I GSK 1634/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3753/21 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 maja 2021 r. nr 69/2021 w przedmiocie wypłaty raty pomocy finansowej na operacje typu premie dla młodych rolników. 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 22 stycznia 2021 r., nr 00010/21/OR11; 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz S. B. 1.240 (jeden tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3753/21 oddalił skargę S. B. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 maja 2021 r. nr 69/2021 (dalej: Prezes ARiMR) w przedmiocie odmowy wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu: "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 28 kwietnia 2016 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej. W biznesplanie, stanowiącym załącznik do wniosku skarżący wskazał zakup ciągnika rolniczego kołowego 4x4, o mocy 90- 95 KM, za kwotę 100.000 zł. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Starogardzie Gdańskim decyzją z dnia 6 października 2016 r. przyznał skarżącemu wnioskowaną pomoc finansową. W dniu 16 maja 2017 r. do Pomorskiego Oddziału Regionalnego w Gdyni wpłynął wniosek skarżącego o płatność pierwszej raty pomocy finansowej. W dniu 23 czerwca 2017 r. dokonano wypłaty środków w wysokości 80.000 zł. Następnie skarżący dostarczył do organu, dokumenty związane ze spełnieniem zobowiązania dotyczącego wydatkowania przyznanej premii tj. fakturę VAT [...] z dnia 30 czerwca 2017 r. wystawioną przez P. H. E. K., S. [...],[...] C. (dalej: sprzedawca) za zakup przez skarżącego ciągnika [...] oraz ładowacza czołowego [...]; ksero dowodu rejestracyjnego SERIA [...] ciągnika [...] z pierwszą rejestracją w kraju w dniu [...] maja 2015 r. przez S. W.; potwierdzenie przelewu zapłaty za fakturę VAT[...]. Skarżący na wezwanie organu o przedstawienie dowodów na spełnienie warunków wypłaty pomocy złożył m.in.: oświadczenie sprzedawcy o sprzedaży mu ciągnika [...] o wskazanym numerze vin, rok prod. 2015 z wyjaśnieniem, że ciągnik był fabrycznie nowy - zarejestrowany już w Polsce. W dniu 23 listopada 2020 r. skarżący złożył kolejne wyjaśnienia dotyczące zakupu ciągnika jako fabrycznie nowej maszyny rolniczej oraz oświadczenie sprzedawcy, że wszystkie ciągniki B. sprzedawane przez firmę są kupowane u głównego importera M. Sp. z o.o. w S. i są zarejestrowane, jednak z powodu braku ciągnika u głównego importera został on zakupiony u innego dealera z firmy "L." tj. od S. W.; oświadczenie Firmy Handlowej L., że B. [...] o wskazanym nr vin został zakupiony jako ciągnik już zarejestrowany i zgodnie z prawem przeniesienia własności został przerejestrowany na właściciela. Następnie organ, zgodnie z wnioskiem skarżącego, zwrócił się drogą elektroniczną do wyłącznego importera ciągników rolniczych produkcji M. Fabryki Traktorów na terenie RP o wyjaśnienie, czy przedmiotowy ciągnik, w dniu jego sprzedaży, był pojazdem nowym czy używanym. W udzielonej w dniu 4 grudnia 2020 r. odpowiedzi wyjaśniono, że ww. pojazd "w dniu jego sprzedaży posiadał zagraniczny dowód rejestracyjny, czyli był ciągnikiem używanym. Natomiast jeżeli chodzi o stan ciągnika, traktor w momencie sprzedaży nie pracował w żadnych pracach, tylko poruszał się po naszym placu". W związku z powyższymi ustaleniami Dyrektor Pomorskiego OR ARiMR w dniu 22 stycznia 2021 r., wydał decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej. Organ I instancji uznał, że w sprawie zaistniały okoliczności wskazane w § 24 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 759 ze zm.; dalej: rozporządzenie wykonawcze), który stanowi, że w przypadku niespełnienia warunków organ wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty. Podstawą odmowy było niespełnienie warunku zawartego w § 22 pkt 4 rozporządzenia, wobec ustalenia przez organ I instancji, że skarżący wprawdzie zrealizował założenie zawarte w biznesplanie dotyczące zakupu ciągnika rolniczego, jednakże w odniesieniu do obowiązującego przepisu § 6 ust. 6 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego