I GSK 1436/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Sz 146/24 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2023 r. nr 9016-2023-284/M-8110 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki i któremu zagraża utrata płynności finansowej spowodowana agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 146/24, oddalił skargę S. G. (skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie (organ, Dyrektor ARiMR) z dnia 19 grudnia 2023 r., nr 9016-2023-284/M-8110 w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca kasacyjnie, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa. Ponadto wniesiono o dopuszczenie dowodu z faktur: RR nr [...] i [...] co do faktu, iż inne podmioty producenci rolni dokonali sprzedaży swoich płodów rolnych temu samemu podmiotowi co skarżąca i otrzymali wnioskowane dofinansowanie, co wskazuję, iż uprzednio skarżąca nie posiadała wiedzy o innych podmiotach aby ich wskazać, dopiero po wydanym wyroku była w stanie ustalić ich dane i otrzymać faktury dokumentujące sprzedaż; - zwrócenie się do strony przeciwnej ARiMR o wskazanie czy podmioty wskazane w pkt 1 otrzymały dofinansowanie. Skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. § 13zw rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR (t.j. Dz. U. 2015 r., poz. 187 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r.) poprzez: a) jego niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie tj. uznanie, iż skarżąca nie spełniła wymaganych ustawowych warunków do przyznania pomocy, podczas gdy prawidłowa analiza dokumentów zgromadzonych w sprawie dowodzi odwrotnie; b) uznanie przez Sąd decyzji organów I i II instancji za prawidłową, mimo iż została wydana z naruszeniem zasady równego traktowania podmiotów, obywateli art. 32 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483; dalej: Konstytucja RP) - producentów rolnych, a mianowicie uznania, iż skarżąca nie wypełniła ustawowych warunków do przyznania pomocy a inne podmioty producenci rolni, którzy również sprzedali temu samemu podmiotowi płody rolne przeszli pozytywną weryfikację dot. warunków przyznania pomocy finansowej i otrzymali przedmiotową pomoc, gdy tymczasem przeprowadzenie prawidłowego postępowania dowodowego i wywiedzenie przede wszystkich interpretacji przepisów winno prowadzić do wniosku, iż wszelkie obowiązki przez skarżącą zostały spełnione do uzyskania płatności; 2. prawa procesowego, a mianowicie: a) art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691; dalej: k.p.a.), polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły normy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ograniczenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie do przeprowadzenia dowodu ogólnie dostępnego z m.in. w CEIDG, mimo iż skarżąca kasacyjnie wskazywała na inne dowody - podmioty producentów rolnych , którym organ przyznał pomoc finansową opierając się na § 13zw rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., jednak zupełnie odwrotnie je interpretując niż organy w niniejszej sprawie. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. Organ nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. - jak też, aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja - będąca przepisem szczególnym - modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bezskuteczny jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego wobec jego wad konstrukcyjnych oraz braków uzasadnienia. Wyjaśnić w tej mierze wypada, że zgodnie z art. 176 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Przy czym, w przypadku zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy przypomnieć, że naruszenie to może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem na czym polegało wadliwe odczytanie przez Sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego kasacyjnie, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 459/06). Mając na uwadze powyższe uwagi, ocenie merytorycznej nie mógł poddawać się zarzut naruszenia § 13zw rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. oraz art. 32 Konstytucji RP. Wskazany § 13zw rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. składa się bowiem z czternastu ustępów, które dzielą się jeszcze na punkty i litery. Natomiast na art. 32 Konstytucji RP składają się dwa ustępy. Ewentualne doprecyzowanie przepisu nie wynika też z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał w jej uzasadnieniu jak naruszone przepisy zinterpretował Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka - zdaniem skarżącej kasacyjnie - powinna być ich prawidłowa wykładnia. Ponadto należy zauważyć, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości, ewentualnie dowiedzenia wadliwości oceny dokonanej przez Sąd pierwszoinstancyjny w ww. zakresie. Co do zasady zatem, nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano skutecznie równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie, co również miało miejsce w niniejszej sprawie. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy zaznaczyć, że autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł, że w sprawie miał zastosowanie art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1199; dalej: ustawa o ARiMR), zgodnie z którym jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Oznacza to, że w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Do postępowań w tego rodzaju sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81, a zatem zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 mogły i z tego względu zostać w sprawie uwzględnione. Natomiast skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Dlatego omawiany zarzut należało uznać za niezasadny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną.