I GZ 217/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1280/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr PB/05/23 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1280/23, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.) po rozpoznaniu wniosku J.K. (dalej zwanego "skarżącym") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z 13 kwietnia 2023 r., nr PB/05/23, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie spełnił przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., tzn. że w jego sytuacji nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ rodzaj nałożonego na niego obowiązku – zapłaty określonej sumy pieniężnej – nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, a ponadto każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego. Według Sądu I instancji skarżący nie wykazał, że w związku z tym uszczupleniem majątkowym groziłaby mu znaczna szkoda, której rozmiary przekraczałyby zwykłe następstwa wydanej decyzji. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nie przedstawił przewidywanej przez siebie szkody w kontekście sytuacji, w jakiej się znajdował, ponieważ nie przedstawił żadnego opisu ani dokumentacji obrazującej jego stan finansowy – przede wszystkim nie wskazał rodzaju działalności rolniczej, składników i powierzchni gospodarstwa, osiąganych dochodów, czy oszczędności. Sąd I instancji zwrócił również uwagę na fakt, że to skarżący powinien wykazać stan zagrożenia, w którym się znajduje, a nie oczekiwać, że wyręczy go w tym Sąd. W zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji z 19 października 2023 r. skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz analiza skargi, zdaniem skarżącego, powinny prowadzić do wniosku przeciwnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący wskazał, że nie ma obowiązku uwzględniania innych okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji niż te, które zostały wskazane (uprawdopodobnione) przez skarżącego w znajdującym się w aktach sprawy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący zaznaczył także, że niewstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji skutkuje dla niego zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratą przezeń jedynego źródła utrzymania dla niego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże w myśl art. 61 § 3 tej ustawy po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W judykaturze dominuje stanowisko nakładające na stronę skarżącą obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13; z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne są w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który nie uprawdopodobnił żadnymi dokumentami ani szczegółowym opisem sytuacji, w której się znajdował, okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego przezeń wniosku (por. postanowienia NSA z: 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. Trafnie uznał Sąd I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił występowania w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju konkretnych okoliczności, które pozwalają wywieść, że wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest w stosunku do skarżącego zasadne. Twierdzenia zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadzały się bowiem jedynie do ogólnych sformułowań nieuprawdopodobnionych jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi, czy dokumentacją. Chociaż w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie strony skarżącej, iż wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje, jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Skarżący również w zażaleniu nie wykazał, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić przy tym należy, że zadaniem NSA nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. NSA podkreśla, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.), a ponadto oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku (por. szerzej post. NSA z 17 czerwca 2008 r., I OZ 381/08 Legalis). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając na uwadze przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., a także treść wniosku i zażalenia, należy przyznać rację Sądowi I instancji, który wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.