I GZ 22/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 602/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 stycznia 2023 r. nr 266/2022/2023 w przedmiocie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu premie młodych rolników postanawia: odrzucić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 602/23 odrzucił skargę D. W. (Skarżący, Strona) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 stycznia 2023 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu premie młodych rolników. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący pismem z dnia 22 lutego 2023 r. wniósł skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 stycznia 2023 r., która została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 23 stycznia 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 285 akt administracyjnych). Skarga została wniesiona w dniu 23 lutego 2023 r. (k. 11 akt sądowych). W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że termin do skutecznego wniesienia skargi zakończył swój bieg z dniem 22 lutego 2023 r. (środa). Natomiast skarga została wniesiona w dniu 23 lutego 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie k. 11 akt sadowych), a zatem już po upływie ustawowego terminu. Na powyższe Skarżący złożył zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Wniesienie skargi w terminie stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności. Termin do wniesienia skargi jest terminem ustawowym, a więc niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie przez sąd. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie prawidłowo ustalił – a Skarżący tego nie kwestionuje, że zaskarżona decyzja została odebrana przez pełnomocnika 23 stycznia 2023 r. Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi rozpoczął swój bieg od dnia następnego czyli od 24 stycznia 2023 r. i upływał z dniem 22 lutego 2023 r. Zatem skarga, wniesiona przez Stronę w dniu 23 lutego 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie k. 11 akt sądowych) - została złożona z uchybieniem ustawowego terminu trzydziestu dni, o którym mowa w art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. Dodać przy tym należy, że zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe pouczenie co do terminu wniesienia skargi. Tym samym uprawniona była ocena WSA, że skarga została złożona po terminie, przez co podlegała ona odrzuceniu. Okoliczności podnoszone przez Skarżącego w zażaleniu, dotyczące przyczyn uchybienia terminu, nie mogły być brane pod uwagę w tej sprawie. Przedmiotem kontroli instancyjnej w niniejszym postępowaniu jest bowiem postanowienie odrzucające skargę z powodu jej wniesienia z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje jedynie, czy rzeczywiście nie został dochowany ustawowy termin do wniesienia skargi, a w konsekwencji - czy Sąd I instancji zasadnie skargę odrzucił. W toku tego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie bada natomiast tego, z jakich powodów doszło do ewentualnego uchybienia terminowi do złożenia skargi i tego czy zaskarżona decyzja była zgodna z prawem. Na gruncie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniony jest pogląd o dopuszczalności jednoczesnego złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu pisma procesowego i ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej. W przypadku jednoczesnego złożenia zażalenia na orzeczenie o odrzuceniu pisma procesowego (skargi) i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej - winien być nadany bieg w pierwszej kolejności zażaleniu, a dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności czynności procesowej wskutek upływu terminu rozpoznaniu podlegałby wniosek o jego przywrócenie. Stwierdzenie, że przesłanki środka odwoławczego i wniosku o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają, oznacza tylko tyle, że obie te czynności nie mogą okazać się skuteczne. Jeżeli obie czynności procesowe spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności winny nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Proponowane wyjście rozwiązuje liczne problemy będące konsekwencją konieczności odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako przedwczesnego oraz - co istotne - wydatnie przyczyni się do zapewnienia sprawności postępowania przez wyeliminowanie konieczności wydawania wpadkowych orzeczeń, które jako zaskarżalne niepotrzebnie angażują Naczelny Sąd Administracyjny. Stwierdzenie, że przesłanki środka odwoławczego i wniosku o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają, oznacza tylko tyle, że obie te czynności nie mogą okazać się skuteczne. Jeżeli obie czynności procesowe spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności winny nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Proponowane wyjście rozwiązuje liczne problemy będące konsekwencją konieczności odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako przedwczesnego oraz - co istotne - wydatnie przyczyni się do zapewnienia sprawności postępowania przez wyeliminowanie konieczności wydawania wpadkowych orzeczeń, które jako zaskarżalne niepotrzebnie angażują Naczelny Sąd Administracyjny (D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2014/ 3/s. 87-88). Pogląd ten aprobowany jest w piśmiennictwie (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego administracyjnego, LexisNexis 2009, s. 269; A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2013/2/s. 87). Zasadniczo nie jest trafny pogląd, że w przypadku łącznego złożenia zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu, sąd administracyjny winien wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania formułowanych żądań pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (H. Knysiak-Molczyk, Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/s. 127; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 607, nb 11 in fine do art. 87). To, że strona korzysta z dwu środków prawnych, z których tylko jeden może okazać się skuteczny, nie powinno być rozwiązywane w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie ma przeszkód formalnych do ich rozpoznania. Rzeczą Sądu jest właściwe nadanie biegu pismom procesowym składanym przez stronę, przy uwzględnieniu wynikającej z art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania i wymogów sprawiedliwości proceduralnej. Poszukując właściwych rozwiązań procesowych w konkretnej sprawie, należy mieć również na uwadze, że celem nowelizacji p.p.s.a. dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. było, m.in., usprawnienie, uproszczenie i zapewnienie szybkości postępowania przed sądem administracyjnym (uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W konsekwencji na gruncie tej sprawy na dalszym jej etapie rozpoznany zostanie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.