I GSK 94/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt III SA/Po 537/21 w sprawie ze skargi M. [...] Sp. z o.o. w P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 stycznia 2021 r. nr 290000/71/928709/2020-RDZ-ODW w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz M. [...] Sp. z o.o. w P. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 26 października 2021 r., sygn. akt III SA/Po 537/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a." uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 51 stycznia 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z 23 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Wyrok Sądu Wojewódzkiego został zaskarżony przez organ w całości. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczyły art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 235 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." poprzez przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji zasady rozstrzygania w granicach sprawy i nakazanie stosowania art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą COVID". Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczył art. 15zzzzzn2 ust. 2 pkt 1 ustawy COVID w związku z art. 31zp tej ustawy poprzez przyjęcie, że przepisy te miały zastosowanie w sprawie złożonego przez skarżącą wniosku w dniu 12 listopada 2021 r. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Zarzuty skargi kasacyjnej pozostają nieuzasadnione. Z tego powodu skarga kasacyjna, w myśl art. 184 p.p.s.a., podlegała oddaleniu, a motywy wyroku, zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. ograniczone do oceny tychże zarzutów. Zaprezentowana w skardze kasacyjnej wykładnia przepisów prawa procesowego (mylnie zakwalifikowanych zresztą jako przepisy prawa materialnego) nie jest prawidłowa, a w konsekwencji zarzut popełnienia błędu w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji okazał się nietrafny. Przede wszystkim jednak zauważyć należy, że pierwszy z postawionych przez organ zarzutów uchyla się spod rozpoznania merytorycznego przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem jest sformułowany wadliwie. Skarga kasacyjna należy do środków o wysokim poziomie sformalizowania i sporządzający ją profesjonalny pełnomocnik powinien postawić zarzuty adekwatnie do wynikającego z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wymagania. Niezależnie od tego, że przepisy k.p.a. nie zawierają jednostki redakcyjnej oznaczonej jako "art. 134 § 1", to jednozdaniowy art. 134 k.p.a. reguluje kwestię niedopuszczalności odwołania, nie zaś – jak zdaje się wywodzić skarżący organ – obowiązku orzekania przez sąd administracyjny w graniach sprawy. W konsekwencji pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej nie jest trafny już z powodu jego wadliwej redakcji. Drugi z kolei z zarzutów powinien być zakwalifikowany do procesowych, dlatego że – wbrew stanowisku organu – reguluje czynności postępowania przed organem administracji publicznej, nie zaś problematykę materialnoprawną Co więcej, mimo że powołany w zarzucie art. 31zp składa się z wielu mniejszych jednostek redakcyjnych, w skardze kasacyjnej nie wskazano, której z nich zarzut miałby dotyczyć. Ponadto skarżący organ nie wskazał na czym uchybienie art. 15zzzzzn2 ust. 2 pkt 1 ustawy COVID w związku z art. 31zp w świetle wymienionych w art. 174 pkt 1 postaci naruszenia przepisów prawa materialnego miałoby polegać. Można co najwyżej domniemywać, że chodzi o zarzut nieprawidłowych ustaleń walidacyjnych, to jest wadliwego zastosowania. W tej kwestii stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego jest już ugruntowane, a skład rozpoznający tę sprawę je w całości podziela (zob. np. wyrok NSA z 18 kwietnia 2023 r., I GSK 482/22, wyrok NSA z 7 października 2021 r., I GSK 498/21). Interwencja ustawodawcy i przypisanie mocy wstecznej obowiązywania art. 15zzzzzn2 ust. 2 pkt 1 ustawy COVID były uzasadnione szczególnymi okolicznościami stanu epidemii. Pominięcie legislacyjne związane z brakiem w systemie wspomnianego unormowania traktować należy jako uchybienie wywodzonej z art. 2 Konstytucji zasadzie poprawnej legislacji i pewności obrotu. Konsekwencje prowadzenia postępowania bez koniecznego do jego praworządnego zakończenia unormowania nie mogą obciążać jednostki, lecz spoczywają zawsze na administracji. Z tego powodu decyzje wydane z pominięciem jego zastosowania, niezależnie od daty ich wydania bądź terminu złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dotknięte są naruszeniem prawa procesowego. Organ administracji ponosi bowiem odpowiedzialność za całokształt dotyczącego go wykonywania władzy publicznej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.