inwestycja ta nie może być rozliczona w ramach przedmiotowej pomocy finansowej, gdyż zakupiony przez skarżącego ciągnik rolniczy nie spełnia definicji "nowego pojazdu". Opisaną na wstępie decyzją z dnia 5 maja 2021 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W kwestii definicji nowego ciągnika rolniczego organ odwołał się do przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.) wskazując, że w art. 2 tej ustawy ustalono definicje legalne, w rozumieniu których: pkt 44 "ciągnik rolniczy - pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia rozwijanie prędkości nie mniejszej niż 6 km/h, skonstruowany do używania łącznie ze sprzętem do prac rolnych, leśnych lub ogrodniczych; ciągnik taki może być również przystosowany do ciągnięcia przyczep oraz do prac ziemnych"; pkt 62 "nowy pojazd - pojazd fabrycznie nowy, który nie był zarejestrowany". W prawie unijnym definicja pojazdu nowego zawarta jest również w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 167/2013 z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych (Dz. U. UE. L. 2013,60.1.), gdzie w art. 3 pkt 37 "nowy pojazd" oznacza pojazd, który nigdy wcześniej nie był zarejestrowany ani dopuszczony ("dopuszczenie" oznacza pierwsze wykorzystanie w Unii pojazdu zgodnie z jego przeznaczeniem). W świetle powyższych regulacji, zdaniem organu odwoławczego ciągnik rolniczy, który został zarejestrowany, nie spełnia definicji pojazdu nowego, w związku z tym nie może stanowić inwestycji, zaplanowanej do realizacji w zatwierdzonym przez ARiMR biznesplanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na decyzję Prezesa ARiMR z 5 maja 2021 r. Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że skarżący zrealizował założenie zawarte w biznesplanie dotyczące zakupu ciągnika rolniczego (w sensie rzeczowym), jednakże w odniesieniu do obowiązującego § 6 ust. 6 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego inwestycja ta nie mogła być rozliczona w ramach pomocy finansowej na operacje, gdyż zakupiony przez skarżącego ciągnik rolniczy nie spełniał definicji "nowego pojazdu". Zarówno z przedłożonej dokumentacji, jak i wyjaśnień skarżącego wynika wprost, że zakupiony przez niego ciągnik rolniczy został wyprodukowany w 2015 r., a pierwsza rejestracja w kraju nastąpiła w dniu 26 maja 2015 r. pod numerem [...]. Ze znajdującej się w aktach sprawy faktury Vat nr [...] wystawionej przez P. H. E. K. wynika, że ciągnik został przez skarżącego zakupiony 30 czerwca 2017 r., natomiast dostarczony dowód rejestracyjny o numerze VIN: [...] tożsamy z ciągnikiem na fakturze potwierdza pierwszą rejestrację na nazwisko S. W., przed datą zakupu przez skarżącego. W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie S. W., że przedmiotowy ciągnik "został zakupiony jako ciągnik już zarejestrowany i zgodnie z prawem przeniesienia własności został przerejestrowany na właściciela". Sąd I instancji wskazał, że definicję legalną zarówno ciągnika rolniczego jak i nowego pojazdu zawarto w art. 2 pkt 44 i art. 2 pkt 62 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.) oraz w art. 3 pkt 37 rozporządzenia UE nr 167/2013. Zatem Sąd I instancji stwierdził, że ciągnik rolniczy zakupiony przez skarżącego nie spełnia definicji pojazdu nowego, ponieważ został wcześniej zarejestrowany. Sąd nie podzielił tym samym stanowiska zawartego w skardze, jak i piśmie procesowym z dnia 14 września 2021 r., że w sprawie nie było podstaw do zastosowania definicji "pojazdu nowego" zawartego w ustawie - prawo o ruchu drogowym, jak również odwoływania się do przepisów rozporządzenia (UE) nr 167/2013, gdyż rozporządzenie wykonawcze posługuje się sformułowaniem "zakup wyłącznie nowych maszyn, urządzeń oraz wyposażenia - w ramach inwestycji, o których mowa w lit. a", i nie użyto tam pojęcia "pojazdu nowego". Ponadto Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN; Warszawa 1996) maszyna to "urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy", "pojazd mechaniczny, zwykle samolot, samochód", co oznacza, że w ramach wykładni