I GSK 604/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A. Ś. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A.Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 572/24 w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 24 kwietnia 2024 r., nr 1607/RT/2024 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowania ze środków unijnych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji) wyrokiem z 9 stycznia 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 572/24, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), oddalił skargę A. Ś. (dalej zwanego: skarżącym) na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z 24 kwietnia 2024 r. nr 1607/RT/2024 w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014 – 2020. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie, w wyniku wystąpienia okoliczności szczegółowo wyjaśnionych w poprzednich pismach, tj. sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącego, spłata zobowiązań w kształcie narzuconym w zaskarżanej decyzji nie pozwoli skarżącemu funkcjonować w codziennym życiu, bowiem nie pozwoli skarżącemu na realizację podstawowych i elementarnych potrzeb jego oraz jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że wniesiony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest dopuszczalny i podlega rozpoznaniu. Jak wskazano bowiem w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt I GPS 1/07 (ONSAiWSA 2007 r., nr 4, poz. 77), strona skarżąca, która po oddaleniu skargi wniosła w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. skargę kasacyjną, może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dokonując oceny zasadności tego wniosku należy wskazać, że istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest możliwość skorzystania przez adresata decyzji z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności (por. np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 1651/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jednak wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r. sygn. akt II GZ 139/08). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika z kolei, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony uregulowanej w tym przepisie (np. postanowienia NSA z: 3 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1427/11, z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I FZ 90/20). Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi zatem wskazywać konkretne okoliczności świadczące o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z: 1 marca 2019 r. sygn. akt I OZ 174/19; 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja kwoty wynikającej z przedmiotowej decyzji może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do pełnej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego. W rozpoznanej sprawie możliwość takiej analizy nie zachodzi. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że argumentacja skarżącego przemawiająca za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji sprowadza się do jednego zdania, w którym stwierdza on, że wstrzymanie wykonania jest uzasadnione w związku z jego trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Zaznaczył przy tym, ze sytuacja skarżącego wyjaśniona zostało szczegółowo w "poprzednich pismach". Do wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty, z których wynikałaby w szczególności obecna sytuacja finansowa skarżącego. W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący wniósł uprzednio w skardze do WSA o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 9 września 2024 r. odmówił skarżącemu zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sąd I instancji uznał, że wniosek nie został przez skarżącego dostatecznie uzasadniony. W szczególności nie uprawdopodobnił on niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżący bowiem nie poparł swych twierdzeń odpowiednimi dokumentami przedstawiającymi jego pełną sytuację finansową i majątkową. Sąd I instancji oparł swoją decyzję na wyjaśnieniach skarżącego odnoszących się do stanu zdrowia skarżącego (choroba nowotworowa), która uniemożliwiła skarżącemu wykonywanie czynności zawodowych i pozyskiwanie przychodów. Potwierdzeniem stanu zdrowia skarżącego miałyby być załączniki 6 – 16 do skargi, których jednak do skargi nie dołączono. W skardze opisano również stan majątkowy strony skarżącej wskazując, że przychody pozostawały na minimalnym poziomie. Skarżący 26 marca 2023 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, a 2 kwietnia 2024 r. wznowił jej prowadzenie. Przez ponad 12 m-cy nie uzyskał żadnego dochodu (nigdzie nie pracował, nie posiadał żadnego tytułu do pobierania wynagrodzenia, zarobkowania). Po wznowieniu działalności do dnia sporządzenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawartego w skardze nie uzyskał żadnych przychodów/dochodów. Ponadto posiada wiele zobowiązań z tytułu kredytów hipotecznych, pożyczki gotówkowej, opłat za bieżące utrzymanie oraz opłat dot. leczenia. Żona skarżącego prowadzi gospodarstwo domowe, jednocześnie pracując na pół etatu, z wynagrodzeniem w kwocie 1 700 zł/mc. Od kwietnia 2024 r. skarżący posiada umowę zlecenia z F. na usługi Asystenta Osobistego Osób Niepełnosprawnych, a przyszły zarobek wyniesie ok. 4 500 zł brutto (załącznik nr 17 do skargi). Gospodarstwo domowe skarżącego utrzymuje się z oszczędności oraz z pomocy najbliższej rodziny, syna, córki oraz siostry. Dołączono ponadto jeden wydruk zrzutu ekranu dotyczący kredytu hipoteczne go (załącznik nr 18 do skargi) i jedno zaświadczenie PKO z 27 maja2024 r. (załącznik nr 19 do skargi), brak załącznika nr 20. Przechodząc do oceny wniosku skarżącego zawartego w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że stosownie do treści art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą odmowy zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym tej kwestii. W tym kolejnym postępowaniu nie dochodzi do zmiany ciężaru dowodu w zakresie wystąpienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Wciąż obowiązek ten ciąży na wnioskodawcy, który przedstawiając wnikliwą argumentację popartą stosownymi dokumentami powinien przekonać sąd do zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione w obecnie ocenianym wniosku argumenty strony nie uprawdopodabniają w sposób należyty wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności przemawiających za uwzględnieniem jego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ograniczając się do przywołania argumentacji zawartej we wcześniejszych pismach. Przypomnieć w tym miejscu należy, że dla wykazania spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności nie jest wystarczającym sam wywód strony dotyczący ogólnych okoliczności uzasadniających wstrzymanie, gdyż uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony. Nieodpowiednie uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uniemożliwia bowiem jego merytoryczną ocenę (vide: J. P. Tarno /w:/ J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206). Skarżący wprawdzie wskazał jak kształtuje się jego sytuacja finansowa, ale w żaden sposób nie uprawdopodobnił swoich twierdzeń, w szczególności nie załączył do wniosku materiałów źródłowych tj. PIT czy wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich kilku miesięcy. Nie wskazał także jakim majątkiem dysponuje. Również w aktach sprawy brak ww. dokumentów i oświadczeń. Brak dokumentów uprawdopodobniających oświadczenie zawarte we wniosku uniemożliwia ocenę czy wymierzona opłata znacznie przewyższa możliwości finansowe strony. Powołując w uzasadnieniu wniosku określone okoliczności, skarżący powinna chociażby uprawdopodobnić ich wystąpienie stosownymi dokumentami, wykraczając w ten sposób poza gołosłowne twierdzenia. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Końcowo należy wskazać, że postanowienie w sprawie ochrony tymczasowej sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Nie ma przeszkód, by ubiegać się o wstrzymanie wykonania decyzji ponownie. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, skarżący może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji