I GSK 668/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Starosty Będzińskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1003/18 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w Ł. na czynność Starosty Będzińskiego z dnia 6 czerwca 2018 r., nr WOiRS.3153.012.2018 w przedmiocie odmowy przekazania dotacji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Starosty Będzińskiego na rzecz C. Sp. z o.o. w Ł. 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 30 stycznia 2019r., sygn. akt I SA/Gl 1003/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi C (...) Sp. z o.o. w Ł. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na czynność Starosty Będzińskiego (dalej też: "Starosta") z 6 czerwca 2018r., nr WOiRS.3153.012.2018 w przedmiocie odmowy przekazania dotacji dodatkowej, na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, orzekając o kosztach postępowania. W skardze kasacyjnej Starosta Będziński zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Oświadczył również, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy . Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych(dalej: "u.f.z.o.") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przepis art. 33 ust.1 pkt 1 u.f.z.o. wymienia jako jeden z warunków przyznania dotacji o której mowa w art. 26 ust.5 u.f.z.o. konieczność przedstawienia przez organ prowadzący szkołę zaświadczenia o uzyskaniu przez ucznia tej szkoły świadectwa dojrzałości lub dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ) p.p.s.a. w związku z art. 26 ust.5, art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. ust. 95 ust.1 u.f.z.o. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, że przepisy wspólnie interpretowane pozwalają wyprowadzić wniosek, że warunek przedstawienia przez organ prowadzący szkołę zaświadczenia o uzyskaniu przez ucznia tej szkoły świadectwa dojrzałości lub dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe - jako warunek otrzymania dotacji o której mowa w art.26 ust.5 u.f.z.o., ma zastosowanie dopiero w stosunku do dotacji przyznawanych na rok 2019. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie wyjaśnić należy, że skargę kasacyjną, pomimo wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie, rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842, dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20 (te oraz niżej wskazane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń, na stronie: nsa.gov.pl.), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że zgodnie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że Sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że Sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z 4 lipca 2013r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący kasacyjnie nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy - jak to miało miejsce w realiach niniejszej sprawy - zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami zasadniczo bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z 1 grudnia 2010r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z 11 października 2012r., I FSK 1972/11; z 3 listopada 2011r., I FSK 2071/09). Skoro skarżący kasacyjnie Starosta w ramach omawianego zarzutu nie podważył okoliczności faktycznych sprawy, oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli sposobu zastosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji obowiązany jest wziąć pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny sprawy przyjęte przez Sąd I instancji. Przypomnieć należy, że 24 maja 2018r. do organu wpłynął wniosek skarżącej datowany na 22 maja 2018r. o udzielenie dodatkowej dotacji na 2018r. na ucznia, który uzyskał dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe. Do wniosku załączono kserokopię zaświadczenia Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w J. z 7 maja 2018r., nr D/52/2018 o uzyskaniu dyplomu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie florysty przez jednego ucznia, który w dniu 26 stycznia 2018r. ukończył kształcenie w niepublicznej szkole policealnej prowadzonej przez skarżącą w B (...) Podkreślić należy, że zgodnie z art. 26 ust. 5 i ust. 6 u.f.z.o., niepubliczne licea ogólnokształcące dla dorosłych i szkoły policealne niebędące szkołami specjalnymi otrzymują niezależnie od dotacji, o której mowa w ust. 2, na każdego ucznia, niebędącego uczniem niepełnosprawnym, który uzyskał odpowiednio świadectwo dojrzałości lub dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, pod warunkiem że organ prowadzący tę szkołę przedstawi zaświadczenie o uzyskaniu przez ucznia tej szkoły odpowiednio świadectwa dojrzałości lub dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, w terminie 12 miesięcy od dnia, w którym uczeń ukończył tę szkołę. Zaświadczenie wydaje niezwłocznie okręgowa komisja egzaminacyjna na wniosek organu prowadzącego szkołę (ust.5). Dotacja, o której mowa w ust. 5, jest wypłacana jednorazowo w terminie 30 dni od dnia złożenia przez organ prowadzący szkołę zaświadczenia, o którym mowa w ust. 5, i może być wykorzystana także na refundację wydatków związanych z realizacją zadań szkoły, o których mowa w art. 35 ust. 1, poniesionych przez szkołę w okresie: 1) 4 lat budżetowych poprzedzających rok wypłacenia dotacji - w przypadku dotacji przyznanej na ucznia liceum ogólnokształcącego dla dorosłych; 2) 2 lat budżetowych poprzedzających rok wypłacenia dotacji - w przypadku dotacji przyznanej na ucznia szkoły policealnej (ust. 6). W myśl art. 95 ust. 1 u.f.z.o., w przypadku dotacji, o której mowa w art. 26 ust. 5, przepis art. 33 ust. 1 pkt 1 stosuje się po raz pierwszy do dotacji udzielanej na rok 2019. Artykuł 95 ust. 1 wprowadza zatem zasadę, zgodnie z którą art. 33 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. stosuje się po raz pierwszy dopiero w roku 2019. W przepisie odesłania mowa jest o wymaganiu podania przez organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 prawa oświatowego, informacji o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do 30 września roku bazowego. Informacja, o której mowa, jest wymagana jako warunek udzielenia dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1 ustawy. Do dotacji za okres wcześniejszy, tj. za lata 2018 i poprzedzające, stosuje się zatem dotychczasowe wymagania, przewidziane w art. 90 u.s.o. (por. Pilich Mateusz(red.) Finansowanie zadań oświatowych. Komentarz). Tym samym podstawą udzielenia dodatkowej dotacji na 2018r., o której mowa w art. 26 ust. 5 u.f.z.o., jest złożenie wniosku o jej przyznanie i przedstawienie zaświadczenia o uzyskaniu przez ucznia odpowiednio świadectwa dojrzałości lub dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, w terminie 12 miesięcy od dnia, w którym uczeń ukończył tę szkołę. Skoro zatem uczeń szkoły prowadzonej przez skarżącą uzyskał dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w styczniu 2018r., a skarżąca w maju 2018r. złożyła wniosek o przyznanie dodatkowej dotacji i przedstawiła stosowne zaświadczenie Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w J., to trafne jest stanowisko WSA, że organ błędnie wyłożył art. 26 ust. 5 oraz art. 95 ust. 1 u.f.z.o., co uzasadnia uznanie czynności Starosty o odmowie przyznania dodatkowej dotacji za bezskuteczną na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust.1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800).