I GSK 1106/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 października 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 722/20 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 maja 2020 r. nr SKO.EA/418/24/2020 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 27 października 2020 r., sygn. I SA/Kr 722/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej WSA w Krakowie) po rozpoznaniu skargi M. B. (dalej zwanego skarżącym lub zobowiązanym), na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Krakowie, z dnia 21 maja 2020 r., nr SKO.EA/418/24/2020, w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, oddalił skargę. Skargę kasacyjna od wyroku WSA w Krakowie wniósł zobowiązany, zaskarżając ten wyrok w całości. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. : 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 § 2 w zw. z art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, dalej: u.p.e.a) polegające na akceptacji naruszenia przepisów procedury przez organy obu instancji, tj. niedokonania wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego, tj. innego niż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, w sytuacji gdy: i. sytuacja majątkowa zobowiązanego jest trudna z uwagi na zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej zobowiązanego oraz prowadzenie wobec zobowiązanego postępowania restrukturyzacyjnego, ii. swobodne dysponowanie środkami zgromadzonymi na rachunkach bankowych mogłoby zapewnić utrzymanie płynności finansowej zobowiązanego; 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a w zw. z art. 7 § 2 w zw. z art. 26 § 5 pkt 2 w zw. z art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a. polegające na akceptacji naruszenia przepisów procedury przez organy obu instancji, tj. doręczenia zawiadomień, o których mowa w art. 80 § 3 u.p.e.a. wraz z doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego po upływie 12 dni od doręczenia zawiadomienia o zajęciu bankowi, co w konsekwencji skutkowało upływem 7-dniowego terminu na przekazanie przez bank zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu lub na zawiadomienie organu egzekucyjnego o przeszkodzie w dokonaniu zapłaty przed doręczeniem zobowiązanemu ww. zawiadomień oraz odpisu tytułu wykonawczego, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na zaniechaniu wyjścia przez Sąd I instancji poza sformułowane w skardze zarzuty i wnioski, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do zaniechania przeprowadzenia prawidłowej, wyczerpującej kontroli legalności działania organów I i II instancji - w granicach sprawy administracyjnej - ponieważ Sąd I instancji pominął (nie zastosował) szeregu przepisów prawa, których zastosowanie implikowałoby potrzebę wyeliminowania z obrotu co najmniej Postanowienia SKO, ale także i postanowienia Prezydenta Miasta; 4. naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt c) P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi, co jest konsekwencją uchybień wzmiankowanych powyżej, przez co w obrocie pozostaje postanowienie, która nie odpowiada prawu. W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i wydanych w sprawie postanowień organów obu instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Oprócz tego w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o zasądzenie kosztów postępowania od organu, obejmujących koszty zastępstwa procesowego. Ustanowiona z urzędu pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wystąpiła również o przyznanie jej kosztów udzielonej pomocy prawnej, które nie zostały opłacone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 193 zd. 2 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z tego rodzaju możliwości, wobec oddalenia skargi kasacyjnej spółki, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. I tak, na wstępie rozważań w tym przedmiocie zauważyć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. W niniejszym przypadku skarżąca kasacyjnie spółka sformułowała przeciwko wyrokowi WSA w Warszawie cztery zarzuty, oparte właśnie na twierdzeniach odnośnie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. W ich treści podniosła przede wszystkim to, że WSA w Krakowie, nie wyszedł poza sformułowane w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności (zarzuty i wnioski), wskazując w tym kontekście na okoliczności, w świetle których, gdyby zostały one wzięte pod uwagę przez Sąd, zasadnym byłoby uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Odnosząc się do tego rodzaju zarzutów kasacyjnych, mających w znacznym stopniu komplementarny charakter, co uzasadnia łączne ustosunkowanie się do nich, ich twierdzeń jak również argumentów powołanych na ich poparcie stwierdzić należy, że zarzuty te nie znajdują uzasadnionych podstaw. Skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem przysługującym na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty dotyczące konkretnych czynności, a konkretnie ich prawnych wymogów. Skarżący kasacyjnie zaś występując ze skargą na czynności egzekucyjne oparł swoją skargę nie na argumentach dotyczących wprost konkretnych czynności, ale potraktował ten środek prawny jako uniwersalny sposób zabezpieczenia swoich interesów. W tej więc sytuacji rozstrzygające sprawę organy prawidłowo oddaliły przedmiotową skargę, z czym w zasadnie zgodził się WSA w Krakowie. Innymi słowy wniesiona przez niego skarga na czynności egzekucyjne w istocie, wbrew deklaracjom jej autora, nie stanowiła rzeczywistości tego rodzaju środka prawnego, w związku z czym nie mogła zostać uwzględniona. Brak jest tym samym podstaw do kwestionowania stanowiska WSA w Krakowie, który w ten właśnie sposób ją ocenił. Dopiero w skardze kasacyjnej (w zarzutach oznaczonych numerami 1 i 2) zawarte zostały twierdzenia i argumenty, które mogłyby być podstawą skargi na czynności egzekucyjne, niemniej jednak w tym miejscu należy zauważyć, że ich zgłoszenia na tym etapie jest spóźnione. Naczelny Sąd Administracyjny, sprawując nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych, rozpoznaje skargi kasacyjnej i zażalenia od ich orzeczeń, wydanych w rezultacie przeprowadzonej kontroli legalności działania organów administracji publicznej. Nie może więc zastępować organów w zakresie ich wyłącznej kompetencji, ani wkraczać w ich uprawnienia. Tak samo za zasadny nie mógł zostać uznany ten zarzut, w którym skarżący kasacyjnie podniósł, iż WSA w Krakowie w sposób nieuprawniony nie wyszedł poza sformułowane w skierowanej do niego skardze zarzuty. O ile bowiem wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami, jakie zostały zawarte w zaadresowanej do niego skardze, gdyż orzeka w granicach sprawy, to w niniejszym przypadku granice sprawy zostały zakreślone skargą na czynności egzekucyjne (jej treścią i podstawami prawnymi). W tym względzie WSA w Krakowie dokonał zaś należytej kontroli, wydanego w jej ramach rozstrzygnięcia. Nie można mu więc czynić narzutów, że nie odniósł się do skargi na czynności egzekucyjne, wykraczając poza jej argumenty. Takie działanie były bowiem nieuprawnione. Mając więc na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. W związku z wnioskiem ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego kasacyjne, o przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, która nie została opłacono stwierdzić należy, że zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tak więc z tego rodzaju wnioskiem pełnomocnik winien zwrócić się do WSA w Krakowie.