I GSK 1441/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku N. sp. z o.o. we W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej N. sp. z o.o. we W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1804/23 w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. we W. na informację Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z dnia 25 lipca 2023 r. nr DWP-SOK.I.4203.10.2023 w przedmiocie nieuwzględnienia zastrzeżeń do aktualnej oceny projektu postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

WSA w Warszawie postanowieniem z 17 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1804/23 odrzucił skargę N. sp. z o.o. z siedzibą we W. na informację Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z 25 lipca 2023 r. w przedmiocie nieuwzględnienia zastrzeżeń do aktualnej oceny projektu. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 16 listopada 2022 r. (k. 94 akt sądowych). Skargę kasacyjną złożono bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 30 listopada 2023 r. (k. 103 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 1441/23 pozostawił skargę kasacyjną N. sp. z o.o. z siedzibą we W. – dalej: skarżąca lub spółka - bez rozpatrzenia oraz zwrócił uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 (sto) złotych. W uzasadnieniu NSA wskazał, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 października 2023 r., zostało doręczone pełnomocnikowi spółki w dniu 10 listopada 2023 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) upłynął zatem w dniu 24 listopada 2023 r. Tymczasem skarga kasacyjna została złożona bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 30 listopada 2023 r. Czternastodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej został więc przekroczony. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła że w sprawie nie sposób mówić o braku winy pełnomocnika spółki bowiem skarga kasacyjna została wniesiona prawidłowo co istotne tj. w 14-dniowym terminie od doręczenia skarżącej postanowienia WSA w Warszawie. W ocenie spółki postanowienie NSA z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 1441/23 zamyka jej możliwość dochodzenia praw na drodze sądowej, co narusza art. 45 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie. Ustawa wdrożeniowa reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a. Stosownie do treści art. 62 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa), wnioskodawca, właściwa instytucja zarządzająca lub pośrednicząca, bądź też właściwa instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, może wnieść skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 64 ustawy wdrożeniowej w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., w tym m.in. przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu (art. 85-89 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z uchybieniem terminu do złożenia skargi kasacyjnej – jak wadliwie przyjął NSA z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 1441/23. Powyższe z tego względu, że odpis zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie został odebrany przez spółkę 16 listopada 2023 r. (k. 94 akt sądowych zwrotne potwierdzenie odbioru), a nie jak przyjął NSA w ww. postanowieniu - w dniu 10 listopada 2023 r. W tym dniu bowiem odpis zaskarżonego postanowienia odebrał organ. Co za tym idzie skarżąca kasacyjnie spóła wywiodła środek zaskarżenia w otwartym terminie do jego wniesienia. Z uwagi na wniosek skarżącej kasacyjnie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej - na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był zatem do rozpoznania powyższego wniosku. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, - dalej "p.p.s.a."), sąd postanowi na wniosek strony przywrócenie terminu, jeżeli nie dokonała ona w terminie czynności procesowej bez swojej winy. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy i dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Wszystkie te przesłanki zostały spełnione na gruncie tej sprawy. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną, czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wskazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Z okoliczności sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wywiódł środek odwoławczy w otwartym terminie 14-dni do doręczenia odpisu zaskarżonego postanowienia WSA. Świadczą o tym przedłożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej tak potwierdzenie odbioru zaskarżonego postanowienia WSA jak i potwierdzenie nadania złożonego środka odwoławczego. Z kolei postanowienie NSA z 10 stycznia 2024 r., istotnie zamyka spółce drogę do merytorycznego rozpoznania jej sprawy przez Sąd, stosownie do art. 45 Konstytucji RP. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że zaakceptowanie w takiej sytuacji odrzucenia (w sprawie pozostawienia bez rozpoznania) skargi kasacyjnej stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (zob. postanowienia NSA: z 19.03.2009 r., II OZ 506/09; z 20.04.2009 r., II OSK 544/09; z 5.01.2010 r., II OZ 1150/09; z 26.09.2012 r., I OSK 2161/12). Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wskazuje, że jeżeli istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki pod rygorem formalnego zakończenia sprawy, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania. Reasumując w sprawie skarżąca kasacyjnie uprawdopodobniła okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia ww. środka zaskarżenia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.