Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I GSK 324/24

Wyrok NSA z 27 lutego 2025 r., I GSK 324/24

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
27 lutego 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 571/23 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 9 maja 2023 r. nr OR12-2023-169 w przedmiocie przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. C. na rzecz Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 571/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. C. (strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie (organ, skarżący kasacyjnie) z dnia 9 maja 2023 r., nr OR12-2023-169 w przedmiocie przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 marca 2023 r., nr 0233-2023-0002. Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej zostało wydane w przedmiotowej sprawie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2023 r. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu 18 stycznia 2023 r. strona złożyła w biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wniosek o udzielenie pomocy finansowej w ramach wsparcia na operacje "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę". W wyniku rozpatrzenia złożonego wniosku, Kierownik Biura ARiMR w Z. w dniu 10 marca 2023 r. wydał decyzję, w której odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej. Odwołując się do treści przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 16 grudnia 2022 r., organ I instancji wskazał, że skarżąca nie spełniła żadnego z warunków do przyznania płatności wymienionych w § 2 ust. 4, a w szczególności warunku, o którym mowa w § 2 ust. 4 pkt c tego rozporządzenia, bowiem we wniosku w ramach systemów wsparcia bezpośredniego złożonym w roku 2022 uprawa główna- jęczmień jary wyniosła 93%. Decyzją z 9 maja 2023 r. Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ wskazał, że w ramach postępowania odwoławczego dokonał weryfikacji całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na podstawie którego została wydana decyzja przez organ I instancji. Podkreślił, że warunkiem otrzymania pomocy finansowej była konieczność spełnienia co najmniej jednego z warunków zawartych w § 2 pkt 4 rozporządzenia, a skarżąca nie spełniła żadnego z wymienionych w tym przepisie warunków i wobec tego pomoc finansowa jej nie przysługiwała. Ustawodawca w § 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia jasno wskazał, że w przypadku posiadania przez rolnika lub jego małżonka gruntów ornych o powierzchni mniejszej niż 10 ha, aby spełnić warunek otrzymania pomocy w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" należało zadeklarować w 2021 r. oraz 2022 r. co najmniej dwie różne uprawy, dodatkowo uprawa główna w 2021 r. i 2022 r. nie może zajmować więcej niż 75% tych gruntów ornych. W niniejszej sprawie powyższy warunek został spełniony w roku 2021, natomiast w 2022 r. organ II instancji ustalił, że uprawa główna zajmuje 82,87% gruntów ornych. Ponadto organ stwierdził, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje wskazana przez stronę w odwołaniu okoliczność, że wytwarza energię elektryczną z w instalacji odnawialnego źródła energii, bowiem dokumenty potwierdzające spełnienie warunków przyznania pomocy powinny być dołączone do wniosku. Wnioski można było składać w dniach od 18 stycznia do 7 lutego 2023 r. Podkreślił, że zmiany we wniosku o przyznanie pomocy lub w dołączonych do tego wniosku dokumentach niewynikające z wezwań Kierownika BP Agencji, zgłoszone po 14 lutego 2023 r. nie mają wpływu na przyznanie pomocy oraz na jej wysokość. Organ wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia, zmiany do wniosku niewynikające z wezwań Kierownika BP Agencji można było składać do 7 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy tj. do 14 lutego 2023 r. Zatem strona miała możliwość dołączenia kopii umowy z T. do 14 lutego 2023 r. z czego nie skorzystała. Organ II instancji stwierdził, że strona składając wniosek o pomoc finansową oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania wnioskowanej pomocy określone w ustawie z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu. Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wskazanym na wstępie wyrokiem, WSA w Gliwicach uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i orzekł o kosztach postępowania. Sąd I instancji podał, że z akt sprawy wynika, iż po złożeniu wniosku, skarżąca została elektronicznie poinformowana, że wniosek został prawidłowo zarejestrowany. