I GSK 1564/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 844/21 w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 6 października 2021 r., nr BDSPB02-119/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przyznania renty strukturalnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wyrokiem z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 841/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 poz. 1369) – zwanej dalej: "p.p.s.a." oddalił skargę K. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z 6 października 2021 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Od tego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 796/2004" poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący w czasie pobierania renty strukturalnej pozostawał w złej wierze w związku z okolicznościami wskazującymi na nieprawidłowości pobrania należności w sytuacji gdy organowi I i II instancji znany był fakt potwierdzony zeznaniami skarżącego oraz świadka złożonymi w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352 (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013" poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu ustalenia wysokości kwoty nienależnie pobranych płatności z tytuły renty strukturalnej w sytuacji upływu terminu 18 miesięcy po zatwierdzeniu. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczyły art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo braku uwzględnienia przez organy I i II instancji stanowiska skarżącego w zakresie zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy decyzja w przedmiocie wydania decyzji o rencie strukturalnej z naruszeniem prawa była przedmiotem postępowania przed NSA, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji błędnego stwierdzenia, że doszło do przerwania czteroletniego terminu przedawnienia liczonego od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości w sytuacji, gdy postanowienie o wznwoieniu postępowania zostało wydane bez podstawy prawnej, bo nie istniała wówczas prawomocna decyzja o wyłączeniu skarżącego z ubezpieczenia rolniczego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez nieuwzglęnienie skargi w sytuacji braku zapewnienia skarżącemu przez organy czynnego udziału w postępowaniu, braku możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, żądań przed wydaniem decyzji, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji braku uwzględnienia przez organy znanych im z urzędu okoliczności potwierdzonych zeznaniami skarżącego i świadka, że skarżący został wprowadzony w błąd przez pracownika organu, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji odmowy przeprowadzenia przez organ II instancji dowodów w postaci zeznań świadków i przesłuchania skarżącego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 139 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji wydania decyzji na niekorzyść skarżącego, podstawowych zasad postępowania, tj. zasady praworządności i zasady przekonywania, które zdaniem skarżącego są wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Okazały się one nieuzasadnione, dlatego że Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiązał się z obowiązku sprawowania kontroli legalności administracji. Zarzuty skargi kasacyjnej w istotnym zakresie sprowadzały się do kwestionowania ustaleń poczynionych w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa, zakończonego decyzją Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 4 grudnia 2020 r. Decyzja ta nosi walor prawomocności; stanowiła przedmiot kontroli sądowej, zakończonej oddaleniem skargi. Ocena prawna wyrażona przez NSA w wyroku z 24 stycznia 2023 r., I GSK 600/22, wydanym w przedmiocie zgodności z prawem tej decyzji jest z mocy art. 170 p.p.s.a. wiążąca. A zatem podnoszone przez skarżącego kwestie ustaleń faktycznych, zakresu zgromadzonego materiału, oceny dowodów odnoszące się do problemu przesłanek przyznania renty strukturalnej nie mogły stanowić przedmiotu weryfikacji w tej sprawie. Tym samym zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. są nietrafne. Nie są również zasadne pozostałe zarzuty przepisów postępowania. Wbrew tezie skargi kasacyjnej, skarżący brał udział w postępowaniu administracyjnym, podejmował aktywnie czynności procesowe. Nie można zatem podzielić argumentów o pozbawieniu go tego prawa, wbrew art. 10 § 1 czy art. 7 k.p.a. Odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodów nie naruszała art. 136 § 1 k.p.a., dlatego że żądane przez skarżącego dowody nie dotyczyły istoty sprawy, lecz kwestii zasadności przyznania renty strukturalnej, co – jak już wyjaśniono – nie stanowiło przedmiotu postępowania w tej sprawie. Nie doszło też do naruszenia art. 139 k.p.a., bo o naruszeniu zakazu reformationis in peius nie może być mowy. Organ odwoławczy nie pogorszył w żaden sposób sytuacji skarżącego. Sąd pierwszej instancji zasadnie nie dopatrzył się tego rodzaju naruszeń. Niezasadne jest także stanowisko skarżącego zakładające, że organ administracji obowiązany był zawiesić postępowanie do zakończenia prowadzenia postępowania sądowego w przedmiocie kontroli legalności decyzji stwierdzającej wydanie niezgodnie z prawem decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Przedmiotem postępowania sądowego była ocena zgodności z prawem decyzji ostatecznej, wywołującej skutki prawne i wykonalnej. Organ administracji nie miał obowiązku oczekiwać do zakończenia postępowania sądowego na to, by uruchomić postępowanie w niniejszej sprawie. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie jest uzasadniony. Oparty na tych samych twierdzeniach zarzut naruszenia art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 także pozostaje nieuzasadniony. Z kolei zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego są niezasadne, dlatego że koncentrują się na twierdzeniu o wadach zastosowania. Za ich pomocą skarżący starał się podważyć ustalenia poczynione we wspomnianej sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Zabieg ten nie mógł być skuteczny, bowiem w świetle art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego może polegać jedynie na wadliwej wykładni bądź nieprawidłowym zastosowaniu. Naruszeń tych skarżący nie wykazał. Nie wykazał ich także kwestionując ustalenie wysokości kwoty nienależnie pobranych płatności w sytuacji upływu 18 miesięcy po zatwierdzeniu. Jest ono nieuprawnione i nie wynika z obowiązujących przepisów prawa. Unormowanie, na które powołuje się skarżący nie stanowi wiążącego organy ograniczenia dochodzenia nienależnie pobranych płatności, lecz ustanawia termin pożądanego działania państw członkowskich. Jest ono adresowanie do ustawodawcy krajowego nie kreując roszczeń indywidualnych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując od zasądzenia ich zwrotu.