I GSK 1119/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku R. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 583/21 w sprawie ze skargi R. P. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu postanawia: 1. oddalić wniosek; 2. pozostawić skargę kasacyjną bez rozpatrzenia; 3. zwrócić R. P. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 300 (trzysta) złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 583/21, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa"), oddalił skargę R. P. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie negatywnej oceny projektu. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem została doręczona skarżącemu w dniu 27 stycznia 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 1655 akt sądowych). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka prawnego pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Poczty Polskiej 20 maja 2022 r. (koperta k. 1716 akt sądowych). W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem dnia 27 stycznia 2022 r. wraz z pouczeniem. Z treści pouczenia wynikał wprawdzie 14 dniowy termin zakreślony dla wywiedzenia skargi, tym nie mniej zawierał odniesienie do "postanowienia wraz z uzasadnieniem". Skarżący uznał wówczas, iż jest to błąd ponieważ ustawowy termin do wniesienia skargi do NSA wynosi 30 dni. W związku z tym wystąpił 25 lutego 2022 r. o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. WSA - mimo iż de facto na tym etapie skarżący już uchybił terminowi do wywiedzenia skargi o czym nie miał świadomości — wyznaczył postanowieniem z dnia 4 marca 2022 r. w sprawie I SPP/Sz 34/22 pełnomocnika dla skarżącego. W związku z tym skarżący pozostawał w przeświadczeniu, iż nadal uprawniony jest do złożenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa wdrożeniowa reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a. Stosownie do treści art. 62 ustawy wdrożeniowej wnioskodawca, właściwa instytucja zarządzająca lub pośrednicząca, bądź też właściwa instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, może wnieść skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 64 ustawy wdrożeniowej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., w tym m.in. przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu (art. 85 - 89 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był zatem do rozpoznania powyższego wniosku. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wykazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Należy zauważyć, że pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu już po wydaniu przez Sąd I instancji wyroku, występując z wnioskiem o przywrócenie terminu powołał się na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Powołał się na treść pouczenia, z którego wynikał wprawdzie 14 dniowy termin zakreślony dla wywiedzenia skargi, tym nie mniej zawierał odniesienie do "postanowienia wraz z uzasadnieniem". Skarżący uznał wówczas, iż jest to błąd ponieważ ustawowy termin do wniesienia skargi do NSA wynosi 30 dni. W związku z tym wystąpił 25 lutego 2022 r. o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. WSA postanowieniem z dnia 4 marca 2022 r., sygn. I SPP/Sz 34/22 ustanowił pełnomocnika dla skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Podnoszone przez pełnomocnika skarżącego przyczyny uchybienia terminu dotyczące błędnego pouczenia nie uzasadniają wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony bezpośrednio skarżącemu, gdyż wówczas nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Z akt sprawy wynika, że wraz z tym wyrokiem skarżący został prawidłowo pouczony "że od wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożona bezpośrednio w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem" (k. 1619 akt sądowych). Następnie przy doręczeniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący został pouczony, że "od wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożona w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia z uzasadnieniem" (k. 1652 akt sądowych). Zgodnie bowiem z art. 62 ustawy wdrożeniowej skargę kasacyjną można wnieść bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Co prawda w drugim pouczeniu omyłkowo użyto sformułowania "...postanowienia z uzasadnieniem", jednak pozostała - i najważniejsza część tego pouczenia - bo wskazująca termin i Sąd do którego należy wnieść skargę kasacyjną - są prawidłowe. Nadto podkreślić należy, że skarżący wiedział, że w sprawie zapadł wyrok, a nie postanowienie. W sprawie nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik skarżącego nie złożył skargi kasacyjnej w terminie. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem została doręczona skarżącemu w dniu 27 stycznia 2022 r. (zpo k. 1655). Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 10 lutego 2022 r. Skargę kasacyjną złożono natomiast w dniu 20 maja 2022 r., tj. po upływie terminu 14 dni do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu skarżący złożył 25 lutego 2022 r., a zatem również po upływie 14 dni do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działający w imieniu skarżącego profesjonalny pełnomocnik nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia. Wobec oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skargę kasacyjną należało pozostawić bez rozpatrzenia, na podstawie art. 62 ust. 1 zd. 2 w związku z art. art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, o czym orzeczono w pkt 2 postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej postanowiono na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 64 ustawy wdrożeniowej.