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że w wyniku kontroli administracyjnej stwierdzono, że skarżąca nie spełnia żadnego z warunków przyznania pomocy. Z kolei, z decyzji organu odwoławczego wynika, że przeprowadzona kontrola zgodności i kompletności wykazała, że wniosek jest kompletny, a ponadto, że kontrola administracyjna sprawy nie wykazała nieprawidłowości skutkujących wystosowaniem wezwania do złożenia wyjaśnień. Co więcej w decyzjach organów znalazły się różne wartości przy ustaleniu jaki procent gruntów ornych zajmuje uprawa główna ( 93% i 82,87%). Z decyzji organu nie wynika w jaki sposób dokonano wyliczeń i jakie jest źródło danych przyjętych do podanego wyliczenia. Wartości od których zależy przyznanie pomocy nie mogą być obarczone błędem pisarskim, co stwierdził organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił na rozprawie sposób składania wniosku przez doradcę rolniczego przy Urzędzie Gminy, który uznał, że pomoc zostanie przyznana bez konieczności składania dodatkowych dokumentów. Skarżąca i jej mąż nie byli w stanie sami wypełnić wniosku w formie elektronicznej. W takim wypadku skarżąca nie powinna ponosić konsekwencji wprowadzenia jej w błąd przez pracownika za pośrednictwem którego wniosek został złożony. Wskazane powyżej okoliczności wymagają zatem wyjaśnienia. Jeśli już w czasie wypełniania wniosku strona miała przygotowane do załączenia umowy z T. dotyczące warunku przyznania pomocy w oparciu o § 2 pkt 4 lit. g rozporządzenia, a tylko na skutek błędnej informacji osoby, która w jej imieniu wypełniała wniosek, tego nie uczyniła to nie można uznać, że dołączenie ich wraz z odwołaniem stanowi zmianę wniosku w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Organ dysponuje wiedzą, której nie ma strona, a jego obowiązkiem jest zgodnie z art. 9 k.p.a. stosowanie przepisów postępowania w sposób zapewniający stronie czynny udział w postępowaniu oraz informowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W myśl art. 10 k.p.a., strona powinna mieć zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, a obowiązkiem organu jest przestrzeganie zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. Wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może nastąpić wyłącznie poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. oraz jego ocenę. Jakąkolwiek dowolność w tym zakresie wyklucza art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Podsumowując, WSA stwierdził, że organy w kontrolowanej sprawie załatwiły sprawę bez rozważenia podniesionych przez skarżącą okoliczności faktycznych. Jeżeli w dniu składania wniosku, skarżąca wytwarzała energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii, a jedynie wprowadzona w błąd przez osobę wypełniającą wniosek nie dołączyła wymaganych załączników, to brak podstaw do stwierdzenia, że nie spełniała żadnego z warunków, a dokumenty dołączone do odwołania należy traktować jako zmianę, a nie uzupełnienie wniosku. Organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku oraz postanowienia dotyczącego zwrotu kosztów postępowania, zaskarżając wydane orzeczenia w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz postanowienia i oddalanie skargi. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym oraz o rozpoznanie sprawy poza rozprawą. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 1199; dalej: ustawa o ARIMR) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że organ w toku postępowania nie informował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków oraz nie czuwał aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, jak również naruszył obowiązek czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, przestrzegania zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, podczas gdy art. 10a ustawy wyłącza w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosowanie art 7, art 9, art 10, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.); 2. przepisów prawa materialnego tj. § 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 10 ust 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 r., poz. 2742; dalej rozporządzenie), poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że złożenie po terminie przyjmowania wniosków załącznika w postaci umowy kompleksowej jest dopuszczalne i powinno być traktowane jako uzupełnienie wniosku, a nie jego zmianę, podczas gdy termin wskazany w § 10 ust. rozporządzenia jest terminem materialnoprawnym i obejmuje również złożenie załączników do wniosku. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca A. C. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej organu, a także zasądzanie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Ponadto na podstawie art. 193 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia złożonego przez Pracownika Ośrodka Doradztwa Rolniczego z dnia 6 lutego 2024 r. "na okoliczność wykazania pomocy przy sporządzeniu wniosku, konsultacji z pracownikiem Biura Powiatowego ARMiR w Z. przy sporządzaniu przedmiotowego wniosku". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna z uwagi na usprawiedliwione podstawy jest zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną organu odwoławczego, wziął pod uwagę zakres wyznaczony jej podstawami, określonymi w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., które dotyczą obrazy prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co do zasady w takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów procesowych. Podnosząc zarzut przepisów postępowania skarżący kasacyjnie wskazał na uchybienie przepisom art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art 10a ust. 1 ustawa o ARIMR. Stosownie do tej regulacji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 k.p.a. Zatem organy ARiMR nie stosują powyższych przepisów k.p.a., które nakładałyby na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona została, co do zasady, stronie. Zauważyć także należy, że w świetle art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, a także jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten (wcześniej art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013; t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1105) w istotny sposób modyfikuje zatem obowiązki organów ARiMR w stosunku do reguł obowiązujących na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego. Ograniczeniu uległy bowiem niektóre z podstawowych zasad, takie jak: zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W świetle powyższych unormowań z postępowania będącego przedmiotem rozpoznania zostały wyłączone art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Przepisy te nie znajdują zatem zastosowania w sprawach dotyczących przyznania pomocy. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanej pomocy oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne. Nie mogły zatem w przedmiotowym postępowaniu zostać przez organy naruszone wskazane w zarzutach kasacyjnych art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., stanowiące podstawę prawną ustaleń faktycznych w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Opisane powyżej rozwiązania proceduralne przyjęte w przywołanych ustawach, wskazują wprost na wyjątek od zasady prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a. Podobne zastrzeżenia dotyczą art. 77 k.p.a., regulującego postępowanie dowodowe, który również nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przy czym wprowadzone w tym przepisie istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a., wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nadto, w pozostałych obowiązkach organów, takich jak: udzielanie stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnienia im czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ustawodawca uzależnił aktywność organów ARiMR od złożenia przez wnioskodawcę stosownego żądania. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania pomocy, nastąpiło odejście od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a., przenosząc ciężar aktywnego uczestnictwa w tym postępowaniu na wnioskodawcę, który zobowiązany został przedstawić dowody, jak również ograniczenie stosowania przepisów k.p.a. w zakresie informowania stron (art. 9 k.p.a.) jedynie do przypadków, w których strona w powyższym zakresie wystąpiła do organu administracji publicznej z właściwym żądaniem. W tym postępowaniu nie stosuje się art. 81 k.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała. Takie ograniczenia wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeżeli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniana przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa związanego z nałożeniem na jednostkę obowiązków lub ograniczeniem jej praw. Wskazane wyżej rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie był zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Wobec powyższego za nietrafny uznać należy zarzut skierowany wobec organu, że "... organy w kontrolowanej sprawie załatwiły sprawę bez rozważenia podniesionych przez skarżącą okoliczności faktycznych.". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji pominął, że wnioskowanie o przyznanie pomocy finansowej niesie za sobą szereg obowiązków i ograniczeń, które muszą być przestrzegane przez potencjalnych beneficjentów, aby pomoc otrzymać, a wszelkie odstępstwa zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść producenta mogą być uznane jako naruszające prawo. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości organów w rozpatrywaniu wniosków i pobłażliwości nawet dla drobnych i oczywistych błędów. Dlatego fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie miało wypełnienie w sposób skrupulatny obowiązków ciążących na stronie przedstawiania dowodów oraz wyjaśnień zgodnych z prawdą oraz okoliczności, z których wywodzi skutki prawne. W tym stanie rzeczy nieuprawnione jest oczekiwanie od organu odwoławczego uwzględnienia w niniejszej sprawie próby konwalidacji błędu strony, polegającym na niedołączeniu do wniosku umowy z T. Zasadny jest też zarzut naruszenia § 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 10 ust 3 rozporządzenia. Z treści § 10 ust 1 rozporządzenia wynika, co powinien zawierać wniosek o przyznanie pomocy, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Istotny z punktu widzenia kontrolowanej sprawy jest punkt 7 paragrafu 10 ust 1 rozporządzenia, w myśl którego wniosek winien zawierać informację o załącznikach dołączonych do wniosku. Natomiast zgodnie z ust 2 pkt 1 powyższego paragrafu, do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się następujące dokumenty potwierdzające spełnienie warunków przyznania pomocy: kopię zawartych: umowy kompleksowej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej i umowy oświadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - w przypadku warunku, o którym mowa w § 2 pkt 4 lit. g. Natomiast § 9 ust 1-3 rozporządzenia, stanowiące, że Prezes Agencji, podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej administrowanej przez Agencję, co najmniej w jednym dzienniku o zasięgu krajowym oraz w Centrali Agencji, oddziałach regionalnych i biurach powiatowych Agencji ogłoszenie o naborze wniosków o przyznanie pomocy, nie później niż 7 dni przed dniem planowanego rozpoczęcia terminu składania tych wniosków (ust 1). Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 1, zawiera co najmniej wskazanie dnia rozpoczęcia oraz dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy, przy czym termin ten nie może być krótszy niż 14 dni oraz dłuższy niż 30 dni (ust 2). Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu (ust 3). Nadto zgodnie z § 10 ust 3 rozporządzenia dokonanie przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy niewynikających z wezwań kierownika biura powiatowego Agencji zmian we wniosku o przyznanie pomocy lub w dokumentach dołączonych do tego wniosku po upływie 7 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy nie ma wpływu na przyznanie pomocy i jej wysokość. Rozporządzenie zawiera więc jasne i jednoznaczne w swojej treści przepisy określające i wyjaśniające, w jakim terminie wniosek powinien zostać złożony, co powinien zawierać składany wniosek o pomoc oraz przy pomocy jakich dokumentów można wykazać spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących przyznanie żądanej pomocy. Nie jest wątpliwe w sprawie, że termin do składania wniosków trwał od 18 stycznia do 7 lutego 2023 r. Nadto, co wynika z powyżej zacytowanych przepisów rozporządzenia, przez 7 dni od zakończenia terminu składania wniosków można było dokonywać zmian we wniosku i w dokumentacji do niego załączonej. Błędne jest stanowisko WSA, że dołączenie przez stronę umowy z T. o sprzedaży energii elektrycznej wraz z odwołaniem nie można uznać, że stanowi zmianę wniosku w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Na uwadze należy mieć, że w § 10 ust 3 rozporządzenia wykluczono samodzielną (czyli bez wezwania organu) możliwość zmian we wniosku oraz dokumentach dołączonych do wniosku po upływie 7 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków. Treść § 10 ust 1 i 2 rozporządzenia określająca w sposób jasny i pełny elementy wniosku oraz rodzaje załączników potwierdzających spełnienie warunków otrzymania pomocy. Nadto treść § 9 rozporządzenia stanowi o materialnoprawnym, nie podlegającym przywróceniu charakterze terminu składania wniosku, którego elementem składowym są załączniki. Zdaniem składu orzekającego z powyższego jednoznacznie wynika, że załączniki stanowią integralną część wniosku, zatem podlegają takim samym rygorom czasowym jak wniosek. W sprawie natomiast niesporne jest, że umowy z T. o sprzedaży energii elektrycznej skarżąca załączyła do odwołania od decyzji organu I instancji to jest 16 marca 2023 roku, a więc z uchybieniem terminu wskazanego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, co powoduje, że złożenie wskazanych umów nie ma wpływu na przyznanie pomocy i jej wysokość. Przepis § 2 rozporządzenia określa warunki na jakich przyznaje się pomoc rolnikom. Nie budzi wątpliwości, rolnik ubiegający się o pomoc zobowiązany jest spełnić warunki określone w punktach od 1 do 3 § 2 rozporządzenia. Jednak aby przyznanie wnioskowanej pomocy było możliwe rolnik musi jednocześnie spełnić co najmniej jednego z warunków opisanych w § 2 pkt 4 lit. a-h rozporządzenia. Przepis § 2 pkt 4 lit c) rozporządzenia wskazuje, że w sytuacji gdy grunty orne rolnika lub jego małżonka obejmują mniej niż 10 hektarów, to we wnioskach złożonych w 2021 r. i 2022 r. rolnik lub jego małżonek dla otrzymania pomocy winien podać co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, a uprawa główna nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji podał, że procent gruntów ornych zajmuje uprawa główna to 93%. Natomiast organ odwoławczy skorygował tą wartość ustalając, że uprawa główna w kampanii 2022 zajęła 82,87% gruntów ornych czyli więcej niż 75% określone w § 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia. Zatem wymogu tego skarżąca w 2022 r. nie spełniła. Fakt, że z decyzji organu II instancji nie wynika w jaki sposób dokonano wyliczeń, to nie daje to podstawy do podważenia prawidłowości decyzji. Zawarta w zaskarżonej decyzji powierzchnia gruntów ornych zadeklarowana w kampanii 2022 r. oraz powierzchnia uprawy głównej (jęczmień jary) daje możliwość wyliczenia proporcji uprawa główna w stosunku do gruntów ornych zgłoszonych przez stronę w kampanii 2022 r. Prawidłowości dokonanego wyliczenia, ani danych wyjściowych w toku postępowania nie podważono. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej mają uzasadnione podstawy. Błędna jest ocena WSA, że organ naruszył przepisy procesowe w sposób, który uzasadniał uchylenie decyzji. Dokonując analizy złożonego wniosku i jego załączników, organ zasadnie stwierdził, że strona nie spełnia żadnego z w/w warunków do przyznania płatności, a w szczególności warunku, o którym mowa w art 2 ust 4 pkt. c. rozporządzenia. Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i nie pozostawia wątpliwości. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga skarżącej jest niezasadna. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a następnie rozpoznał skargę, uznając że podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, z późn. zm.).

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 lutego 2024
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Sędziowie
Grzegorz Dudar Michał Kowalski /przewodniczący/ Tomasz Smoleń /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny