I GSK 737/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi G. C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt I GSK 2948/18 w sprawie ze skargi kasacyjnej G. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1424/17 w sprawie ze skargi G. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej po wznowieniu postępowania postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 1. zwrócić G. C. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 października 2022 r., I GSK 2498/18 w sprawie ze skargi kasacyjnej G. C. (dalej: "skarżąca") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 marca 2018 r., V SA/Wa 1424/17 w sprawie ze skargi G. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej po wznowieniu postępowania, w punkcie 1. oddalił skargę kasacyjną; w punkcie 2. zasądził od skarżącej na rzecz organu 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżąca pismem z 26 maja 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej 27 maja 2025 r.), na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022 r., I GSK 2498/18. Jako podstawę wznowienia skarżąca wskazała orzeczenie TSUE z 27 lutego 2025 r., w sprawie C-277/24. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania przed NSA, zmianę zaskarżonego wyroku NSA poprzez uchylenie w całości decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z [...] stycznia 2016 r., nr [...], a także zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że w postępowaniu zakończonym wyrokiem NSA z 21 października 2022 r., I GSK 2498/18 zaistniała przesłanka wznowienia postępowania opisana w artykule 272 § 2a p.p.s.a., albowiem 27 lutego 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości wydał wyrok prejudycjalny w sprawie sygnatura C-277/24 w którym stwierdził, że (... pkt.65 W świetle powyższych rozważań na pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć, że art. 273 dyrektywy VAT w związku z art. 325 ust. 1 TFUE, prawem do obrony i zasadą proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym i praktyce krajowej, zgodnie z którymi osoba trzecia, która może zostać uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie może być stroną w postępowaniu podatkowym prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowiązania podatkowego, bez uszczerbku dla konieczności, by ta osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach postępowania podatkowego i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich...). Skarżąca podniosła, że wyrok NSA z 21 października 2022 r., I GSK 2498/18 pozbawia ją możności działania, bowiem Sąd uznał, że źródłem interesu prawnego jest norma prawna wyrażająca uprawnienie bądź obowiązek którego konkretyzacja nastąpić ma w postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu zarzucono, że skarżąca powinna być stroną postępowania ustalającego obowiązek zwrotu i następnie nakazującego obowiązek zwrotu pobranej rzekomo nienależnie przez jej męża W. C. renty. Skarżąca podniosła również, że nie ma wątpliwości co do tego, że zaspokojenie nałożonego na małżonka skarżącej obowiązku z tytułu zwrotu nienależnie pobranej renty strukturalnej może następować z majątku wspólnego. Zdaniem Skarżącej została ona pozbawiona prawa do ochrony swojego majątku poprzez związanie jej decyzją administracyjną wydaną w stosunku do jej męża W. C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Rozpoznawana w przedmiotowej sprawie skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022 r., I GSK 2498/18, została wniesiona 27 maja 2025 r., zaś Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 27 lutego 2025 r. (Sprawa C-277/24 , Adjak) został opublikowany 22 kwietnia 2025 r. w Dz.U.UE.C.2025.2175 (www.eur-lex.europa.eu). Zatem trzymiesięczny termin o jakim mowa w art. 272 § 1, § 2, § 2a p.p.s.a. został zachowany. Jednakże złożona skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, gdyż nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Formułując taką ocenę, Sąd miał na uwadze, że na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. badanie i rozstrzyganie w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania nie ogranicza się tylko do sprawdzenia, czy formalnie powołano się w niej na jedną lub więcej podstaw wznowienia przez wskazanie przepisu je wyrażającego w ramach art. 271-273 p.p.s.a. Czynności te wymagały przede wszystkim zweryfikowania, czy przez wzgląd na uzasadnienie podnoszone podstawy rzeczywiście zachodzą. Skarga o wznowienie musi bowiem zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, bo tak stanowi art. 279 ab initio p.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a. samo przez się nie oznacza oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że wskazana podstawa w istocie nie zachodzi. Podobnie należy ocenić sytuację, gdy pobieżna ocena akt sprawy prowadzi do przekonania, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. Sytuacja taka wystąpi np. w przypadku wskazania na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości, które nie ma nic wspólnego z przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego objętego skargą o wznowienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., I FSK 236/21). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jako podstawę wznowienia postępowania sądowego strona wskazała art. 272 § 2a p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia (art. 272 § 2a zd. 1). Wymaga przy tym zaznaczenia, że zgodnie z art. 270 p.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, określanych mianem podstaw wznowieniowych. Skoro jest to instytucja nadzwyczajna, to w procesie badania dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły albowiem instytucja ta służy w praktyce obalaniu prawomocnych orzeczeń sądowych, co z kolei zakłóca pewność obrotu prawnego (por. np. orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2005 r. , I OZ 299/05, z 2 lutego 2017 r. I GSK 1231/16). Jak już powiedziano, według strony, takim orzeczeniem jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 27 lutego 2025 r., w sprawie C-277/24. Podkreślić jednak należy, że możliwość wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie TSUE wymaga by orzeczenie to miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia (Komentarz do art. 272 § 2a p.p.s.a. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II Opublikowano: LEX/el. 2021). Można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na wyrok TSUE, gdy przyjęto w nim inną interpretację przepisów prawa Unii Europejskiej niż we wcześniejszym orzeczeniu krajowym (por. postanowienie z 19.01.2021 r., II OSK 3289/20, CBOSA). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Sprawa I GSK 2498/18 zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022 r., dotyczyła skargi G. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej po wznowieniu postępowania. Jak wynika z akt sprawy w postępowaniu wznowionym organy obu instancji stanęły na stanowisku, że G. C. (małżonka) nie jest stroną postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] wydaną wobec W. C. w przedmiocie ustalającej W. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Analiza niniejszej skargi o wznowienie postępowania prowadzi natomiast do wniosku, że zachodzi wyraźny rozdźwięk pomiędzy wskazywaną przez skarżącą podstawą wznowienia, a jej uzasadnieniem. Z uzasadnienia skargi wyraźnie bowiem wynika, że argumenty powoływane przez skarżącą nie wypełniają dyspozycji art. 272 § 2a p.p.s.a. Przedmiot sprawy zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022 r., I GSK 2498/18 nie ma żadnego związku ze sprawą TSUE C-277/24 z 27 lutego 2025 r., która dotyczy możliwości wznowienia postępowań w przedmiocie odpowiedzialności członków zarządu za zaległości spółek kapitałowych. Mając powyższe na uwadze, skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie została oparta na ustawowej przesłance wznowienia, o której mowa w art. 272 § 2a p.p.s.a., i jako taka podlegała odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. O zwrocie wpisu od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.