językowej ww. § 6 ust. 6 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego pomoc może być przyznana, jeżeli biznesplan przewiduje zakup wyłącznie nowych maszyn, a zatem także pojazdu mechanicznego, jakim jest ciągnik. Skoro przedmiotem zakupu był ciągnik to znajdują zastosowanie przepisy ustawy - prawo o ruchu drogowym ustalające definicje legalne pojęć "ciągnik", czy "nowy pojazd", jak również rozporządzenia (UE) nr 167/2013. Przychylając się do stanowiska skarżącego, że określenia "nowa maszyna/urządzenie" nie sposób utożsamiać z pojęciem "nowy pojazd", należałoby dojść do wniosku, że skoro rozporządzenie wykonawcze nie posługuje się pojęciem pojazdu, to przyznanie pomocy na zakup pojazdów byłoby niedopuszczalne. Zatem Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek realizacji biznesplanu skarżącego bowiem nabyty ciągnik nie mógł być uznany za "nową maszynę", jako że został wcześniej zarejestrowany. W dacie nabycia przez skarżącego (30 czerwca 2017 r.) ciągnik ten nie miał mniej niż 6 miesięcy, jak wskazuje się w piśmie z dnia 14 września 2021 r., a co najmniej 1,5 roku (wyprodukowany w 2015 r.). Wyjaśnił, że powołane przepisy nie rozróżniają przyczyny pierwszej rejestracji, czyli z jakiego powodu pojazd został zarejestrowany i na jakie potrzeby. W ocenie Sądu I instancji organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, realizując w tym zakresie także wnioski zgłaszane przez skarżącego (pismo z dnia 30 listopada 2020 r.). Organy orzekające odniosły się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się tym samym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy, ani naruszenia innych przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Skargę kasacyjną wniósł skarżący zaskarżając wyrok WSA w Warszawie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszeniu prawa materialnego, tj. przepisu § 6 ust. 6 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego - przez błędną jego wykładnię, prowadzącą Sąd I. instancji do wniosku, że pojęciom w tym przepisie użytym (“nowych maszyn, urządzeń oraz wyposażenia") należy nadawać znaczenie wynikające z definicji używanych na gruncie art. 2 pkt 62 ustawy - prawo o ruchu drogowym, 2. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 2 pkt 62 ustawy - prawo o ruchu drogowym - poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji gdy żaden przepis ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 217 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu) nie zawiera nakazu korzystania z katalogu definicji ustawy - prawo o ruchu drogowym, 3. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 2 ust. 1 pkt 10 lit. a), z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - poprzez jego niezastosowanie w zakresie definicji nowego środka transportu, właściwej dla spraw obrotu towarami (nabycia pojazdu), którego dotyczy przedmiot sprawy, 4. naruszenie przepisu postępowania - tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez jego niezastosowanie oraz wydanie przez Sąd we własnym zakresie oceny merytorycznej, przy jednoczesnym pominięciu części materiału sprawy, tj. analizy części przepisów prawa materialnego, na konieczność zastosowania których wskazał skarżący. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie, wniósł o uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz rozpoznanie skargi na decyzję, ewentualnie - w przypadku nieuwzględnienia wniosku zawartego powyżej - wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie WSA w Warszawie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, wywołanego wniesioną skargą, przyznanie skarżącemu prawa do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako całkowicie niezasadnej oraz o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się być zasadna. Zgodnie z postanowieniami § 6 ust. 6 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego pomoc może być przyznana, jeżeli biznesplan, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 5 przewiduje zakup wyłącznie nowych maszyn, urządzeń oraz wyposażenia - w ramach inwestycji, o których mowa w lit. a. Kluczowym elementem sporu w realiach tej sprawy jest wykładnia zwrotu "nowych urządzeń, maszyn" i ustalenie jego znaczenia. Zaznaczyć należy, że nie ma przepisu prawa zawierającego definicję ww. zwrotu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracyjny, a za nim również Sąd I instancji, dokonały zdecydowanie wadliwej wykładni ww. zwrotu w sposób w istocie wypaczający proces interpretacyjny. Otóż dokonując wykładni organ administracyjny, z bliżej nieuzasadniony przyczyn, zamiast poszukiwać znaczenia (definicji) całego zwrotu "nowych urządzeń, maszyn", dokonał jego swoistego rozczłonkowania, a następnie przystąpił do poszukiwania znaczenia pojęcia "urządzenia". Skutkiem takiego poszukiwania był wniosek, że pod pojęciem urządzenia mieści się "pojazd". Następnie, wracając do dosłownego brzmienia interpretowanej normy prawnej, organ administracyjny doszedł do wniosku o potrzebie poszukiwania znaczenia (definicji) pojęcia "nowy pojazd". W tym przypadku definicję tego pojęcia przyjęto z przepisów ustawy – prawo o ruchu drogowym. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w akcie prawnym prawodawca posługiwał się zwrotem "nowych urządzeń, maszyn" to brak jest prawnego ale także - co należy szczególnie podkreślić - logicznego uzasadnienia dokonywania wskazanych zabiegów (wręcz prawno – ekwilibrystycznych), które nie mają nic wspólnego z rzetelną i poprawną wykładnią prawa. Skoro poszukiwano znaczenia zwrotu "nowych urządzeń, maszyn", którym posługuje się przepis prawa, to nie jest dopuszczalne dokonywania zmian w słowach składających się na ten zwrot i przechodzenie do poszukiwania w istocie zupełnie odmiennego zwrotu, a mianowicie "nowy pojazd". Według Naczelnego Sądu Administracyjnego poszukiwanie znaczenia (definicji) tego ostatniego zwrotu w tej sprawie absolutnie pozbawione było sensu, a nadto było w istocie bezcelowe, a to z powodu, że prawodawca takim zwrotem w ogóle się nie posługiwał. Również Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie wykładni § 6 ust. 6 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego nie widzi sensu posługiwania się definicją pojęcia "ciągnik rolniczy". Takim bowiem zwrotem również nie posługuje się ww. przepis prawa. Zgadzając się ze stanowiskiem, że w ramach pojęcia "maszyna" mieści się również pojęcie "pojazd", w tym ciągnik rolniczy, pozostaje do wyjaśnienia ustalenie potocznego znaczenia słowa "nowy". Nowy oznacza niedawno zrobiony, nabyty lub właśnie powstały, od niedawna istniejący (https://sjp.pwn.pl/słownik/nowy.html). Nowy to również taki, który został wyprodukowany niedawno i nie jest zniszczony wcześniejszym używaniem przez kogoś (https://wsjp.pl/haslo/do_druku/17360/nowy). Wreszcie w potocznym ujęciu można przyjąć, że nowy to również nieużywany. W realiach tej sprawy z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia (str. 8) wynika, że ciągnik nie posiadał żadnego przebiegu w chwili zakupu i nigdy nie był używany, ani nie poruszał się po drogach. Powyższe, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednoznacznie oznacza, że w tej sprawie mamy do czynienia z nową maszyną w rozumieniu § 6 ust. 6 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego. Uznając zasadność skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, co pozwala na podstawie art. 188 p.p.s.a. na uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz rozpoznanie skargi, uwzględniając ją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 193 p.p.s.a. oraz uchylając zaskarżoną nią decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Rozpatrując sprawę ponownie, organy administracji publicznej zastosują wykładnię prawa materialnego przyjętą w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi kasacyjnej (100zł), opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł), wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika za pierwszą (480 zł) i drugą (360 zł) instancję, orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a .w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).