I GSK 1982/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant starszy asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 308/22 w sprawie ze skargi A. A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 7 lutego 2022 r. nr rep. 3013/IN/21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 308/22 oddalił skargę A. A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 7 lutego 2022 r. nr rep. 3013/IN/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiodła skarżąca A. A. R. – na podstawie art. 173 § 1, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – skarżąc go w całości. Skargę kasacyjną oparła na następujących podstawach: 1. Naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. i oddalenie skargi, mimo wadliwego uzasadnienia decyzji, którego treść może wywierać wpływ na inne rozstrzygnięcia; 2. Naruszenia prawa procesowego, to jest art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że opisana w przepisie sytuacja, iż decyzja została skierowana do osoby, która nie była stroną w sprawie, ogranicza się wyłącznie do przypadku, gdy decyzję skierowano do osoby, która w ogóle nie może być stroną w postępowaniu administracyjnym, a nie gdy decyzją kształtuje się sytuację prawną podmiotu, który nie ma interesu prawnego, a więc z prawa materialnego nie wynika możliwość kształtowania jego sytuacji danym aktem administracyjnym. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy WSA w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, według norm przepisanych. Pismem z dnia 8 września 2025 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił argumentację zawartą w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne. Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie II petitum skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 156 §1 pkt 4 k.p.a jest przepisem prawa materialnego, a nie procesowego. Ponadto zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie dokonał wykładni art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. w sposób jaki prezentuje to autor skargi kasacyjnej. Należy zauważyć, że Sąd I odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą okoliczności skierowania decyzji w sprawie zwrotu dotacji oświatowej do osoby niebędącej stroną w sprawie wskazał, że okoliczność ta jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji wymienioną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i z tej przyczyny, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji w sprawie zwrotu dotacji oświatowej możliwe byłoby zatem wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jednak w niniejszej sprawie, przeszkodą do prowadzenia postępowania w tym trybie nadzwyczajnym jest pozostawanie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku WSA w Olsztynie z 13 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 121/18, oddalającego skargę na tą decyzję. Sąd I instancji wskazał, że skoro wyrok ten zamyka drogę do kwestionowania adresata decyzji w sprawie zwrotu dotacji oświatowej, to kontestowane przez skarżącą rozważania Kolegium, zawarte w uzasadnieniu decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwrotu dotacji oświatowej, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Należy wskazać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, w tym również Naczelny Sąd Administracyjny, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Użyty w art. 153 p.p.s.a. zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. (tak: J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 153). Zatem oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd administracyjny (oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) jest w istocie w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (por. wyr. NSA z 23 kwietnia 2001 r., II SA 57/00, lex 51228). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe. Sąd I instancji uzasadnił, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja określająca wysokość dotacji podlegającej zwrotowi i przeszkodą do prowadzenia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności tej decyzji jest pozostawanie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku WSA w Olsztynie z 13 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 121/18 oddalającego skargę na tą decyzję. Wyrok ten jest prawomocny i sąd administracyjny jest związany oceną prawną zawartą w tym wyroku w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia. Wyrok ten zamyka drogę do kwestionowania adresata decyzji w sprawie zwrotu dotacji oświatowej. W konsekwencji powyższego Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę. Zatem zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. zawarty w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej jest niezasadny. Ponadto jest to przepis o charakterze tzw. wynikowym i jego naruszenie wiąże się z naruszeniem innych przepisów procesowych lub przepisów prawa materialnego. Zastosowanie tego przepisu jest bowiem wynikiem naruszenia innych przepisów prawa, które w takim zarzucie powinien wskazać skarżący kasacyjnie. Przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.