I GZ 149/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 299/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie płatności rolnośrodowiskowej, po wznowieniu postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 7 listopada 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 299/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, Sąd I instancji) odrzucił skargę [...] (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 31 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie płatności z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, po wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że 26 sierpnia 2024 r. doręczono skarżącej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Następnie spółka 29 sierpnia złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, powołując się na nowe okoliczności w postaci znaczącej zmiany finansowej i majątkowej. Postanowieniem z 3 października 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 129/24 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Po sprawdzeniu 21 października 2024 r. w Rejestrze Opłat Sądowych – nie stwierdzono uiszczenia wpisu sądowego, co - stosownie do art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) - skutkowało odrzuceniem skargi. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 10 października 2024 r. W zażaleniu podniesiono, że wydając postanowienie o odrzuceniu skargi WSA w Warszawie dopuścił się naruszenia fundamentalnych praw, w tym prawa do sądu, zawartego w Konstytucji i Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C z 2016 r. nr 202 s. 1), w szczególności art. 47 Karty motyw 3 tego przepisu, który ma charakter obligatoryjny. W zażaleniu podniesiono, ze prawo do sądu nie może być iluzoryczne, podmioty nie mogące ponosić kosztów opłat sądowych ze względu na brak środków na ich poniesienie – zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu krajowego nie mogą być narażana na skutki niezasadnego stosowania w stosunku do nich rozszerzającej wykładni norm prawnych, które w swej istocie powinny właśnie zapewniać im prawo do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis. Natomiast wskazny w zażaleniu przepis zdania trzeciego art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, stanowiący, że "pomoc prawna jest udzielana osobom, które nie posiadają wystarczających środków, w zakresie w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości", zapewniają w ramach procedury sądowoadministracyjnej przepisy regulujące przyznawanie prawa pomocy (art. 239 § 1 pkt 4 oraz art. 243-262 p.p.s.a.). Skarżąca spółka w piśmie z 13 maja 2024 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postępowanie w tym przedmiocie zostało prawomocnie zakończone postanowieniem WSA w Warszawie z 29 lipca 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 82/24, którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z 4 czerwca 2024 r., odmawiające skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sytuacji prawomocnego zakończenia postepowania w zakresie przyznania skarżącej prawa pomocy zasadne było wezwanie jej do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VIII WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2024 r. w przedmiocie wezwania spółki do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do usunięcia ww. braku fiskalnego skargi zostało doręczone skarżącej w dniu 26 sierpnia 2024 r. Jednocześnie złożono kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, powołując się przy tym na nowe okoliczności. Postanowieniem z 3 października 2024 r. (VIII SPP/Wa 129/24) referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z 4 czerwca 2024 r. Po sprawdzeniu w Rejestrze Opłat Sądowych na dzień 21 października 2024 r. nie uiszczono wpisu sądowego. Oznacza to, że w zakreślonym terminie strona nie dokonała wpłaty należnego wpisu sądowego. W konsekwencji nieuiszczenia wpisu w terminie zakreślonym w prawidłowo doręczonym spółce wezwaniu zasadne było odrzucenie skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga ponadto, że w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym postanowienia o odrzuceniu skargi nie jest możliwe badanie legalności prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie prawa pomocy – do czego w istocie zmierza argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia spółki. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.