I GSK 799/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 567/19 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przyznania renty strukturalnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. K. na rzecz Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie kwotę 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 5 lutego 2020 r., o sygn. akt I SA/Ol 567/19, oddalił skargę S. K. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przyznania renty strukturalnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez wadliwe przyjęcie, iż przepis ten nie znajduje zastosowania odnośnie płatności dokonanych w listopadzie i grudniu 2009 r. - art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż beneficjent działał w złej wierze, a co za tym idzie przyjęcie 10 letniego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, odnośnie płatności dokonanych w listopadzie - grudniu 2009 r., - art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (1) (Dz.U.UE.L2009.316.65, dalej jako rozporządzenie Komisji Nr 1122/2009), poprzez uznanie iż błędne przeliczenie przez Kierownika kwoty renty strukturalnej po uzyskaniu decyzji o emeryturze KRUS nie wyłącza odpowiedzialności beneficjenta, za pobieranie nienależnie wypłacanych środków na przestrzeni lat 2010 - 2015 i tym samym uznanie, iż beneficjent błąd organu mógł wykryć. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji Dyrektora, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Nadto skarżący wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie. Argumenty na poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Z urzędu NSA bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione. W zarzutach kasacyjnych autor skargi kasacyjnej wskazał na naruszenia przepisów prawa materialnego. W skardze kasacyjnej nie powołano zarzutów procesowych. Nie zakwestionowano stanu faktycznego sprawy, zatem ustalenia organów zaakceptowane przez Sąd I instancji, są wiążące podczas oceny legalności zaskarżonego wyroku, przez pryzmat zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. W trzech zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego powołano przepisy z dwóch rozporządzeń, a mianowicie: postawiono zarzut naruszenia art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 poprzez wadliwe przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie odnośnie płatności za listopad i grudzień 2009 r.; wskazano na naruszenie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż beneficjent działał w złej wierze, a co za tym idzie przyjęcie 10-letniego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, odnośnie płatności za listopad i grudzień 2009 r.; zakwestionowano także art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez uznanie, iż błędne przeliczenie przez Kierownika Biura Powiatowego kwoty renty strukturalnej po uzyskaniu decyzji o emeryturze KRUS nie wyłącza odpowiedzialności beneficjenta, za pobranie nienależnie wypłaconych środków na przestrzeni lat 2010 – 2015 i tym samym uznanie, iż beneficjent błąd mógł wykryć. Odnosząc się do pierwszych dwóch zarzutów kasacyjnych wskazać trzeba, że dotyczą one okresu listopad i grudzień 2009 r. Zauważyć w tym zakresie należy, że wydane w sprawie decyzje organów w ogóle nie dotyczyły tego okresu. Jak wynika z treści decyzji organu odwoławczego nienależnie pobrane płatności z tytułu renty strukturalnej dotyczą okresu od marca 2011 r. do czerwca 2014 r. Potwierdza to w sposób obrazowy i konkretny tabela ujęta w decyzji odwoławczej Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. na stronach od 9 do 12 tego indywidualnego aktu administracyjnego. Tym samym zarzuty te należało uznać za nieusprawiedliwione. W zakresie trzeciego zaś zarzutu stwierdzić należy, że dotyczy on naruszenia art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, które to rozporządzenie obowiązywało w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r., zatem nie znajdowało zastosowania w okresie, za który orzeczono o nienależnie pobranych płatnościach z tytułu renty strukturalnej, tj. w okresie od marca 2011 r. do czerwca 2014 r. Skoro rozporządzenie to nie znajdowało zastosowania w sprawie i nie było przez organy stosowane, to nie mogło dojść do jego naruszenia czy to przez błędną wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie. Wspomnieć w tym miejscu wypada, że WSA w swych rozważaniach wskazał, który z przepisów prawa materialnego w tej sprawie w spornym zakresie znajduje zastosowanie. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszym przypadku, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy zastosowanie znajduje art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji Nr 65/2011. Tego przepisu jednak w skardze kasacyjnej, w jej zarzutach nie powołano. Tym samym także i ten zarzut należało uznać za zarzut, który nie mógł odnieść oczekiwanego przez stronę rezultatu. NSA motywując zapadłe rozstrzygnięcie uznał, że w okolicznościach faktycznych sprawy, zachodzi potrzeba odniesienia się merytorycznego do zagadnienia przedstawionego w tym trzecim zarzucie kasacyjnym. Gdyby przyjąć w miejsce wskazanego w zarzucie skargi kasacyjnej art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 65/2011, tj. właściwego przepisu w okolicznościach faktycznych niemniejszej sprawy, to taki zarzut również byłby nieusprawiedliwiony. Przypomnieć należy, ze zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Zauważyć zatem należy, że w okolicznościach faktycznych tej sprawy, jak słusznie stwierdził to za organem odwoławczym Sąd I instancji, że błędne przeliczenie przez Kierownika Biura Powiatowego kwoty renty strukturalnej w związku z nieuwzględnieniem od marca 2011 r. faktu pobierania emerytury z KRUS nie wyłącza odpowiedzialności skarżącego, za pobieranie nienależnie wypłacanych środków na przestrzeni lat 2011 - 2014. W ocenie tegoż Sądu w przedmiotowej sprawie błąd w zakresie wypłaty należności mógł zostać w sposób oczywisty wychwycony przez skarżącego. Wskazują na to następujące okoliczności. W pouczeniu od decyzji z [...] czerwca 2005 r., które jest integralną częścią decyzji przyznającej rentę strukturalną, w pkt 3, skarżący osobiście ubiegając się o rentę strukturalną zobowiązał się o niezwłocznym informowaniu o wszelkich okolicznościach wpływających na wysokość tej renty. Skarżący osobiście podpisał wniosek o przyznanie reny strukturalnej, który zawierał szereg pouczeń i obowiązków. Od 1 listopada 2009 r. skarżący uzyskał prawo do emerytury, nie informował o kolejnych waloryzacjach tego świadczenia do czego był zobowiązany. Również w toku prowadzonego postępowania na wezwanie organu skarżący nie przedstawił decyzji. Zachowywał się w toku całego postępowania biernie. Wypłata i zwiększenie wysokości renty strukturalnej o 718,61 zł powinna budzić istotną wątpliwość. Jest to bowiem kwota całkowicie nieadekwatna do wartości wskaźnika waloryzacji określonej przez Prezesa ZUS wynoszącej 103,1%. W tym przypadku świadczenie wzrosło o 161,18%. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że skarżący został poinformowany pisemnie o wypłacie nadmiernych środków. Skarżący kontaktował się w tej sprawie z organem. W dniu 4 czerwca 2014 r. złożył wniosek o zmianę decyzji wadliwych, z którego potem się wycofał. Skarżący miał więc pełną świadomość pobierania świadczeń pieniężnych w zawyżonej wysokości. Nie można, w ocenie NSA, w okolicznościach tej sprawy mówić o tym, iż skarżący nie mógł wykryć tego błędu (otrzymywania renty strukturalnej w znacznie zawyżonej wysokości), tj. błędu, o którym mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).