I GZ 62/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1112/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 lutego 2024 r., nr 1129/2023/2024 w przedmiocie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1112/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia R. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy wypłaty drugiej raty pomocy finansowej. Skarżący w dniu 11 marca 2024 r. (data nadania) wniósł skargę. Pismem z dnia 18 kwietnia 2024 r. sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie numeru PESEL oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie skutecznie doręczono skarżącemu w dniu 24 kwietnia 2024 r. Skarżący dnia 7 maja 2024 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wskazał, że po otrzymaniu wezwania zapadł na infekcję, która z powodu wysokiej gorączki i zawrotów głowy uniemożliwiła mu wysłanie odpowiedzi i uiszczenia wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Co do zasady okolicznością wskazującą na brak winy jest taka niedyspozycja zdrowotna, która występuje nagle i jest na tyle poważna, że strona obiektywnie nie jest w stanie dokonać czynności procesowej w terminie i w dodatku nie jest możliwe posłużenie się inną osobą dla dokonania takiej czynności. (zob. postanowienie NSA z 12 marca 2013 r. II GZ 94/13). Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2014 r. I FZ 248/14). Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro skarżący nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu, to nie było możliwe przywrócenie terminu do dokonania tych czynności procesowych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania — art 58 § 1 pkt 3 i art 86 § 1, 2 p.p.s.a. — w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie bez swojej winy uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu, oraz na podstawie art 197 § 2 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. wnoszę o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 §1 p.p.s.a.). We wniosku tym strona obowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie z wnioskiem konieczne jest dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W myśl art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Powyższe oznacza, że strona składająca taki wniosek powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając jej prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe ustalenia Sądu I instancji, że stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu uzupełnienie braków formalnych i uiszczenie wpisu w terminie. Z okoliczności tej nie sposób jednak wywieść, że skarżący – dochowując należytej staranności – nie mógł dokonać powyższej czynności procesowej. Samo twierdzenie skarżącego, że choroba uniemożliwiła mu funkcjonowanie i wykonywanie niezbędnych czynności, nie uprawniało wniosku, że stan zdrowia skarżącego wymagał leżenia czy hospitalizacji, a tym bardziej, że wykluczona była możliwość np. posłużenia się inną osobą w dokonaniu czynności procesowej (np. nadanie korespondencji, skorzystanie ze środków elektronicznych). Skarżący nie złożył również zaświadczenia lekarskiego, co uniemożliwiło weryfikację jego oświadczenia. W konsekwencji przyjąć należało, że wnoszący zażalenie nie wykazał przesłanek z art. 87 § 2 p.p.s.a. warunkujących przywrócenie terminu, a zatem stanowisko Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.