I GZ 155/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 503/18 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zarządzeniem z 31 sierpnia 2023 r., III SA/Gl 503/18 wezwał B. W., pełnomocnika A. W. (dalej: "skarżąca") do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu I instancji z 24 lipca 2023 r., w wysokości 100 złotych, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Zażalenie na zarządzenie wniósł pełnomocnik skarżącej B. W. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 15 grudnia 2023 r., I GZ 362/23 oddalił zażalenie. Sąd I instancji wezwaniem z 24 stycznia 2024 r., zobowiązał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 31 sierpnia 2023 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od zażalenia. Korespondencję zawierającą wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 26 lutego 2024 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącej złożył kolejny już w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 17 lipca 2024 r. III SPP/Gl 43/24 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. WSA w Gliwicach postanowieniem z 21 października 2024 r., III SPP/Gl 43/24 utrzymał w mocy ww. postanowienie. Sąd I instancji postanowieniem z 18 listopada 2024 r., III SA/Gl 503/18 odrzucił zażalenie. W uzasadnieniu zaznaczył, że złożenie kolejnego wniosku ww. przedmiocie, po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu i co ważne nie chroni przed skutkami nie zastosowania się do wezwania. WSA w Gliwicach wyjaśnił, że skarżąca w tej samej sprawie składała już kilka wniosków o przyznanie prawa pomocy, z których żaden nie został uwzględniony. Wobec powyższego Sąd I instancji podniósł, że pomimo wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia wpis od zażalenia nie został uiszczony, to zażalenie na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej "p.p.s.a."), należało odrzucić. Pełnomocnik skarżącej B. W. wniósł zażalenie od powyższego postanowienia domagając się jego zmiany, ewentualnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu zarzucił naruszenie przepisów "prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a w szczególności ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - (Dz. U. z 2016 r.,) poprzez nie zastosowanie, w sytuacji gdy wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy (III SPP/Gl 43/24) należało zobowiązać skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 31 sierpnia 2023 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od zażalenia. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca wyczerpała tok instancyjny w zakresie przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca nie została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i miała obowiązek ten wpis uiścić. Skarżąca w zakreślonym terminie wpisu nie opłaciła, wniosła natomiast ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie ma wpływu na toczące się postępowanie (zob. np. postanowienia NSA: z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10; z 11 kwietnia2013 r., I OSK 536/13; z dnia 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, publ. CBOSA). Należy zauważyć, że jakkolwiek strona ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, a obowiązkiem sądu administracyjnego jest jego rozpoznanie – należy pamiętać, że jeżeli w obrocie prawnym pozostaje prawomocne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie (odmowa przyznania prawa pomocy) to ma ono charakter wiążący dla strony i sądu, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Oznacza to, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia. Wniosek ten nie uchyla bowiem skutków wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu. Dopiero wydanie kolejnego prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o innej treści skutkuje utratą mocy wcześniejszego postanowienia. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny, Sąd I instancji zobowiązany był, zgodnie z treścią art. 220 § 3 p.p.s.a., skargę odrzucić. W tym miejscu wypada podkreślić, że skarżąca inicjowała przed Sądem I instancji cztery postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie głównej III SA/Gl 503/18, w których wielokrotnie domagała się zwolnienia od kosztów sądowych, a następnie konsekwentnie uchylała się od całościowego przedstawienia swojego stanu majątkowego i nie realizowała w sposób należyty wezwań o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych dotyczących jej sytuacji materialnej, zamieszczając lakoniczne oświadczenia i informacje, co spowodowało, negatywne rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Z tych przyczyn za niezasadne należy uznać zażalenie skarżącej, która wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy. Nie ma bowiem wątpliwości, że w przypadku prawomocnie zakończonego postępowania w przedmiocie prawa pomocy konieczne jest wezwanie skarżącej przez Sąd I instancji do uiszczenia opłaty sądowej (art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a.). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.