I GZ 197/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 stycznia 2026 r. sygn. akt III SA/Lu 650/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 12 września 2024 r. nr 0601-IGC.4227.2.2024.ił w przedmiocie kary pieniężnej za wywóz towarów objętych sankcjami postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA lub sąd I instancji) postanowieniem z 21 stycznia 2026 r. sygn. akt III SA/Lu 650/25, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę M. w P. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: organ) z 12 września 2024 r. nr 0601-IGC.4227.2.2024.ił w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zamrożenia zasobów gospodarczych określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014. W uzasadnieniu wskazał, że w wykonaniu zarządzenia z 10 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie aktualnego wypisu z rejestru osób prawnych Republiki Federalnej Niemiec dotyczącego skarżącej spółki wraz z tłumaczeniem na język polski przez polskiego tłumacza przysięgłego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia ww. braku formalnych skargi została odebrana przez pełnomocnika strony skarżącej 17 grudnia 2025 r., zatem siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upływał 29 grudnia 2025 r. Strona nie uzupełniła braków formalnych w wyznaczonym terminie, natomiast 29 grudnia 2026 r. (data nadania w placówce pocztowej) nadesłała pismo, w którym wniosła o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, który zbiega się z okresem świątecznym. Sąd wskazał, że wniosek ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku, ponieważ 7-dniowy termin, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. WSA zaznaczył także, że jeżeli z przyczyn od strony niezależnych termin ten nie może być zachowany, stronie służy ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: a. art. 58 5 1 pkt 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w wyznaczonym terminie w sytuacji, gdy skarżąca złożyła wypis z KRS Republiki Niemiec w języku niemieckim w terminie, a następnie złożyła w najszybszym możliwym terminie tłumaczenie przysięgłe złożonego wcześniej wypisu z KRS Republiki Niemiec uzupełniając tym samym braki formalne złożonej skargi; b. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie i terminie, którego wykonanie było obiektywnie niemożliwe co doprowadziło do pozbawienia skarżącej prawa do sądu. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wskazał, że bieg terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przypadał na szczególny okres roku, obejmujący przerwę świąteczną 24 – 26 grudnia, a kolejnym dniem roboczym po tych dniach był dopiero 29 grudnia 2025 r. W praktyce oznaczało to istotne ograniczenie możliwości organizacyjnych i faktycznych po stronie pełnomocnika skarżącej. Podkreślił, że z uwagi na specyfikę okresu świąteczno-noworocznego, obejmującego zarówno ustawowe dni wolne od pracy, jak i powszechną przerwę w działalności kancelarii tłumaczy przysięgłych, uzyskanie w tak krótkim czasie tłumaczenia przysięgłego dokumentu sporządzonego w języku obcym było obiektywnie niemożliwe. Okoliczność ta miała charakter niezależny od skarżącej spółki oraz jej pełnomocnika i nie wynikała z jakiejkolwiek opieszałości czy braku należytej staranności. W ocenie pełnomocnika, zastosowanie przez sąd sankcji w postaci odrzucenia skargi doprowadziło do faktycznego pozbawienia skarżącej spółki prawa do sądu, gwarantowanego zarówno przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, jak i przepisy prawa unijnego. Skarżąca nie miała bowiem realnej, a nie jedynie formalnej, możliwości wykonania zobowiązania nałożonego przez sąd w zakreślonym terminie. Odrzucenie skargi w takich okolicznościach stanowiło przejaw nadmiernego formalizmu proceduralnego, który w sposób nieproporcjonalny ograniczył prawo strony do merytorycznego rozpoznania jej sprawy. Odrzucenie skargi doprowadziło do rażącego naruszenia prawa skarżącej spółki do sądu, gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Pełnomocnik wskazał także, że skarżąca spółka nie pozostawała bierna ani nie wykazywała braku staranności. W pierwszym możliwym dniu roboczym po upływie dni świątecznych złożyła wymagany wypis z rejestru osób prawnych Republiki Federalnej Niemiec, jednocześnie informując sąd o obiektywnych przeszkodach uniemożliwiających niezwłoczne przedłożenie tłumaczenia przysięgłego oraz deklarując jego uzupełnienie niezwłocznie po uzyskaniu takiej możliwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że przedmiotem rozpoznania jest zażalenie na postanowienie sądu I instancji o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi, tj. niezłożenie aktualnego wypisu z rejestru osób prawnych Republiki Federacji Niemiec dotyczącego skarżącej spółki wraz z jego tłumaczeniem na język polski przez polskiego tłumacza przysięgłego, w wyznaczonym terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Z tych względów nie mogły przynieść oczekiwanego skutku argumenty przemawiające za brakiem winy skarżącej w niedochowaniu wyznaczonego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Te bowiem mogą być ewentualnie uwzględnione na etapie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną. W myśl art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie do art. 29 p.p.s.a. organ osoby prawnej ma obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną. Podmioty te mają jednak obowiązek wskazać podstawę swojego umocowania. Z kolei w myśl art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Skarżąca ustanowiła pełnomocnika, który, zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., przy pierwszej czynności procesowej, zobowiązany był dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Jak wynika z piśmiennictwa oraz utrwalonego już stanowiska judykatury sądów administracyjnych pojęcie pełnomocnictwa należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2009 r. o sygn. akt I GSK 608/08; publ. CBOSA). W przypadku złożenia skargi przez pełnomocnika działającego w imieniu osoby prawnej, pełnomocnik jest zobowiązany dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną (art. 37 § 1 p.p.s.a.). Nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie nie było możliwe stwierdzenie przez sąd I instancji ww. umocowania na podstawie dostępnych sądowi baz elektronicznych. Sąd może zatem wezwać w tej sytuacji do przedłożenia dokumentu, z którego będzie wynikać, że pełnomocnik jest uprawniony do działania za mocodawcę. Dokumentem tym jest zwykle odpis z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącego podmiotu, niemniej jednak ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 37 § 1 ani w żadnym innym przepisie nie wprowadza wymogu, aby dokumentem wykazującym umocowanie pełnomocnika musiał być wyłącznie KRS. Jest to szczególnie istotne, gdy skarżącym jest podmiot zagraniczny, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Niezałączenie do skargi dokumentu pełnomocnictwa lub załączenie niepełnego pełnomocnictwa jest – jak już wyżej wskazano – brakiem formalnym skargi, który podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu. Analogicznie, brakiem formalnym skargi jest niezałączenie do niej dokumentu wykazującego zdolność sądową skarżącej jako osoby prawnej. Bezsprzecznie w realiach sprawy właściwe wezwanie do pełnomocnika strony skarżącej WSA wystosował i nie ulega wątpliwości, że nie zostało ono wykonane w zakreślonym terminie 7 dni. Skarga musiała więc zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Postanowienie objęte zażaleniem jest zatem zgodne z prawem. Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 58 5 1 pkt 3 p.p.s.a. Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należy także uznać zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Istnieją bowiem trzy zasadnicze elementy składające się na wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu: 1) prawo dostępu do sądu, tj. prawo uruchomienia procedury przed sądem – organem o określonej charakterystyce (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym); 2) prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności; 3) prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd. Prawo do sądu może podlegać ograniczeniom, między innymi przez ustanowienie terminów, po których upływie uruchomienie procedury sądowej nie będzie możliwe. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego i nieograniczonego prawa do składania skarg. Wymóg zachowania terminów ustawowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Z tożsamych przyczyn niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Przewidziane w tym przepisie prawo do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą nie uchyla obowiązku stosowania się przez stronę postępowania sądowego do reguł, w tym terminów, przewidzianych w ustawie określającej procedurę postępowania przed sądem. Na podkreślenie w tym miejscu zasługuje, że charakter prawny siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 49 § 1 p.p.s.a. nie pozwala na przedłużenie albo odstąpienie od terminu 7 dni przewidzianego w tym przepisie w sytuacji, gdy profesjonalny pełnomocnik reprezentuje skarżącą będącą podmiotem zagranicznym i nie załączył do skargi dokumentów niezbędnych dla zgodnego z prawem wykazania statusu prawnego reprezentowanego podmiotu oraz udzielonego mu pełnomocnictwa (kompletnego) wraz z ich urzędowym tłumaczeniem na język polski, ponieważ napotkał obiektywne trudności w uzyskaniu wskazanych dokumentów w terminie 7 dni. W takiej sytuacji interesy skarżącego podmiotu zabezpiecza bowiem wniosek o przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.