I GZ 235/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Go 181/24 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 stycznia 2024 r., nr UP-28/2024 w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Go 181/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił wniosek J. K. (dalej: "skarżąca") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżąca pismem z 20 marca 2024 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ") z 10 stycznia 2024 r., nr UP-28/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu. Organ wyjaśnił, że decyzja została wysłana na adres strony i doręczona w trybie administracyjnym 1 lutego 2024 r. (podwójne awizowania), zatem od tego dnia zaczął biec skarżącej termin na wniesienie skargi do Sądu. Skarżąca złożyła skargę 21 marca 2024 r. i nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Odpis odpowiedzi na skargę został doręczony skarżącej 22 kwietnia 2024 r. Pismem z 30 kwietnia 2024 r. (jest to również data wpływu do organu) skarżąca wniosła za pośrednictwem organu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że składając wniosek o umorzenie odsetek od długu zaznaczyła opcję "odbiór własny korespondencji z Oddziału ZUS Zielona Góra". Podkreśliła, że każda korespondencja była w taki sposób przez nią odbierana, po uprzednim telefonicznym powiadomieniu z organu o odbiorze pisma. Zaskarżoną decyzję skarżąca odebrała w siedzibie organu, gdy stawiła się w Oddziale ZUS zwracając się z pytaniem czy taka korespondencja jest do odbioru. Skarżąca wyjaśniła również, że nie składała wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, albowiem uznała, że odebrała decyzję według zawartych we wniosku ustaleń, czyli z Oddziału ZUS, tj. 26 lutego 2024 r. organ przekazując wniosek skarżącej o przywrócenie terminu w piśmie z 6 maja 2024 r. wniósł o jego odrzucenie jako wniesionego po upływie ustawowego terminu. Odrzucając wniosek skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała najpóźniej w chwili odebrania przez skarżącą odpowiedzi na skargę, czyli 22 kwietnia 2024 r. W tym dniu skarżąca dowiedziała się, że jej skarga została wniesiona do Sądu z przekroczeniem ustawowego terminu. W związku z powyższym według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął z dniem 29 kwietnia 2024 r. Tymczasem przedmiotowy wniosek skarżąca wniosła 30 kwietnia 2024 r., a więc z naruszeniem art. 87 § 1 p.p.s.a., co skutkować powinno odrzuceniem wniosku zgodnie z art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.). Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 29 maja 2024 r. skarżąca wniosła zażalenie, w którym wskazała, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi spowodowane było stanem jej zdrowia. Organ w piśmie z 4 lipca 2024 r. wniósł odpowiedź na zażalenie, w którym wskazał, że w ocenie organu zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zostało wydane zgodnie ze stanem faktycznym i przepisami prawa. Nie budzi wątpliwości, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu przewidziany w art. 87 § 1 p.p.s.a. upłynął 29 kwietnia 2024 r. Natomiast skarżąca przedmiotowy wniosek wniosła 30 kwietnia 2024 r. a więc z naruszeniem art. 87 § 1 p.p.s.a., co skutkowało odrzuceniem wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1-4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w którym trzeba również uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w jego uchybieniu. Wraz z ww. pismem należy dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie. Z kolei art. 88 p.p.s.a. stanowi, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy ocenić spełnienie formalnych przesłanek dopuszczalności takiego wniosku, które zostały określone w wymienionych wyżej przepisach. W przedmiotowej sprawie przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała najpóźniej w chwili odebrania przez skarżącą odpowiedzi na skargę, czyli 22 kwietnia 2024 r. W tym dniu bowiem skarżąca dowiedziała się, że jej skarga została wniesiona do Sądu z przekroczeniem ustawowego terminu. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął 29 kwietnia 2024 r. (poniedziałek). Skarżąca wniosła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi 30 kwietnia 2024 r., a więc po upływie zakreślonego terminu – czego zresztą skarżąca w zażaleniu nie podważa. Jako powód uchybienia terminu do wniesienia wniosku wskazuje natomiast pozostawanie w błędnym przekonaniu, że termin do jego wniesienia nie upłynął oraz złym stanem zdrowia (na potwierdzenie którego załączyła do wniosku wynik badania tomografii komputerowej przeprowadzonego 13 grudnia 2023 r.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Strona nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a zatem uchybiony termin nie mógł zostać przywrócony. Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie może mieć znaczenia przekonanie, które okazało się być mylne, że skarżąca zachowuje termin do złożenia takiego wniosku. Nie może zostać również uwzględniona podnoszona na etapie postępowania zażaleniowego okoliczność, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia wniosku z powodu swojego stanu zdrowia. Dołączone do wniosku badania z 13 grudnia 2023 r. w żaden sposób nie wskazują na to, że skarżąca nie mogła dochować zakreślonego terminu (29 kwietnia 2024 r.). Mając na uwadze powyższe, za prawidłową uznać należy ocenę wniosku skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu, jakiej dokonał Sąd I instancji stwierdzając, że przedstawione przez stronę okoliczności nie stanowią usprawiedliwienia braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie NSA skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Nie wskazano bowiem żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia sądu I instancji. Sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Przepisy normujące instytucję przywrócenia terminu jednoznacznie wskazują, jakie przesłanki warunkują możliwość skorzystania z tej instytucji, a nadto precyzują, jakie okoliczności winny być uprawdopodobnione, aby wniosek mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Rzeczone przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie i żadne przepisy szczególne w omawianym zakresie nie przewidują odstępstwa (zob. np. postanowienie NSA z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II FZ 28/20). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.