I GSK 1434/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku P. K. o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Grzelak oraz sędziego del. WSA Małgorzaty Kowalskiej w sprawie ze skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 125/22 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 21 grudnia 2021 r. nr 8/DFS/o/2021 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: odrzucić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 125/22 oddalił skargę P. K. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 21 grudnia 2021 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Przewodniczący Wydziału I Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem skierował do rozpoznania na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawę ze skargi kasacyjnej skarżącego od ww. wyroku Sądu I instancji. Jako skład orzekający wyznaczony został: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Małgorzata Kowalska. Skarżący, pismem z 12 września 2025 r., wniósł na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), o wyłączenie sędziów: Małgorzaty Grzelak oraz Małgorzaty Kowalskiej. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł na wątpliwości co do powołań członków składu sędziowskiego, gdyż jego zdaniem w procesie powołań tych sędziów uczestniczyła "neoKRS". W oświadczeniach z 22 i 24 września 2025 r. Sędzia Małgorzata Grzelak oraz sędzia Małgorzata Kowalska oświadczyły, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie o sygn. akt I GSK 1434/22. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o wyłączenie Sędziego NSA Małgorzaty Grzelak, oraz Sędziego WSA del. Małgorzaty Kowalskiej od orzekania w sprawie podlega odrzuceniu. Wniosek o wyłączenie sędziów skarżący oparł na okolicznościach towarzyszących ich powołaniu. Wskazano bowiem, że w procesie powołań tych sędziów uczestniczyła "neoKRS". W uchwale składu 7 sędziów NSA z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 wskazano, że zakres przedmiotowy normy art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, dalej: p.u.s.a.). Jak trafnie wskazał NSA w ww. uchwale, w każdym postępowaniu sądowym obowiązuje zasada braku konkurencyjności środków ochrony prawnej, określana jako zasada jednotorowości obrony swych praw. Oznacza ona, że określonemu podmiotowi znajdującemu się w danej sytuacji procesowej przysługuje tylko jeden środek prawny. W aktualnym stanie prawnym ustawodawca przewidział dwie bardzo podobne instytucje prawne, które w sposób prewencyjny umożliwiają kontrolę bezstronności sędziego. Instytucje te, jak wyżej wskazano, różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W konsekwencji takich regulacji unormowania te powinny być stosowane w odmiennych okolicznościach. Ustawodawca, dostosowując się do powyższej zasady, przyznał podmiotom uprawnionym prawo składania wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. w przypadku braku bezstronności sędziego wynikającej z powiązania z podmiotami lub przedmiotem postępowania. Natomiast w sytuacji kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu przyznano uprawnienie do składania wniosku w trybie art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanowiskiem zawartym w powyższej uchwale. Oznacza to, że niedopuszczalne jest kwestionowanie w trybie art. 19 p.p.s.a. rękojmi bezstronnego rozpoznania sprawy przez sędziów Małgorzaty Grzelak Małgorzaty Kowalskiej wyłącznie z uwagi na okoliczności związane z ich powołaniem na stanowisko sędziego NSA, gdyż art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. W niniejszej sprawie zastosowanie trybu badania wniosku przewidzianego w art. 5a § 1 p.u.s.a. nie było możliwe z tego tytułu, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych określonych w art. 5a § 5 pkt. 1 i 2 p.u.s.a. Zgodnie z tym przepisem wniosek powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Natomiast stosownie do art. 5a § 6 p.u.s.a. wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5 podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Powołany przepis art. 5a § 5 p.u.s.a. wskazuje zatem, że kluczowym wymogiem formalnym wniosku jest przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Poprzez "okoliczności uzasadniające żądanie" należy rozumieć przede wszystkim okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, a przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, ponieważ właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Jako brak formalny należy traktować nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stanowisko i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie. W treści analizowanego wniosku skarżący nie przywołał żadnych okoliczności towarzyszących powołaniu sędziów na zajmowane stanowisko, poza wspomnianym faktem udziału przy nominacji Krajowej Rady Sądownictwa w obecnym kształcie. Biorąc powyższe pod uwagę przedmiotowy wniosek uznać należy za niedopuszczalny i podlegający odrzuceniu na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a.