r.). Naczelny Sąd Administracyjny nie był w stanie, tak jak Sąd I instancji, ocenić że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącej. Również przedstawione w uzasadnieniu zażalenia okoliczności odnośnie trudnej sytuacji życiowej skarżącej (rozwód, kwestie związane z rodziną zastępczą czy konieczność zaciągnięcia kredytu dla spłaty zobowiązań) nie zostały poparte jakąkolwiek dokumentacją źródłową. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.